حيرة
(
hayrat
) م . ع . حار حيرا و حيرا و حيرة . مر . حير و حير .
حيرت
(
hayrat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سرگشتگى و تعجب و تحير و كاتوره و بيخودى و والهى و سرگردانى و آشفتگى .
حيرة
(
hirat
) ا . ع . پاسخ . و شهرى در موز و پوتامى و حيرى و حارى منسوب به آن .
حيرتان
(
hirat ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه - حيرة و كوفة .
حيرتانگيز
(
hayrat - angiz
) ص .
پ . تعجبانگيز و موجب تعجب و تحير .
حيرم
(
hayram
) ا . ع . گاو .
حيرما
(
hayram
) ا . ع . ربما و بسيار بار و بسا و چند بار .
حيرمة
(
hayramat
) ا . ع . واحد حيرم - يك گاو .
حيرى
(
hayr
) ص . ع . امراة حيرى : زن سرگشته .
حيرى
(
hiri
) و (
hir
) ا . ع . لا آتيه حيرى دهر : نيايم پيش وى گاهى .
و كذلك حيرى دهر .
حيرى
(
hiriyy
) ص . ع . منسوب به شهر حيرة كه در موز و پوتامى مىباشد .
حيرى
(
hiryy
) و (
hayriyy
) ا . ع .
لا آتيه حيرى الدهر : نيايم پيش وى گاهى و كذلك حيرى الدهر .
حيز
(
hayz
) م . ع . سخت راندن . و نرم راندن - از اضداد است - و گرد آوردن چيزى ( و الفعل من ضرب ) .
حيز
(
hayz
) و (
hayyes
) ا . ع . مرافق خانه يعنى جاى آب و برف انداختن . و خلا جاى و جز آن . و هر ناحيه را حيز گويند .
ج : احياز .
حيز
(
hayze
) ا . ع . بدين كلمه خران را مىرانند .
حيز
(
hiz
) ا . پ . هيز و نامرد و ملوط و مخنث . و آوندى در حمام كه بدان آب بر بدن ريزند .
حيز
(
hayyez
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جاى و مكان . و كرانهء هر چيزى . و صحن خانه .
و پيشگاه خانه و باصطلاح حكما سطح باطنى جسم حاوى كه مماس سطح ظاهرى جسم محتوى است .
حيزبور
(
hayzabur
) ا . ع . زن گندهء پير .
حيزيون
(
hayzabun
) ا . ع . حيزبور و زن گندهء پير .
حيزوم
(
hayzum
) ا . ع . سينه و ميانهء سينه كه جاى تنگ بستن باشد . و آنچه گردا گرد پشت و شكم بندند . و آن استخوان كه در زير وى دل است . و گرداگرد خشك ناى گلو از سينه . و زمين درشت و يا زمين بلند . ج : حيازيم .
و نام اسب جبرئيل عليه السلام .
حيزى
(
hizi
) ا . پ . نامردى و مخنثى و و هيزى .
حيس
(
hays
) ا . ع . طعامى كه از خرما و روغن و پينو سازند و گاه عوض پينو پست ريزند . و هلاك . و امر ردى نامحكم . يق هذا الامر حيس . و فى المثل : عاد الحيس يحاس ( مجهولا ) اى عاد الفاسد يفسد ، گويند زنى مردى را در فجور ديده سرزنش كرد و مدتى نگذشت كه آن مرد آن زن را در همچنان فجور ديد ، اوان رجلا امر بامر فلم يحكمه فذمه آخر فقام ليحكمه فجاء بشر منه فقال الامر :
عاد الحيس يحاس .
حيس
(
hays
) م . ع . حاس الحيس حيسا ( از باب ضرب ) : حيس ساخت . و حاس الحبل : تافت رسن را . و نيز حيس :
آميختن . و حيس حيسهم ( مجهولا ) :
نزديك شد هلاك آنها .
حيسمان
(
haysom n
) ا . ع . مرد ستبر گندم گون .
حيش
(
hayc
) م . ع . حاش حيشا ( از باب ضرب ) ترسيد و ترسانيد ( لازم و متعدى ) .
و منقبض شد و شتافت . و حاش الوادى :
ممتد گرديد وادى .
حيشان
(
hayc n
) ا . ع . مرد خوفناك و ترسندهء از تهمت و كثير الفزع .
حيشانة
(
hayc nat
) ا . ع . مؤنث حيشان - زن خوفناك و ترسندهء از تهمت و كثير الفزع .
حيشة
(
hicat
) ا . ع . حرمت . و شرم .
و انقباض .
حيص
(
hays
) م . ع . حاص عنه حيصا و حيصة و حيوصا و حيصانا و محيصا و محاصا ( از باب ضرب ) :
برگشت از آن و بيك سوى شد . و در حق دوستان : حاصوا عن العدو . و دربارهء دشمنان : انهزموا عن العدو گويند .
حيص
(
hays
) ا . ع . حيص بيص سختى و تنگى . مر . بيص .
حيصاء
(
hays
) ا . ع . تنگ فرج .
حيصان
(
hayas n
) و حيصة (
haysat
) م . ع . حاص حيصا و حيصة و حيصانا .
مر . حيص .
حيصل
(
haysal
) ا . ع . بادنجان .
حيض
(
hayz
) ا . ع . دشتان و بىنمازى زن .
حيض
(
hayz
) م . ع . حاضت المراة حيضا و محيضا و محاضا ( از باب ضرب ) : دشتان شد آن زن و بىنماز گرديد .
و حاضت السمرة حيضا : روان گرديد از درخت سمرة چيزى مانند خون .
حيض
(
hayz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بىنمازى زن و دشتان و سمغند . و حيض عروس رز : شراب لعل انگورى . و حيض سپيد : منى .