حابية
(
h beyat
) ا . ع . ريگى كه گياه حابى مىروياند .
حاتل
(
h tel
) ا . ع . مانند و همتا و مثل .
حاتم
(
h tem
) ا . ع . قاضى . ج :
حتوم . و زاغ سياه و زاغ سرخ پا و منقار كه عرب آن را غراب البين گويد . لان العرب تقول هو يحتم بالفراق . و ا خ : حاتم طائى ابن عبد اللّه بن سعد سخى و جوانمرد عرب و بوى در سخاوت مثل زنند و گويند اكرم من حاتم طى .
حاتم
(
h tam
) ا خ . پ . نام مردى از قبيلهء طى كه در جوانمردى و سخاوت مشهور بود و تازيان حاتم بكسر تا گويند .
حاتمى
(
h tami
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جوانمردى و سخاوت و كرم بىحد .
حاتن
(
h ten
) ص . ع . يوم حاتن :
روز برابر در گرما از اول تا آخر .
حاتى
(
h ti
) ا . ع . بسيار شرب و آنكه بسيار مىآشامد .
حاثياء
(
h sey '
) ا ع . يكى از سوراخهاى نهانى موش دشتى و يا خاك سوراخ آن .
حاج
(
h j
) ا ع . گياهى خاردار كه ترنجبين از آن گيرند . و ج . حاجة .
حاج
(
h jj
) ص . ع . حجكنندهء كعبه .
ج : حجاج و حجيج و حج .
حاجات
(
h j t
) ع . ج . حاجة .
حاجات
(
h j t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حاجتها و احتياجها و نيازها و مطلبها .
حاجب
(
h jeb
) ا و ص . ع . بازدارنده و پردهدار و دربان . ج : حجبة و حجاب . و استخوان ابرو با گوشت و موى . و هما حاجبان . و موى ابرو . ج : حواجب . و كرانهء آفتاب كه نخست بر مىآيد . و كرانهء هر چيز . و ا خ . نام چند نفر . و قوس حاجب : خم ابرو .
حاجب
(
h jeb
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حايل و هرچه از ديدن چيزى مانع گردد . و ابرو . و دربان و چوبدار . و حاجب الدوله : لقبى كه در دربار ايران بر سر فراشان و بزرگ پاسبانان مىدادند . و حاجب بار : جبرئيل . و باصطلاح عروض رديف كه قبل از قافيه واقع شود و يا ميان هر دو قافيه و هر مصرع بيت ذو قافيتين حايل گردد .
حاجبان
(
h jeb ne
) ا . ع . به صيغهء تثنيه دو كمان ابرو .
حاجبى
(
h jebi
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - پردهدارى و دربانى و منسوب به ابرو .
حاجة
(
hajat
) ا . ع . نياز . ج : حاج و حاجات و حوج (
hevaj
) و حوائج .
و اخير خلاف قياس است و يا مولد .
حاجت
(
h jat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ضرورت و درماندگى و تنگدستى و احتياج . و وايا و مهم و امر مهم و طلب طبيعت . و توقع و اميد . و حاجت خواستن :
استدعا كردن و درخواست نمودن انجاح مطلب . و حاجت داشتن : عرض داشتن و احتياج داشتن و محتاج بودن . و قضاى حاجت : بر آوردن مطلب مهم . و تخليهء طبيعت . و حاجت جاى : جاى لازم و مبال .
حاجة
(
h jjat
) ص . ع . زنى كه حج خانهء مكه كند . ج : جواج .
حاجت جاى
(
h jat - j y
) و حاجتگاه (
h jat - g h
) ا . پ . جاى لازم و بيت الخلا .
حاجتمند
(
h jat - mand
) ا و ص . پ .
محتاج و تهىدست و گدا و بىنوا و متوقع و چشم دارنده .
حاجتمندان
(
h jat - mand n
) پ . ج .
حاجتمند گدايان و محتاجان .
حاجتمندى
(
h jat - mandi
) ا . پ .
گدائى و مسكنت و فقر و احتياج .
حاجتومند
(
h jatumand
) ص .
پ . محتاج و تهىدست .
حاجج
(
h jej
) ص . ع . حجكنندهء خانهء كعبه . ج : حج و جاج .
حاجر
(
h jer
) ا . ع . زمين بلند كه ميان آن پست باشد . و لب مغاك وادى كه آب از آن بيرون نرود . ج : حجران . و جائى كه گياه رمث رويد و فراهم و گرد گردد . و منزلى در باديه مر حاجيان را .
حاجز
(
h jez
) ا . ع . حايل و در آيندهء در ميان دو چيز . و ستمكار . ج . حجزة . و باصطلاح تشريح الحجاب الحاجز :
پردهاى كه در ميان آلات صدرى و آلات بطنى حايل است و ديافرغما نيز گويند .
حاجل
(
h jel
) ا . ع . كلاغ .
حاجل
(
h jel
) ص . ع . آنكه در راه رفتن بر مىجهد و جست و خيز كننده . و مقيد .
حاجلات
(
h jel t
) ا . ع . شتران پى كرده كه در رفتن بيك پاى برجهند . ج : حاجلة .
حاجم
(
h jem
) ا . ع . حجامتكننده و سر تراش .
حاجور
(
h jur
) ا . ع . لب مغاك وادى كه آب از آن بيرون نرود . و پشته . و حرام .
حاجورة
(
h jurat
) ا . ع . بازى مر كودكان را كه خطى مدور كشند و كودكى در ميان وى بايستد و ديگر كودكان براى گرفتن او از چهار طرف حلقه زنند و حجورة نيز گويند .
حاجى
(
h ji
) ا . پ . مردى كه حج كرده باشد . و حاجى الحرمين : كسى كه هم حج كرده باشد و هم بمدينهء طيبه مشرف شده باشد .