تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1256

مساهمون:

ص١٢٥٦
حضائر . و خون ستبر در پوستى كه با بچه بيرون مىآيد . و ريم گرد آمدهء در ريش .

حضيض

(
haziz
) ا . ع . پستى و نشيب و پستى زمين در دامن كوه . ج احضة (
ahezzat
) و حضض (
hozoz
) . و سنگ . و باصطلاح نجوم اقرب نقطه‌اى از مدار كوكب نسبت بمركز عالم .

حضيضة

(
hazizat
) ا . ع . ملك يد . يق اخرجت له حضيضتى و بضيضتى .

حضيضى

(
hezziz
) و (
hozziz
) م . ع . حض حضا و حضا و حضيضى و حضيضى . مر . حض (
hazz
) و (
hozz
) .

حضيضى

(
hozziz
) ا . ع . برانگيختگى و تحريك و اغوا .

حط

(
hatt
) م . ع . حط وجهه حطا ( از باب نصر ) : حطاط بردميد بر روى آن و يا فربه شد و تهيج كرد . و حط فى الطعام : خورد طعام را . و حط البعير ( مجهولا ) : برچفسيد سپرز شتر بر پهلوى آن از تشنگى . فحط الرجل من جنبه بساعده دلكا حتى ينفصل عن الجنب و نيز حط : كم كردن . و از بالا به زير آوردن و افگندن . و زه برگرفتن از كمان . و فرود آمدن در منزل . و پالان و بار و زين فرو گرفتن از شتر و اسب . و از بهاى چيزى كم كردن . و صيقل كردن چرم و نقش نمودن بر آن به پكمال .

حط

(
hatt
) ا . ع . نازكى بدن و نرمى آن . و كمى .

حطا

(
hat
) ا . ع . شيش بزرگ .

حطء

(
hat '
) م . ع . حطأ به الارض و حطأ ( از باب فتح ) : بيفگند او را بر زمين . و حطا فلانا : بر پشت فلان زد به كف دست . و حطا المراة : جماع كرد زن را . و حطا بها : تيز داد . و حطا بسلحه : ريخ انداخت . و حطات القدر بزبدها : كف برآورد ديگ . و قول المغيرة لمعاوية : حطا بك اذا تشاورتما اى دفعك عن رايك . و نيز حط : زدن و انداختن . و ( از باب فتح و ضرب ) : پليدى انداختن .

حطء

(
het '
) ا . ع . بقيهء آب .

حطاب

(
hat b
) و (
het b
) ا . ع . هنگام بريدن شاخه‌هاى تاك و جز آن يق هذا زمن الحطاب و كذا زمن الحطاب .

حطاب

(
het b
) م . ع . حطب حطبا و حطبا و حطابا . مر . حطب و حطب . (
hatab
) .

حطاب

(
hatt b
) ا و ص . ع . هيزم فروش . و بعير حطاب : شترى كه هيزم ريزه‌ها خورد . و نيز حطاب از اعلام است .

حطابة

(
hatt bat
) ص . ع . قوم حطابة : گروه هيزم كشان .

حطاط

(
hat t
) ا . ع . دميدگيهاى سرزه و روى كه ريم دهد و قرحه نكند . و كفك شير . و حطاط الكمرة : كرانه‌هاى حشفه .

حطاط

(
het t
) م . ع . حط البعير حطاطا ( از باب نصر ) : تيز رفت آن شتر بكشيدن مهار وى سوى نشيب . و حط فى الطعام : خورد طعام را .

حطاط

(
hot t
) ا و ص . ع . بوى بد و بيمارى كه در سپرز شتر پديد آيد از تشنگى . و رجل حطاط : مرد ريزه .

حطاطة

(
hat tat
) ا . ع . واحد حطاط يعنى يك دميدگى سرزه . و روى . و مرد خرد و ريزه . و دختر خردسال و هر چيزى كه آن را خرد دانند .

حطام

(
hot m
) ا . ع . ريزه و شكستهء هر چيزى خشك . قوله تعالى
ثُمَّ يَكُونُ حُطاماً .
و اندك از مال دنيوى كه فنا ناپذيرد و باقى نماند . و پوست تخم مرغ .

حطام

(
hot m
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مال دنيا چه زياد باشد و چه كم .

حطام

(
hatt m
) ا . ع . شير بيشه .

حطامة

(
hot mat
) ا . ع . آنچه بشكنند از چيزى خشك .

حطان

(
hett n
) ا . ع . تكه و تيس . و از اعلام است .

حطائط

(
hot et
) ا و ص . ع . مرد ريزه . و مرد ريزهء كوتاه . و مورچهء سرخ . و كودكان تازى گويند ما حطائط بطائط يميس تحت الحائط مرادشان مورچه است . و حر حطائط بطائط : فرج فربه و ستبر .

حطائطة

(
hot etat
) ا . ع . واحد حطائط يك مرد ريزه و يك مورچهء سرخ .

حطب

(
hatb
) م . ع . حطب حطبا ( از باب ضرب ) : هيمه جمع كرد . و حطب فلانا : گرد آورد براى فلان هيزم و يا هيزم آورد براى وى . و حطب به : سخن‌چينى وى كرد . و حطب فى حبلهم : يارى داد آنها را .

حطب

(
hatb
) و (
hatab
) م . ع . حطب كرمه حطبا و حطبا و حطابا ( از باب ضرب و نصر ) : بريد هيزم تاك را .

حطب

(
hatab
) ا . ع . هيزم . و سخن چينى . قوله تعالى
وَ امْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ
اى النميمة .

حطب

(
hatab
) م . ع . حطب المكان حطبا ( از باب سمع ) : هيزم‌ناك گرديد آن جاى .

حطب

(
hateb
) ا . ع . مرد خشك لاغر و مرد شوم .

حطباء

(
hatb '
) ا . ع . مؤنث احطب زن خشك لاغر . و زن بد يمن .

حطة

(
hettat
) ا . ع . درخواست كسى چيزى را . قوله تعالى
وَ قُولُوا حِطَّةٌ *
اى