تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1318

مساهمون:

ص١٣١٨
و تسلى دادن و تسكين كردن . و پرچين شدن . و مانده و خسته شدن .

خام وصول

(
x m - vosul
) ا . پ . محصول كلى و عمده .

خامه

(
x me
) ا . پ . قلم و نى تحرير . و مركب . و مداد . و توده از هر چيز . و توده و تل ريگ . و صراحى گردن دراز . و چيز يك رنگ . و چربشى كه بر روى شير بندد بدون گرم كردن آن . و چادر و خيمه‌اى كه از موى بز سازند . و خامهء ازل : قلم تقدير . و خامهء زرين : قلم طلا و خطى كه با طلا نويسند . و خامهء سحرساز : قلم افسونگرى . و خامهء گوهر نثار : نويسندهء فصيح و ظريف .

خامه افشان

(
x me - afc n
) ا . پ . قلم طلا كارى .

خامه جنبان

(
x me - jonb n
) ص . پ . نويسنده و محرر .

خامه‌دان

(
x me - d n
) ا . پ . قلمدان .

خامه رانى

(
x me - r ni
) ا . پ . شتاب نويسى .

خامه‌زن

(
x me - zan
) ا . پ . قط زن .

خامه‌كش

(
x me - kac
) ا . پ . نوشته‌اى كه به روى آن خط بطلان كشيده باشند .

خامه گذار

(
x me - goz r
) ص . پ . نوشته شده و مرقوم و نقاشى شده .

خامى

(
x mi
) ا . پ . ناپختگى و ناآزمودگى . و كالى و نارسيدگى . و ناتمامى و نقصان . و زيان . و كمند . و دام شكار . و تودهء ريگ .

خامى

(
x mi
) ا . ع . خامس و پنجم .

خامياز

(
x my z
) و خاميازه (
x my ze
) ا . پ . دهن دره و خميازه .

خاميز

(
x miz
) ا . پ . آبگوشت بىچربشى كه گذارند سرد شود تا ببندد .

خان

(
x n
) ا . پ . كاروانسرا . و خانه . و سرا . و شان عسل . و اهل خانه و عيال . و سامان و اسباب خانه . و خوان و طبق . و دكان‌دار . و دكان و بازارگاه . و خان بره : برج حمل . و خان خرك : توقف‌گاه كاروان و كاروانسراى كوچك . و خان دل : كعبه . و خان ده و يا ده خان : قاضى دهكده و يا قصبه . و مهتران .

خان

(
x n
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - از القاب پادشاهان خطا و تاتارستان است . و امير و رئيس و بزرگ نجيب .

خان

(
x n
) ا . ع . ميخانه و جائى كه شراب مىفروشند . و خان التجار : تيم و كاروانسراى بزرگ .

خانات خيوه

(
x n te - xive
) ا . پ . مملكت خوارزم .

خاناده

(
x n de
) ا . پ . به زبان گيلانى كسى كه فرمان سپهسالار را بلشكر برساند .

خانة

(
x nat
) م . ع . خان خونا و خيانة و خانة و مخانة . مر . خون .

خانة

(
x nat
) ص . ع . ج . خائن .

خانج

(
x nj
) ا . پ . گوى كه كودكان براى گرد و بازى كنند و مشتى گردو بدست گرفته در ميان آن اندازند .

خانچه

(
x nce
) ا . پ . كاروانسرا و خانه و سراى كوچك . و خوانچه .

خان خانان

(
x n - x n n
) ا . پ . خاقان چين و تركستان .

خاندار

(
x nd r
) ص . پ . هر سلاحى مانند توپ و تفنگ كه جوف آن داراى شيار باشد .

خاندارى

(
x n - d ri
) ا . پ . خانه دارى .

خاندان

(
x nad n
) ا . پ . دوده و تبار . و خيل خانه . و قبيله . و نسل . و اهل بيت . و پاك نژاد . و صاحب خانه . و خاندان نبوت : مخزن و معدن نبوت . و بازماندگان پيغمبر .

خانديس

(
x ndis
) ا . پ . ايالتى از دكن .

خانر

(
x ner
) ا . ع . دوست خالص . ج : خنر (
xonnar
) .

خانسالار

(
x n - s l r
) ا . پ . رئيس ميز پادشاهى و ناظر سلطنتى .

خانسامان

(
x n - s m n
) ا . پ . ناظر . و صاحب سامان و صاحب ثروت . و ناظرى كه شغلش تهيهء ميز و سفرهء بزرگان باشد .

خانسامانى

(
x n - s m ni
) ا . پ . انبار خانه و اطاقى كه داراى همهء مصارف خانه باشد .

خانع

(
x ne '
) ص . ع . متهم بدكار در گمان افكننده . و فروتن و نرم گردن . ج : خنع و خنعة .

خانغرد

(
x nqard
) و خانغرده (
x nqarde
) ا . پ . خانهء تابستانى .

خانف

(
x nef
) ا و ص . ع . بينى بر كشندهء از تكبر . و ستورى كه در دويدن بسوى سوار سر برگرداند . يق جمل خانف .

خانق

(
x neq
) ا و ص . ع . شعب تنگ و كوچهء باريك . و خفه كننده . و خانق - الذئب و خانق الكرسنة و خانق الكلب و خانق النمر گياه‌ها است .

خانقاه

(
x naq h
) ا . پ . خانگاه و خانه‌اى كه درويشان و مشايخ در آن بسر برده عبادت كنند . و صومعه و عبادتگاه . و محل دانه و طعمه و خوردنگاه . و خانقاه بالا : آسمان و ملاء اعلا .

خانقو

(
x nqu
) ا . پ . شهرى .

خانقه

(
x naqah
) ا . پ . خانقاه .

خانگاه

(
x n - g h
) و (
x nag h
)