حيا
(
hay
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شرم و هنوند و خجالت . و بىحيا :
بىشرم و بىخجالت .
حيا
(
hay
) و حياء (
hay '
) ا . ع . فراخى سال . و فراخى حال . و باران . و نام زنى .
حياء
(
hay '
) ا . ع . توبه . و شرم . و فرج شتر ماده و رحم آن . و فرج گوسپند ماده و ددگان ماده . ج : احياء و احيية و حى و حى .
حياء
(
hay '
) م . ع . حيى يحيى حياء ( از باب سمع ) : زيست . و كذلك حى يحى ( بالادغام ) . و حيى الطريق : هويدا گرديد راه . و حيى منه حياء : شرم داشت از وى .
حيابة
(
hey bat
) م . ع . حاب بكذا حوبا و حوبا و حوبة و حيابة .
مر . حوب و حوب .
حيات
(
hay t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زندگى و زيست و سياب و زندگانى مقابل ممات .
و جان و روح و روان . و حيات ابدى :
زندگى جاويد . و حيات تازه : زندگى نو و اين كلمه را استعمال مىكنند در زيستن از بيمارى سخت و يا شعفى كه از ملاقات دوستى دست دهد .
حيات
(
hayy t
) ع . ج . حية (
hayyat
) .
و كرمهاى دراز . و ذو الحيات : نام شمشيرى است .
حياتبخش
(
hay t - baxc
) ص . پ .
زندگىبخش .
حياد
(
hay d
) ا . ع . ما ترك حيادا :
نگه نداشت چيزى را . و يا آنكه اين كلام را در وقت دوشيدن پستان گويند يعنى بيك كشيدن پستان فرود آمد آنچه از شير كه در او بود .
و حيدى حياد يعنى ميل كن .
حياد
(
hey d
) م . ع . حايده محايدة و حيادا . مر . محايدة .
حياد
(
hayy d
) ا . ع . هيچ چيز . و يك جرعه شير .
حيادار
(
hay - d r
) ص . پ . شرمگين و داراى شرم و باشرم .
حيارى
(
hay r
) و (
hoy r
) ع . ج . حيران .
حيازة
(
hey zat
) م . ع . حاز حوزا و حيازة . مر حوز .
حيازيم
(
hay zim
) ع . ج . حيزوم .
حياشة
(
hiy cat
) م . ع . حاش حوشا و حياشة . مر . حوش .
حياص
(
hey s
) م . ع . حايصه محايصة و حياصا . مر . محايصة .
حياصة
(
hey sat
) ا . ع . دوال كه بدان تنگ زين بندند .
حياصة
(
hey sat
) م . ع . حاص حوصا و حياصة . مر . حوص .
حياض
(
hey z
) ع . ج . حوض .
حياط
(
hay t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - محوطه و هر جاى ديوار بست و سراى و خانه و صحن خانه .
حياط
(
hey t
) ع . ج . حائط .
حياطة
(
hey tat
) م . ع . حاط حوطا و حيطة و حياطة . مر . حوط .
حياك
(
hey k
) م . ع . حاك الثوب حوكا و حياكا و حياكة . مر . حوك .
حياك
(
hayy k
) ص . ع . بافنده و نساج .
و خرامنده . و دوش و تن جنباننده در رفتن .
حياكة
(
hey kat
) م . ع . حاك الثوب حوكا و حياكا و حياكة . مر . حوك .
حياكة
(
hayy kat
) ص . ع . زن خرامنده و دوش و تن جنبانندهء در رفتن .
حيال
(
hey l
) ا . ع . رشتهاى كه ميان هر دو تنگ بندند تا تنگى كه جانب ران مىباشد بر خلاف زه نيفتد . و دو بازوى چيزى .
حيال
(
hey l
) ص . ع . ج . حائل .
حيال
(
hey l
) ا . ع . حيال الشيئى :
مقابل و روبروى آن چيز . و قعد حياله :
نشست مقابل و روبروى آن . و كذلك قعد بحياله .
حيال
(
hey l
) و حيالة (
hey lat
) م . ع .
حال حولا و حوولا و حيالا و حيالة .
مر . حول .
حيام
(
hey m
) م . ع . حام على الامر حوما و حياما و حواما و حومانا مر . حوم .
حيان
(
hayy n
) ا . ع . از اعلام است .
و ابو حيان : از متأخرين نحويون است .
حيبة
(
hibat
) ا . ع . قرابت و خويشاوندى از جانب مادر . يق لى فيهم حيبة .
و اندوه . و حاجت . و حالت .
حية
(
hayyat
) ا و ص . ع . مار . ج :
حيات و حيوات . و ستارههائى كه ما بين فرقدين و بنات نعشاند . و از اعلام است .
و حية الوادى : شير بيشه . و ذو الحية :
پادشاهى كه هزار سال پادشاهى كرد . و ارض حية : زمين با فراخى عيش . و فلان حية الوادى : فلان بلاى روزگار و خبيث است .
و كذلك فلان حية الارض و حية الحماط . و نيز حية : مؤنث حى يعنى زنده .
حيتان
(
hit n
) ع . ج . حوت .
حيث
(
haysa
) و (
hayso
) و (
hayse
) و حيثما (
haysom
) ا . ع . جا و كجا و هر جا و هر كجا . و تركهم حيث بيث :
گردانيد ايشان را متفرق و پريشان . و تركهم حيث بيث ( بكسر اولهما ) نيز گفتهاند .
حيث و بيث
(
hay's - o - bays
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گير و دار . و در اين حيث و بيث : در اين گير و دار و در اين بين .