تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 803

مساهمون:

ص٨٠٣

تثليث

(
taslis
) م . ع . ثلث البسر تثليثا : رسيد سيوم حصهء غورهء خرما . و ثلث الفرس : بعد مصلى آمد اسب رهان . و ثلث قنالته اذا صر منها ثلاثة اخلاف فان صر خلفين قيل شطر بناقته و ان صر واحدا قيل خلف بناقته . و نيز تثليث : سه گوشه كردن و سه بخش كردن و سه نمودن و خداى عز و جل را سه دانستن چنان كه مذهب اهل صليب است تعالى شأنه عن ذلك علوا كبيرا . و باصطلاح نجوم واقع شدن ستاره‌اى بچهارم برج كه ثلث فلك است از ستارهء ديگر .

تثليث

(
taslis
) ا خ . ع . نام جائى .

تثليخ

(
taslix
) م . ع . آلوده گردانيدن يق ثلخه تثليخا .

تثليم

(
taslim
) م . ع . ثلم الاناء تثليما : رخنه كرد در آن آوند .

تثمثم

(
tasamsom
) م . ع . تثمثم عنه : متوقف شد و باز ايستاد . و ما تثمثم : توقف نكرد .

تثمل

(
tasammol
) م . ع . تثمل ما فى الاناء : در آشاميد آنچه در آن آوند بود .

تثميد

(
tasmid
) م . ع . ثمدته النساء : بر كشيدند زنان همهء آب وى را از كثرت جماع .

تثمير

(
tasmir
) م . ع . ميوه چيدن . و نفع يافتن . و مسكه برآوردن شير يق ثمر السقاء . و ثمر الرجل ماله : بسيار كرد آن مرد مال را . و نيز تثمير : دانه بستن كشت .

تثميغ

(
tasmiq
) م . ع . ثمغ رأسه تثميغا : پوشيد سر خود را .

تثميل

(
tasmil
) م . ع . ثمله تثميلا : باقى گذاشت آن را .

تثميم

(
tasmim
) م . ع . ثممه تثميما : پايمال كرد آن را . و ثممت العظم تثميما : جدا كردم استخوان شكستهء جوش خورده را .

تثمين

(
tasmin
) م . ع . ثمنت السلعة تثمينا : بحدس و تخمين قيمت كردم آن كالا را و نيز تثمين : چيزى را هشت سو كردن .

تثنى

(
tasanni
) م . ع . دو تا شدن و باز گرديدن . و خراميدن .

تثنية

(
tasneyat
) م . ع . ثناه تثنية : دو گردانيد آن را . و ثنى عنقه : خم كرد گردن خود را . و ثنى عليه : ثنا گفت بر وى . و فى المثل هو لا يثنى و لا يثلث يعنى او كلانسال است ارادهء ايستادن كرد و نتوانست نه در اول مرتبه و نه در دويم مرتبه و نه در سيوم . و نيز تثنية : به دو نسبت كردن و دويم گردانيدن .

تثنيه

(
tasnie
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دو تائى و عدد دويم از چيزى .

تثؤب

(
tasa'ob
) م . ع . تثاءب (
tas ob
) .

تثوب

(
tasavvob
) م ع . نافله خواندن بعد فريضه . و كسب ثواب كردن .

تثور

(
tasavvor
) م ع . برانگيخته شدن و برخاستن و برآمدن گرد و دود . و برجستن سنگ‌خوار و ملخ . و ظاهر شدن خون و برآمدن حصبه بر اندام . و بهيجان آمدن و برآمدن آب و روان گرديدن آن .

تثول

(
tasavvol
) م . ع . تثولت النحل : گرد آمدند زنبوران عسل و انبوه شدند . و تثول عليه : فرو گرفت او را بدشنام و قهر و زدن .

تثوى

(
tasavvi
) م . ع . تثويته : ميهمان او شدم .

تثويب

(
tasvib
) م . ع . ثوب تثويبا : بازگشت بعد از آنكه رفته بود . و ثوبه الله مثوبته : پاداش دهد او را خدا . و نيز تثويب : بدل كردن . و اذان گفتن و بعد اذان بار ديگر خواندن بهر نماز بكلمهء « الصلاة رحمكم اللّه » و يا كلمهء « الصلاة قامت قامت و الصلاة خير من النوم » دو بار گفتن در اذان فجر و اقامت گفتن و نافله خواندن بعد فريضه . و بانگ‌كنان چادر بر سر گذاشتن براى خواندن و دو بار خواندن .

تثوية

(
tasveyat
) م . ع . ثويته تثوية : مقيم گردانيدم آن را . و ثوى فلان : بمرد فلان .

تثوير

(
tasvir
) م . ع . برانگيختن كسى را . و ثور القرآن : بحث كرد از علم قرآن .

تثى

(
tasy
) ا . ع . پست مقل . و پوست خرما .

تثيب

(
tasayyob
) م . ع . ثيب گرديدن زن .

تثيتل

(
tasaytol
) م . ع . ابلهى به خود بستن بعد تعاقل كردن و خود را ابله وانمود كردن .

تثيب

(
tasyib
) م . ع . ثيب گرديدن زن . و كلانسال شدن مادر شتر .

تجا

(
taj
) ص . پ . تند و تيز و برنده .

تجاب

(
taj b
) ا . ع . سنگريزه‌هاى سيم كه يك بار گداخته باشند و هنوز سيم در آنها باقى بود .

تجاب

(
taj bb
) م . ع . نكاح كردن دو مرد خواهر يكديگر را .

تجابة

(
tej bat
) ا . ع . واحد تجاب .

تجاثى

(
taj si
) م . ع . بر زانو نشستن .

تجأجؤ

(
taja'jo '
) م . ع . باز ايستادن و باز ماندن . و تجأجأ عنه : ترسيد از وى .

تجاحد

(
taj hod
) م . ع . با هم انكار كردن .

تجاحف

(
taj hof
) م . ع . بشمشير و عصا
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 803 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )