تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1306

مساهمون:

ص١٣٠٦

[ حرف ] خ

خ . پ . كه خاء يا خه تلفظ مىكنند عبارت است از حرف نهم از الفباى فارسى و حرف هفتم از الفباى ابتثى و حرف بيست و چهارم از الفباى ابجدى و در حساب جمل ششصد عدد مىباشد و آن را خاى ثخذ و خاى منقوطه و يا خاى معجمه نامند و اين حرف در زبان پارسى گاه مبدل به غ و گاه به ه مىگردد مانند ستيخ و ستيغ ، و خجير و هجير ، و خسته و هسته ، و خره و هره .

خا

(
x
) ا . پ . دوش و شانه و كتف . و گودى كه آبهاى كثيف مانند آب مطبخ و آب حمام بدانجا رود . و آبريز .

خا

(
x
) ص . پ . خاينده مانند طوطى شكرخا .

خاء

(
x '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - موى سرين .

خاء

(
x '
) ا . ع . حرف هفتم از حروف تهجى . يق كتبت خاء حسنة .

خاء

(
x e
) ع . كلمهء فعل . يق خاء بك علينا يعنى شتاب كن .

خاب

(
x b
) ا . پ . بازپس افگنده . و نوم و خواب .

خابة

(
x bat
) ا . ع . خم و سبو .

خابة

(
x bbat
) ا . ع . قرابت . و مصاهرة . ج : خواب (
xav b
) .

خابث

(
x bes
) ص . ع . بلايهء كرپز و ناپاك و پليد و بد كار و فرومايه و غدار .

خابثة

(
x besat
) م . ع . خبث خبثا و خباثة و خابثة و حباثية و خبثى . مر . خبث .

خابثة

(
x besat
) ا . ع . خباثت و پليدى .

خابر

(
x ber
) ص . ع . رجل خابر : مرد با آگاهى .

خابز

(
x bez
) ص . ع . رجل خابز : مرد بانان .

خابس

(
x bes
) ا . ع . شير بيشه .

خابط

(
x bet
) ا و ص . ع . خبط كننده . و ما ادرى اى خابط ليل هو اى اى الناس هو ، نمىدانم چه كس است او . و ما له ناطح و لا خابط : نيست او را نه گوسپندى و نه شترى .

خابل

(
x bel
) ا . ع . جن . و تباه كننده . و شيطان .

خابن

(
x ben
) ا . ع . سخت . و كسى كه دروغ برمىبافد و آماده مىكند .

خابور

(
x bur
) ا . ع . نهرى در مزوپوتامى . و يك نوع گياهى .

خابئ

(
x bi '
) ص . ع . كيد خابئ يعنى خائب و نااميد .

خائبة

(
x ebat
) ا . ع . خم و سبو .

خابيدن

(
x bidan
) ف ل و م . پ . پايمال كردن و پا سپر كردن . و مساوى كردن . و تصحيح كردن . و خوابيدن .

خات

(
x t
) ا . پ . زغن و غليواج .

خاتام

(
x t m
) ا . ع . مهر . و انگشترى و خاتم . ج : خواتم و خواتيم .

خاتر

(
x ter
) ص . ع . غدار و فريبنده .

خاتل

(
x tel
) ص . ع . گرگ مكار و حيله‌باز و فريبنده و گستاخ و دلاور .

خاتم

(
x tam
) ا . ع . آخر هر چيزى و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1306 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )