تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1314

مساهمون:

ص١٣١٤

خاكبيز

(
x k - biz
) ا . پ . كسى كه خاك كوچه و بازار را جهت نفع خود جاروب كند و ببيزد . و كسى كه براى حصول مقصود به كار هاى سخت و حرفتهاى پست قيام نمايد . و مردم دقيق النظر و باريك بين .

خاكبيزى

(
x k - bizi
) ا . پ . سفر و مسافرت و جز موزه و سياحت . و جاروب كشى كوچه‌ها .

خاك توده

(
x k - tude
) ا . پ . تپهء خاك . و نشانهء تير .

خاك خسبه

(
x k - xosbe
) ا . پ . يك نوع مرغى .

خاك خفت

(
x k - xoft
) ا . پ . خاك بوس و زمين بوس .

خاكدان

(
x k - d n
) ا . پ . مزبله و جائى كه در آن زبيل و خاكروبه جمع گردد . و دنيا و عالم . و خاكدان ديو و خاكدان غرور و خاكدان كهن : عالم و دنيا .

خاكدل

(
x k - del
) ا و ص . پ . نادان و جاهل و بىوفا و . فاجر و بىاعتقاد .

خاكرند

(
x k - rand
) ا . پ . گرد و غبار .

خاكروب

(
x k - rub
) ا . پ . كسى كه جاروب مىكند .

خاكروبه

(
x k - rube
) ا . پ . زبيل و خاشاك و هر چيز كه از جاروب كردن حاصل شود .

خاكروبه بر

(
x k - rube - bar
) ا . پ . كسى كه زبيل و خاشاك را مىبرد .

خاكروبه‌كش

(
x k - rube - kac
) ا . پ . خاكروبه بر .

خاكريز

(
x k - riz
) ا . پ . پاى و دامن ديوار و خاكى كه در جلو خندق جهة منع عبور و مرور ريزند .

خاكزاد

(
x k - z d
) ا و ص . پ . هر چيز كه از خاك عمل آمده باشد . و خاكسار و بىسر و سامان .

خاكژى

(
x kji
) ا . پ . تخمى كه در داروهاى چشم به كار برند و بتازى بزر الخمخم گويند . و خاكشى .

خاكسار

(
x k - s r
) ا و ص . پ . يعنى خاك مانند هر چيز گرد آلود . و مردم افتاده و فروتن و درويش و نامراد و خوار و ذليل . و مردمى كه در كفش كن خانه و در صف نعال نشيند . و گروهى از متصوفه .

خاكسارى

(
x k - s ri
) ا . پ . افتادگى و نامرادى . و خوارى و ذلت . و فروتنى . و بىاعتبارى . و فرومايگى . و چركينى . و پستى .

خاكسان

(
x k - s n
) ص . پ . ذليل و خوار و زار .

خاكستر

(
x kestar
) ا . پ . آنچه پس از احتراق كامل هر چيزى بدست آيد و رماد . و خاكستر شدن : سوخته و مبدل بخاكستر شدن . و خاكستر نشين شدن : پست شدن .

خاكسترگون

(
x kestar - gun
) ص . پ . هر چيزى كه برنگ خاكستر باشد .

خاكستر گونى

(
x kestar - guni
) ا . پ . رنگ خاكسترى .

خاكسترى

(
x kestari
) ص . پ . منسوب بخاكستر . و خاكسترگون .

خاكش

(
x kac
) ا . پ . تختهء چوبى پهن كه دهقانان زمين شيار كرده را بدان هموار كنند .

خاكشو

(
x k - cu
) ا . پ . شخصى كه در معدن خاكها را مىشويد جهة بدست آوردن ذرات طلا و نقره . و كسى كه براى كوزه گر و آجر پز خاك آورد و تهيهء آن كند . و خاكژى و بزر الخمخم .

خاكشور

(
x k - cur
) ا . پ . كسى كه خاك و گل براى بنائى تهيه مىكند . و آنكه مىشويد زمين را براى بدست آوردن طلا و نقره و ذرات آنها .

خاكشى

(
x kci
) ا . پ . وزنه‌اى براى مقياس طلا . و دانه‌اى سرخ كه مانند دارو هاى دوائى به كار برند و بتازى خبة گويند . و دانه‌اى سياه رنگ كه بتازى بزر الخمخم نامند .

خاك صفت

(
x k - sefat
) ص . پ . فروتن و متواضع .

خاك‌كش

(
x k - kac
) ا . پ . خاكش .

خاك گينه

(
x k - gine
) ا . پ . خاك كه از آن بوته سازند و گل حكمت نيز گويند .

خاك مال

(
x k - m l
) ص . پ . متواضع و فروتن . و خاك مال دادن و يا خاك مال كردن : تحقير كردن و پست نمودن .

خاكمان

(
x k - m n
) ا . پ . خانهء گلين . و دنيا .

خاك‌نشين

(
x k - necin
) ص . پ . فروتن و متواضع .

خاك نمك

(
x k - namak
) ا . پ . نوعى از بازى و آن چنانست كه چيزى را در تودهء خاك نم كرده پنهان سازند و سپس آن خاك را به دو بخش كنند و هر بخشى از آن كسى باشد و آن چيزى كه پنهان كرده‌اند از بخش هر كس برآيد او غالب و برده است .

خاك نهاد

(
x k - neh d
) ص . پ . كسى كه فروتنى خوى وى باشد و خاكزاد و خاكسار .

خاكه

(
x ke
) ا . پ . خاكا و نقشه و مسوده . و هر چيز نرم و خاك مانندى . و خاكه اره : ريزه‌هائى كه از اره كردن چوب مىريزد .

خاكى

(
x ki
) ا . ص . پ . منسوب به خاك