ج : حفاظ و حفظة . و راه هويدا و راست .
و حافظ الاجساد : سيردشتى . و حافظ البيت : پاسبان خانه . و حافظ العين :
مرد بيدار كه خواب بر وى غلبه نكند . و حافظ كلام الله : كسى كه همهء قرآن مجيد را از بر داشته باشد . و حافظ النحل :
فربيون .
حافظ
(
h fez
) ا خ . پ . خواجه شمس الدين محمد شيرازى پور شيخ كمال الدين از اهالى رودآور تويسركان از فصحاى بزرگوار و شعراى نامدار ايران ديوانش معروف و در سال 791 هجرى وفات نمود و مقبرهاش در شيراز اكنون مزار عامه است .
حافظ
(
h fez
) ا . پ . مأخوذ از تازى - كسى كه همهء قرآن مجيد را از برداشته باشد . و كسى كه در گورستان تلاوت قرآن كند و حارس و نگهدار . و مطرب و قوال . و خداحافظ : كلمهء دعا يعنى خدا نگهدار .
حافظان
(
h fez n
) پ . ج . حافظ يعنى نگهبانان و حارسان و حفاظ .
حافظان
(
h fez ne
) ا . ع . به صيغهء تثنيه گرسنگى و برهنگى .
حافظة
(
h fezat
) ص . ع . مؤنث حافظ .
حافظون
(
h fezuna
) ا . ع . فرشتگان نگهبان و نويسندگان اعمال .
حافظه
(
h feze
) ا و ص . پ . قوهاى كه حفظ مىكند آنچه را كه قوهء واهمه از معانى درك نموده است و قوهاى كه موجب نگاهدارى مدركات مىگردد و آن را ياده نيز گويند .
و حافظه داشتن : به خوبى در ياد نگاهداشتن مدركات را . و بىحافظه : بىياد .
حافل
(
h fel
) ص . ع . ضرع حافل :
پستان بسيار شير و پر شير . ج . حفل (
hoffal
) . و شاة حافل : گوسپند بسيار شير . و واد حافل : وادى بسيار توجبه . و مجلسه حافل : مردم بسيار در مجلس وى بودند .
حافلة
(
h felat
) ص . ع . ناقة حافلة :
ناقهء بسيار شير در پستان .
حافون
(
h ffuna
) ع . ج . حاف .
حافى
(
h fi
) ا . ع . قاضى .
حافى
(
h fi
) ص . ع . پاى برهنه و سوده پاى و سوده سم . ج : حفاة . و آنكه مبالغه كند در مهربانى و نوازش و بسيار پرسد حال كسى را و خوشحالى و سرور ظاهر سازد .
حافيرة
(
h ffirat
) ا . ع . يك نوع ماهى سياه .
حاق
(
h qq
) ا و ص . ع . وسط چيزى يق سقط على حاق راسه : و جئته فى حاق الشتاء . و حاق الجوع : گرسنگى صادق و رجل حاق الرجل مرد كامل در مردى و رجل حاق الشجاع : مرد كامل در شجاعت .
حاقب
(
h qeb
) ا و ص . ع . كسى كه حبس كند غائط خود را . و لا صلوة لحاقن و لا حاقب فسر الحاقن بالذى حبس بوله كالحاقب للغائط . و نيز حاقب : آنكه محتاج به تخليهء بول باشد و نتواند تا آنكه غائط وى حاضر گردد . و بعير حاقب : شتر شاشبند شده و رجل حاقب : مردى كه بشتاباند وى را خروج بول .
حاقة
(
h qqat
) ا و ص . ع . بلاى ثابت ج : حواق . و قيامت . سميت بذلك لان فيها حواق الامور او يحق لكل قوم عملهم .
و رجل حاقة الرجل : مرد كامل در مردى . و رجل حاقة الشجاع : مرد كامل در دلاورى .
حاقد
(
h qed
) ص . ع . بدخواه و بدانديش و كينهخواه .
حاقف
(
h qef
) ص . ع . ظبى حاقف :
آهوئى كه از اثر جراحت و جز آن در خواب كج و دولا گردد . و يا به زانو در آمدهء در ريگ توده . و يا در هم پيچيده شده مانند ريگ تودهء منحنى .
حاقن
(
h qen
) ا . ع . حبسكننده .
و حبسكنندهء بول و آنكه وى را بول بشتاب گرفته باشد يق لا راى لحاقن . و فى المثل انا منه كحاقن الاهالة يعنى من ماهر و حاذقم به آن و اهالة پيه گداخته باشد . و و لا يحقنها الا الحاذق بها حتى يعلم انها قد بردت لئلا يحترق السقاء . و هلال حاقن : هلالى كه دو كرانهء وى بسوى بالا باشد .
حاقنة
(
h qenat
) ا . ع . معده و مغاك ميان ترقوه و كتف و آن دو باشد . و زيرين شكم . ج : حواقن . المثل لا لحقن حواقنك بذواقنك اى لا جعلنك متفكرا لان المتفكر يطرق فى تفكره و يلحق ما تحت ذقنه نقرة ترقوته يضرب لمن يهدد بالقهر و الغلبة .
حاقنتان
(
h qenat ne
) ا . ع . به صيغهء تثنيه دو مغاك ميان ترقوه و كتف .
حاقورة
(
h qurat
) ا . ع . آسمان چهارم .
حاقول
(
h qul
) ا . ع . يك نوع ماهى سبز و دراز .
حاكة
(
h kat
) ص . ع . ج . حائك .
حاكة
(
h kat
) ا خ . ع . وادى ببلاد عذرة .
حاكة
(
h kkat
) ا . ع . دندان .
حاكل
(
h kel
) ص . ع . دشوار و پوشيده .
حاكم
(
h kem
) ا . ع . فرمان ده و قاضى . ج : حكام . و يكى از نامهاى خداوند تبارك و تعالى .
حاكم
(
h kem
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حكومتكننده و چترمان و فرمانفرما