تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1175

مساهمون:

ص١١٧٥
و قابليت و استعداد و اين كلمه را در مقام طعنه و سرزنش مىگويند مانند فلان چك و چانهء اين كار را ندارد يعنى استعداد و قابليت آن را ندارد . و چك و چانه زدن : پوچ گوئى كردن و ياوه و بسيار گفتن .

چكوك

(
cakuk
) ا . پ . چكاوك و خرفه . و نام نوائى از موسيقى .

چكوك

(
cokuk
) ا . پ . گنجشك و چغوك .

چكونه

(
cekune
) ا . پ . هوبره و كاروانك .

چكه

(
cake
) ص . پ . كوچك و خرد و خرده .

چكه

(
cakke
) ا . پ . قطره و جزء بسيار كوچك از هر مايعى كه كروى شكل باشد .

چكى

(
caki
) و (
cakki
) ا . پ . سوراخ ميان سنگ آسيا كه بدان سنگ بر دور محور گردش مىكند .

چكيدگى

(
cakidagi
) ا . پ . تقطير .

چكيدن

(
cakidan
) ف ل . پ . ريزان شدن مايع به شكل قطره و تقطير شدن و مقطر شدن . و ناگهان دوچار شدن . و گمان بردن .

چكيدن

(
cokidan
) ف م . پ . مكيدن چيزى .

چكيده

(
cakide
) ص . پ . مقطر و تقطير شده و بيرون تراويده .

چكيده

(
cakide
) ا . پ . گرز و عمود .

چكيده

(
cokide
) ص . پ . مكيده .

چكيده خون

(
cakide - xun
) ا . پ . شراب لعلى .

چكين

(
cakin
) ا . پ . زركش‌دوزى . و ا خ . نام ولايتى .

چگار

(
cag r
) ا . پ . چكاد و چكاده .

چگال

(
cag l
) ا و ص . پ . گران و سنگين و كثيف . و درهم نشسته . و سپر تيرانداز .

چگامه

(
cag me
) ا . پ . قصيده و چكامه و چغامه .

چگانى

(
cagg ni
) ا . پ . نوعى از خربزهء شيرين .

چگك

(
cogok
) ا . پ . چغوك و گنجشك .

چگل

(
cegel
) ا خ . پ . شهرى در تركستان كه مردم آنجا بغايت خوش‌روى و در تير اندازى بىعديل و نظيراند . و گل و لاى و لجن .

چگلك

(
cagalak
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - توت فرنگى كه بفرانسه فرز گويند .

چگلى

(
cegeli
) ص . پ . منسوب به شهر چگل .

چلگيز

(
cegeliz
) و چگلين (
cegelin
) ا . پ . نام گياهى .

چگندر

(
cogondar
) ا . پ . چغندر .

چگوك

(
caguk
) ا . پ . چكاوك .

چگوك

(
coguk
) ا . پ . چغوك .

چگونگى

(
cegunagi
) ا . پ . طبيعت و طريقهء هر چيز و كيفيت و حقيقت . و سرگذشت . و خاصيت .

چگونه

(
cegune
) م ف . پ . بطور استفهام استعمال مىشود يعنى از چه نوع و در چه وضع و در چه حالت و چطور .

چل

(
cal
) ا . پ . بندروغ و بندى كه از چوب و نى و علف و گل و لاى و خاك در جلو رودخانه و نهر بندند . و ميان دريا .

چل

(
cal
) پ . كلمهء امر از چليدن يعنى برو .

چل

(
cel
) ا و ص . پ . اسب دست راست و پاى چپ سفيد . و مردم كم عقل و احمق و نادان و گول .

چل

(
cel
) ص . پ . تعيينى عددى بمعنى چهل .

چل

(
col
) ا . پ . آلت تناسل و نره .

چلا

(
cell
) ا . پ . چهل روزى كه مرتاضان چله نشينند . و مدت چهل روز ايام نفاس يعنى آن مدت پس از زائيدن كه زن در آن ناپاك مىباشد . و چله .

چلاس

(
cal s
) ا و ص . پ . اكول و واس و كسى كه پيش از گستردن سفره از هر طبق يا هر ديگ چيزى بخورد .

چلاغ

(
col q
) ص . پ . - مأخوذ از چلاخ تركى - شل و شيشله .

چلاك

(
cal k
) ا . پ . جعل و سرگين گردانك . و عينك .

چلالى

(
cel li
) و (
cal li
) ا . پ . سبدى كه زنان پنبهء گلوله كرده و ريسمان ريسيده و جز آن در وى نهند .

چلان

(
cal n
) ا . پ . جريان . و مكتوب اطلاع از جانب زمين‌دار به حاكم كه مال الاجارهء وى حاضر است براى پرداختن . و فهرست اجناس .

چلانك

(
cal nak
) و (
col nak
) ا . پ . جعل و سرگين گردانك .

چلانك

(
col nak
) ا . پ . يك نوع بازى مر كودكان را كه كوزه گردانك نيز گويند .

چلان كوه

(
cal n - kuh
) ا خ . پ . نام كوهى در ملك يمن .

چلانيدن

(
cal nidan
) ف م . پ . فشار دادن و منضغط كردن . و چليدن كنانيدن .

چلاو

(
col v
) ا . پ . طعامى كه از برنج سازند و با خورشها خورند و آن را خشكه برنج نيز گويند .

چلاه

(
col h
) ا . پ . جولاه و نساج . و سنج و رقص لشكرى و سپاهى .

چلبله

(
colbole
) ا و ص . پ . اضطراب و شتاب و بىقرارى و مضطرب . و صله و انعام