حاضران
(
h zer n
) پ . ج . حاضر يعنى اشخاص موجود و حاضر و حضار .
حاضر باش
(
h zer - b c
) پ . كلمهء امر يعنى آماده و مهيا باش .
حاضر باشى
(
h zer - b ci
) ا . پ .
پايدارى در خدمت .
حاضرة
(
h zerat
) ا . ع . شهر - خلاف بادية - . ج . حواضر . و گوش فيل .
حاضر جواب
(
h zer - jav b
) ا و ص .
پ . آماده و مهياى در پاسخ . و شوخ و گستاخ .
و آواز برگشت و رد صدا .
حاضر جوابى
(
h zer - jav bi
) ا .
پ . ظرافت و بذله و آمادگى در ظرافت .
حاضر سخن
(
h zer - soxan
) ص . پ .
آماده و مستعد براى سخن گفتن .
حاضر ضامن
(
h zer - z men
) ا . پ .
شخص پذرفتار و كفيل حاضر .
حاضر ضامنى
(
h zer - z meni
) ا .
پ . تمسك و سندى كه ضامن آن حاضر و موجود باشد .
حاضرى
(
h zeri
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ماحضر و طعام موجود و طعام مختصر . و آمادگى و حضور و خدمت و ملازمت . و دفتر لشكر . و هديهاى كه شخص بزرگى بفرستد .
حاضرين
(
h zerin
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حاضران و حضار .
حاضن
(
h zen
) ص . ع . آنكه كودك را در كنار گيرد و پرورش داده دايگى كند .
ج : حضان .
حاضن
(
h zen
) و حاضنة (
h zenat
) ص . ع . كبوترى كه تخمها را در زير بال خود گيرد يق حمامة حاضن و حاضنة .
حاضنة
(
h zenat
) ا و ص . ع . آنكه بجاى دايه باشد در تربيت و تعهد بچه . و خرما بن كه خوشههاى خرد آورد . و النخلة التى خرجت كبائسها و فارقت كوافيرها و قصرت عراجينها . ج : حواضن .
حاطب
(
h teb
) ا و ص . ع . جمعكنندهء خوب و يا بد . و حاطب بن ابى بلتعة ا خ :
نام شخصى صحابى . المثل : صفقة لم يشهدها حاطب . و چون حاطب مردى حازم بود و باع بعض اهله بيعة غبن فيها حين لم يشهدها حاطب فضرب هذا المثل لامر يبرم دون صاحبه .
و حاطب ليل : گردكنندهء هيزم در شب . و آنكه سخن رطب و يابس در هم گويد .
حاطم
(
h tem
) ص . ع . كسى و يا چيزى كه چيزى را بشكند و يا بر هم زند .
حاطورة
(
h turat
) ص . ع . سيف حاطورة : شمشير برنده .
حاطوم
(
h tum
) ا . ع . قحطسال و گوارش . ج . حواطيم .
حاظب
(
h zeb
) ص . ع . فربه .
حاف
(
h ff
) ص . ع . گرداگرد چيزى آينده و طوافكننده . ج : حافون . قوله تعالى
وَ تَرَى الْمَلائِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ .
و چشمزخم رساننده . و سويق حاف : پست لت ناكرده .
حاف
(
h ff
) ا . ع . كوه دور دنيا . و ما له حاف و لا راف : نه كسى دور او مىگردد و نه به او اعتنا مىكنند .
حافات
(
h f t
) ا . ع . ج . حافة .
حافان
(
h f ne
) ا . ع . به صيغهء تثنيه دو رگ سبز زير زبان .
حافة
(
h fat
) ا . ع . حاجت . و شدة .
و گاو خرمنكوبى كه بر كناره باشد و نسبت به گاوان همراه خود زيادتر گردش دارد .
و كرانهء وادى . و حافتا الوادى : دو كرانهء آن . ج : حافات . و بدون الف و لام نام موضعى .
حافة
(
h fat
) ع . ج . حائف .
حافد
(
h fed
) ا . ع . خدمتگار . ج :
حفد (
hafad
) و حفدة و احفاد . و نقش و نگاركننده . و مددگار . ج : حفد و حفدة .
و دختر و پسر و فرزند فرزند . ج : حفيد . و فرزند پسر . ج : حفاد و حفدة . و رفتارى كم از پويه .
حافدات
(
h fed t
) ع . ج . حافدة .
حافدة
(
h fedat
) ا . ع . فرزند دختر .
ج : حوافد و حافدات .
حافر
(
h fer
) ا . ع . سم ستور و پا و ناخن و پنجه . ج : حوافر . و كنندهء چيزى و كاوشكننده .
حافرة
(
h ferat
) ا . ع . اول هر چيزى و التقوا فاقتتلوا عند الحافرة يعنى در اولين ملاقات با هم جنگ كردند . و رجع على حافرته : بازگشت به همان راه كه اول آمده بود . و رجعت على حافرتى : برگشتم بر همان راهى كه از آن گذشته بودم . و خلقت نخستين .
و حالت اولى . قوله تعالى
أَ إِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحافِرَةِ
: و فى المثل النقد عند الحافرة او عند الحافر يعنى در اول كلمه و اصله ان الخيل اكرم ما كانت عندهم و كانوا لا يبيعونها نسئة يقوله الرجل للرجل اى لا يزول حافره حتى يأخذ ثمنه او كانوا يقولونها عند السباق و الرهان اى اول ما يقع حافر الفرس على الحافر اى المحفور فقد وجب النقد هذا اصله ثم كثر حتى استعمل فى كل اولية .
حافز
(
h fez
) ا . ع . جائى كه دو تا مىشود كنج دهان بجانب رو .
حافشة
(
h fecat
) ا . ع . آبراهه .
ج . حوافش .
حافظ
(
h fez
) ا و ص . ع . نگهبان و موكل بر چيزى . و نامى از نامهاى خداى تعالى يعنى آنكه از علم او چيزى غائب نيست . و از بركننده . و چرانندهء گوسپندان و شتران .