شعر و جز آن .
چلپ
(
calap
) ا . پ . سنج كه دو پارچهء برنجين تنك و پهن و گرد باشد و در سازها بهم زنند و بنوازند . و شور و غوغا و فتنه .
چلپاسه
(
calp se
) ا . پ . سوسمار كوچك زهردار .
چلپايه
(
celp ye
) ا خ . پ . يكى از منازل ما بين راور كرمان و طبس كه در صحراى لوت واقع است .
چلپك
(
calpak
) و چلپل (
calpal
) ا . پ . قسمى از نان روغنى تنك .
چلته
(
celte
) ا . پ . جبهء سطبر و دولائى سپاهيان و جوشن .
چل چراغ
(
cel - car q
) ا . پ . نخلى چوبين و يا برنجين و يا نقرگين كه چراغ بسيار در آن افروزند .
چلچله
(
celcele
) ا . پ . لاكپشت و سنگ پشت و غليواز و چغنه .
چل دختران
(
cel - doxtar n
) ا خ . پ .
نام زيارتگاهى در ايران .
چلساله
(
cel - s le
) ص . پ . هرآنچه از عمر وى چهل سال گذشته باشد .
چلستون
(
cel - sotun
) ص . پ . هر بنائى كه داراى ستون بسيار باشد .
چلش
(
coloc
) ا . پ . گياهى ترش كه در آشها كنند و ترشك نيز گويند .
چلشته خور
(
celecte - xor
) ص . پ .
دل آزرده و دل آزار و رنجور . و آويزان . و شخصى كه از كسى منتفع شده و به همين توقع هميشه پيرامون او مىگردد .
چل صبح
(
cel - sobh
) ا . پ . چهل صباحى كه گل آدم تخمير شده بود .
چلغوزه
(
celquze
) ا . پ . بار درخت صنوبر .
چلك
(
celk
) ا . پ . كفچه و كفگير . و خنصر و انگشت كوچك .
چلك
(
colk
) ا . پ . چمچه و ملاغه و ملعقه .
چلك
(
calok
) ا . پ . دو پارچهء چوب يكى كوچكتر و ديگرى بزرگتر كه كودكان بدان بازى كنند .
چلك
(
colak
) ا . پ . طناب ابريشمى و كلافهء ريسمان و يا ابريشمى .
چلم
(
calam
) ا . پ . بلغت اهالى مازندران چگلك و توت فرنگى .
چلم
(
celam
) و (
celem
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - سر غليان گلى .
چلم
(
celom
) ص . پ . چهلم و چيزى در مرتبهء چهل واقع شده باشد .
چل مرد
(
cel - mard
) ا . پ . چوب گنده و مضبوطى كه در پس در بسته گذارند .
چل مردان
(
cel - mard n
) ا . پ .
پارچهء چرمى زير قلتاغ زين .
چلمله
(
calmale
) ص . پ . مفت و رايگان و بدون زحمت .
چل مناره
(
cel - man re
) ا خ . پ .
تخت سليمان و تخت جمشيد كه در فارس واقعاند .
چلنچو
(
calancu
) ا و ص . پ . چركين و آنكه خود را چركين نگاه مىدارد . و مرد بىنزاكت .
چلو
(
celov
) ا . پ . چلاو .
چلوار
(
celv r
) و چلوارى (
celv ri
) ا . پ . پارچهء پنبهاى سفيد آهار دارى كه از آن پيراهن و زير جامه و جامههاى ديگر سازند .
چلوج
(
caluj
) و (
coluj
) ا . پ .
دست افزارى كه سنگ آسيا را بدان تيز كنند .
چلوچوب
(
calu - cub
) و (
colu - cub
) ا . پ . سيخ كباب .
چلوك
(
calavk
) ا . پ . ريسمانى كه بر گردن اسب بندند .
چلوك
(
coluk
) ا . پ . ريسمانى كه چون آن را بر چرخ آسيا ببندند چرخ از گردش باز مىماند .
چلونك
(
calunak
) ا . پ . تخم خربزه و يا گل آن .
چله
(
cele
) ا . پ . مخفف چله كه چلهء مرتاضان باشد .
چله
(
celle
) ا . پ . ريسمانى كه از پهناى كار جولاهگان زياد آيد و آن را نبافند و بر انگشت پيچيده در جائى نگاهدارند . و زه كمان . و چهل روزى كه مرتاضان و درويشان در گوشهاى نشسته روزه دارند و عبادت كنند .
و چهل روز ايام نفاس زن پس از زائيدن .
چله خانه
(
celle - x ne
) ا . پ . آنجائى كه در مدت روزه داشتن توقف كرده و در را به روى خود مىبندند .
چله نشين
(
celle - necin
) ص . پ .
كسى كه در چلهخانه مىنشيند و روزه داشته رياضت مىكشد و باصطلاح لوطيان نره .
چليپا
(
calip
) ا . پ . خاج و صليب نصارى كه چوبى باشد چهار گوشه و بشكلدار يعنى دارى كه به اعتقاد عيسويان حضرت عيسى را بر آن كشيدهاند . و نيز آنچه به شكل اين دار از طلا و نقره سازند و ترسايان بر گردن آويزند و بر دو سر زنار نيز نصب كنند . و سه گوشهاى كه هنود و براهمه از طلا و نقره سازند و برشتهء زنار كشند . و هر خط منحنى . و زلف معشوق .
و چليپاى فلك : شكلى كه از تقاطع خط محور و خط معدل النهار حاصل مىگردد .
چليپاوار
(
calip - v r
) ص . پ .
صليبى و خاج شكل .
چليپاوارى
(
calip - v ri
) ا . پ .
خاج شكلى و وضع صليبى .