تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1319

مساهمون:

ص١٣١٩
و خانگه (
x ngah
) و (
x nagah
) ا . پ . خانقاه .

خانگى

(
x nagi
) ا . ص . پ . منسوب و متعلق به خانه . و اهلى . و نان در خانه پخته . و قسمى از كليچه . و ماكيان . و كنجشك . و روسپى و قحبه و فاحشه .

خانگى محال

(
x nagi - mah l
) ا . پ . زنا خانه و جنده خانه .

خانم

(
x nam
) و (
x nom
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - خاتون و بىبى و بانو .

خانمان

(
x nm n
) و (
x nom n
) ا . پ . اسباب خانه و اثاث البيت . و حيوان اهلى و جانور خانگى . و دولت و ثروت خصوصا ثروت موروثى كه قابل حمل باشد . و خانه و اهل خانه و عيال . و از خانمان بركندن : آواره ساختن و ريشه كن نمودن از خانه و منزل .

خانواده

(
x nv de
) و (
x nov de
) ا . پ . اهل خانه و اهل البيت . و خانه . و خيل خانه و دودمان و خاندان . و قبيلهء بزرگ و مشهور و طايفهء نامدار و جليل القدر . و طايفهء نجيب و يا قديم . و خانم خانواده : خانم طايفه .

خانه

(
x ne
) ا . پ . آن جائى كه در آن آدمى سكنى مىكند . و سرا و اطاق و منزل و بيت و مسكن و مقام و عمارت و حولى و مكان . و چادر و خيمه و خرگاه و سرا پرده و شاميانه . و كشوى ميز . و زبانه . و پردهء عنكبوت . و سوراخ . و مربع‌هاى بساط شطرنج . و قسمت هاى صفحهء بازى نرد . و قسمت و حصه و قطعه . و حجره . و بازو كه از كتف تا مرفق باشد . و ميدان . وزن . و صفحهء كاغذ تحرير . و تودهء غله . و تپهء ريگ . و كورهء گچ پزى . و شعر و بيت . و صاحب خانه : خداوند خانه و كدخدا . و كتابخانه : اطاقى كه در آن كتاب مىچينند و جائى كه در آن كتاب ها را بطور ترتيب و نظم مىگذارند و قفسه‌اى كه در آن كتاب مىچينند . و خانهء آفت ريز : دنيا و عالم . و خانهء باد : بادگير و عمارت تابستانى . و مثلثهء هوائى يعنى برج جوزا و ميزان و دلو . و خانهء پست : دنيا و عالم . و خانهء ترازو : برج ميزان . و خانهء خداى : كعبه و مسجد الحرام و هر مسجدى . و خانهء راستان : كعبه . و خانه روشن كردن : آخر شدن و بانتها رسيدن و بنتيجه رسيدن . و خانهء زر : آفتاب و فلك چهارم و برج اسد . و خانهء زرين : آفتاب . و ستارگان . و فلك هشتم . و خانهء زمين كند : سردابى كه مردم خود را در آنجا پناه مىدهند . و خانهء زين : جاى نشستن از زين . و خانهء سيل ريز : شراب انگورى . و خانهء شش در : دنيا . و خانهء شير : پستان . و برج اسد . و خانهء عنقا : نوائى از موسيقى . و خانهء غول : دنيا و عالم . و خانهء فردا : عقبا و عالم آخرت . و خانهء كمان : قسمتهاى منحنى كمان ما بين محل دست و دو سر كمان كه قسمت بالائى را خانهء بالا و قسمت پائينى را خانهء شبين گويند . و خانهء مرغ : آشيان پرندگان . و خانهء نه در : دنيا و روزگار . و قالب آدمى .

خانها

(
x neh
) پ . ج . خانه .

خانه آباد

(
x ne - b d
) پ . كلمهء تحسين - يعنى خداوند خانهء شما را آباد گرداند و از آن بهره‌مند شويد .

خانه آراى

(
x ne - r y
) ص . پ . كسى كه خانه را زينت داده آرايش كند .

خانه باز

(
x ne - b z
) ص . پ . كسى كه در قمار اسباب خانه و ما يعرف خود را ببازد .

خانه باف

(
x ne - b f
) ص . پ . جامهء بافته شدهء در خانه .

خانه بدوش

(
x ne - be - duc
) ص . پ . مسافر . و فقير بىتعلق . و ابن سبيل . و رند بىخانمان و مردم بىقيد پريشان حال و آواره .

خانه برانداز

(
x ne - bar - and z
) ص . پ . مسافر و سياح . و مسرف و متلف . و معشوق .

خانه بر هم زن

(
x ne - bar - ham - zan
) ص . پ . مسرف و متلف .

خانه بيزار

(
x ne - biz r
) ص . پ . كسى كه براى خانه هيچ‌كارى نمىكند .

خانه پرداز

(
x ne - pard z
) ص . پ . آنكه از اسباب خانه توجه مىكند . و نوكر و خدمتگار . و مسرف .

خانه پردازى

(
x ne - pard zi
) ا . پ . خانه‌دارى و آراستگى خانه و توجه كردن از نظم و ترتيب اسباب خانه .

خانه پرور

(
x ne - parvar
) ص . پ . آنكه در خانه تربيت شده باشد .

خانه پرورد

(
x ne - parvard
) ص . پ . خانه پرور . و بره و گوسالهء دست پرورده .

خانه تاب

(
x ne - t b
) ا . پ . هر چيزى كه خانه را روشن كند مانند شمع و چراغ .

خانه جنگ

(
x ne - jang
) ص . پ . كسى كه براى هر چيز جزئى و بيقدرى با مردم پرخاش كند . و ستيزه‌جو .

خانه جنگى

(
x ne - jangi
) ا . پ . جنگ و نزاع داخلى و ستيزه جوئى .

خانه خانه

(
x ne - x ne
) ا و ص . پ . تخلخل . و متخلخل و سوراخ سوراخ و حجره حجره .

خانه خدا

(
x ne - xod
) ا . پ . خداوند خانه و صاحب خانه . و نمازگاه .

خانه خراب

(
x ne - xar b
) ص . پ . تهىدست . و سبكبار . و دروغگو .

خانه خواه

(
x ne - x h
) ص . پ . دوستى