تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1297

مساهمون:

ص١٢٩٧
يعنى آبگير كوچك و خانيچه .

حوضك

(
havzak
) ا . پ . مصغر حوض ، آبگير و حوض كوچك و خانيچه . و طاس بزرگ .

حوط

(
havt
) ا . ع . رشته‌اى كه از دو رنگ سياه و سرخ تافته در آن مهره‌ها و هلال سيم كشند و زنان براى دفع چشم زخم بر ميان بندند .

حوط

(
havt
) م . ع . حاطه حوطا و حيطة و حياطة ( از باب نصر ) : نگاهداشت آن را و پاس داشت و تعهد وى كرد . و حاط الحمار عانته : گرد آورد خر زهار خود را . و حط حط - بالتكرير بصيغهء امر - يعنى صلهء رحم كن . و حوط پوشان دختر را . و حاطوا بالبلد حوطا : گرداگرد آن شهر را گرفتند . المثل : حاطونا القصا يعنى دورى كردند از ما و حال آنكه در نزديكى ما هستند و ما دور نيستيم از آنها و اگر اراده كنند فى الفور بما مىرسند . و كذلك حطتمونا القصا . و القصا البعد و الناحية يضرب للخاذل المنتجى من نصرك .

حوط

(
hevat
) ا . ع . آنچه در عوض كمى دراهم دهند هر گاه در وزن كم باشند . يق هلم حوطها .

حوطة

(
havtat
) ا . ع . هوشيارى و حزم در كار .

حوطة

(
hutat
) ا . ع . بازيچه‌اى كه آن را دارة نيز گويند .

حوف

(
havf
) ا . ع . ازار مانندى از پوست كه زنان حائض و كودكان پوشند . و تسمه‌هاى اديم سرخ كه در آن مهره تعبيه كرده دختران را پوشانند در بالاى جامه . يا شاماكچه‌اى از اديم كه آن را مانند دوالهاى عريض به قدر چهار انگشت بريده باشند و آن را دختران نابالغ پوشند . و چيزى مانند هودج . و مشك . و شهرى بعمان .

حوفران

(
havfar n
) ا . پ . طرخون .

حوفزى

(
havfaz
) م . ع . حوفز الصبى حوفزى : بر سر پاى داشته بلند كرد آن كودك را .

حوفلة

(
havfalat
) ا . ع . سر نره .

حوفلة

(
havfalat
) حوفل حوفلة : منتفخ و پر باد گرديد سر نره .

حوق

(
havq
) ا . ع . جماعت انبوه . و تركت النخلة حوقا : بيخ شاخه‌هاى پيراسته باقى مانده بر تنهء خرما بن .

حوق

(
havq
) م . ع . حاق البيت حوقا ( از باب نصر ) : روفت آن خانه را . و حاق الشيئى : ماليد آن چيز را و نرم كرد آن را . و حاق بالشيئى : احاطه كرد به آن چيز .

حوق

(
huq
) و (
havq
) ا . ع . گرداگرد سر نره و گردگى نره . و حوق الحمار : لقب فرزدق است .

حوقاء

(
havq '
) ص . ع . حشفهء كلان . يق حشفة حوقاء .

حوقال

(
havq l
) حوقل حوقلة و حيقالا و حوقالا . مر . حوقلة .

حوقة

(
havqat
) ا . ع . گروه از هم پاشيده .

حوقل

(
havqal
) ا . ع . نره . و پير باز ماندهء از جماع . و موضعى .

حوقلة

(
havqalat
) ا . ع . قارودهء دراز گردن كه با مشك دارند . و نرهء سست بيكار .

حوقلة

(
havqalat
) م . ع . حوقل الشيخ حوقلة و حيقالا و حوقالا : باز ماند آن پير مرد از جماع بسبب پيرى . و نيز حوقلة : بشتاب رفتن و گام نزديك نهادن . و مانده شدن و ضعيف گرديدن . و خفتن و سپس رفتن . و دست نهادن پيران بر تهيگاه هنگام خراميدن . و درو كردن .

حوك

(
havk
) ا . ع . بادروج كه ريحان كوهى باشد . و خرفه .

حوك

(
havk
) م . ع . حاك الثوب حوكا و حياكا و حياكة ( از باب نصر و ضرب ) : بافت جامه را . و حاك الشاعر شعره حوكا : ترتيب داد شاعر شعر را . و حاك الشيئ فى صدرى : راسخ شد آن چيز در سينهء من .

حوكة

(
havakat
) ع . ج . حائك .

حوكش

(
havkac
) ا . ع . نام مردى از قبيلهء مهرة .

حوكشية

(
havkaciyyat
) ا . ع . شتران منسوب بحوكش .

حوكل

(
havkal
) ا . ع . مرد كوتاه و بخيل .

حوكلة

(
havkalat
) ا . ع . نوعى از رفتار .

حؤل

(
ho'l
) ع . ج . حائل .

حؤل

(
houl
) م . ع . حال حولا و حؤلا . مر . حول .

حول

(
havl
) ا . ع . سال . ج : احوال و حؤول و حوول . و حذاقت . و قوت . و جودت نظر و قدرت بر تصرف در امور . و حيله . و پيرامون . و لا حول و لا قوة الا بالله اى لا حول عن المعصية و لا قوة على الطاعة .

حول

(
havl
) م . ع . حال حولا ( از باب نصر ) : گذشت سال . و حال الحول : تمام و كامل شد سال . و حال عليه الحول حولا و حؤلا : گذشت به روى سال . و حال الى مكان آخر حولا و حؤلا : بجاى ديگر گشت . و حال الشخص : جنبيد آن شخص . الحديث : بك اصول و بك احول اى اتحرك . و حال عن العهد حولا و حؤلا : برگشت از عهد .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1297 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )