گرفتن ميوه از درخت . و از بيخ بر كشيدن گياه . و گستردن بساط و متاع . و بر بالاى هم گذاشتن چيزى .
چيده
(
cide
) ص . پ . ميوهء تازه بر گرفتهء از درخت . و هر چيز روى هم گذاشته .
و بساط گسترده شده . و ناخن گرفته شده .
چير
(
cir
) ا . پ . غالب و مظفر و مستولى بر دشمن . و شجاع و دلاور . و حصه و بهره و نصيب . و شارع و شاهراه . و گاو نر . و ا خ .
نام قلعهاى .
چيرچنگ
(
cir - cang
) ا . پ . چرمينه و چيزى باندام آلت تناسل كه از چرم سازند و كيركاشى نيز گويند .
چيرگى
(
ciragi
) ا . پ . فتح و ظفر و نصرت و غلبه . و مردانگى و دلاورى و بهادرى و شجاعت و بىباكى و بىپروائى و جسارت و خشم و درشتى گفتار . و خطا . و چيرگى كردن : گستاخ و بىادب شدن و غضبناك گشتن .
چيره
(
cire
) ا و ص . پ . دلاور و قوى و توانا و دلير و زبردست و غالب و قادر و مظفر و فيروز . و اعلا و رفيع . و تيز و نوكدار . و بليغ و زبانآور . و گستاخ و بىادب و بدخلق و درشت و بدخواه و بدانديش . و زيرك و هوشيار .
و فتح و ظفر و نصرت و غلبه . و پيشدستى . و حصه و بهره و نصيب . و انجام و آخر . و يك نوع دستارى كه هنديان بر سر پيچند . و چيره شدن : جرى شدن و پر دل گشتن و غلبه كردن و غالب شدن و فتح كردن و دست يافتن و شكست دادن . و آماده شدن .
چيره بند
(
cire - band
) ا . پ . دستار بند .
چيره دست
(
cire - dast
) ص . پ .
تيز دست و چالاك دست و جلدكار . و هنرمند و پيشهور . و توانا و قوى و سخت و دلير و دلاور . و غالب و سركش .
چيره دستى
(
cire - dasti
) ا . پ . غلبه و سركشى .
چيره زبان
(
cire - zab n
) ص . پ .
بليغ و زبانآور و نطاق .
چيره زبانى
(
cire - zab ni
) ا . پ .
فصاحت و بلاغت و سخنرانى .
چيز
(
ciz
) ا . پ . شيئ و هرچه موجود باشد و هر موجود بىروح و هر هستى و هر بودنى و گرانمايه . و طعام و خوردنى . و ناچيز :
معدوم و فرومايه . و ناچيز شدن : معدوم و ناپديد شدن و محو گشتن و هلاك شدن . و فرومايه گشتن .
چيزك
(
cizak
) ا . پ . مصغر چيز يعنى چيز كوچك . و خارپشت .
چيز ليز
(
ciz - liz
) ا . پ . بضاعت مزجات . و چيز كم و كالاى اندك .
چيزو
(
cizu
) ا . پ . خارپشت .
چيزو گير
(
cizu - gir
) ص . پ . گستاخ و تند مزاج .
چيزه
(
cize
) ا . پ . منقاش و موچين كه زنان بدان موها را بركنند .
چيزه بوذ
(
cize - buz
) ا . پ . سبب و باعث و جهة و دليل .
چيزه بوذگر
(
cize - buz - gar
) ا .
پ . مسبب .
چيزى
(
cizi
) م ف . پ . شيئى . و يك قدر قليلى و كمى و اندكى . و چيز غير معلومى و هيچ چيز .
چيست
(
cist
) پ . كلمهء فعل كه در مقام استفهام استعمال مىشود يعنى چه است و چه هست و چه مىباشد .
چيستان
(
cist n
) ا . پ . لغز و معما . و چگونگى و خاصيت و كيفيت . و ماهيت و ذات .
چيستى
(
cisti
) پ . كلمهء فعل كه در مقام استفهام استعمال مىشود يعنى چه هستى و چه پيشهاى و چه هنرى دارى .
چيغ
(
ciq
) ا . پ . پرده مانندى كه از چوبها و نىهاى باريك سازند و بر در خانه آويزان كنند .
و بام برجسته .
چيغه زن
(
ciqe - zan
) ا . پ . بهادر و دلاور و جنگى و غازى .
چيق
(
ciq
) ا . پ . چيغ .
چيقو
(
ciqu
) ا . پ . چاقو و چرخى كه بدان پنبهدانه را از پنبه جدا مىكنند .
چيك چيك
(
cik - cik
) ا . پ . آواز مرغان .
چيلان
(
cil n
) ا . پ . عناب بن . و هر افزارى كه از آهن سازند همچو زرفين در و زنجير و حلقههاى كوچك و يراق زين و لجام اسب و ركاب . و بيشهاى كه در آن خرسها منزل دارند .
چيلانگر
(
cil n - gar
) ا . پ . كسى كه چيلان مىسازد .
چيلانگرى
(
cil n - gari
) ا . پ . شغل چيلانسازى .
چيلانه
(
cil ne
) ا . پ . عناب بن .
چيلك
(
cilak
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - توت فرنگى و فرز كه به فارسى شاكله گويند .
چيله
(
cile
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - غلام و بنده و برده .
چين
(
cin
) ا . پ . تا و پيچ و شكن و گره .
و چين افگندن : تا و شكن وارد آوردن .
و چين برابر و افگندن : پير شدن .
و روى در هم كشيدن و در غضب شدن . و چين كردن : جمع كردن و فراهم آوردن .
و كشيدن و چيدن . و پسنديدن و گزيدن . و پيوستن و وصل كردن . و صلح كردن . و در هم كشيدن .
چين
(
cin
) ص . پ . چيننده و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند سخن چين يعنى عيبگو . و گل چين :
كسى كه گل مىچيند .