تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1170

مساهمون:

ص١١٧٠

چشم تر

(
cacm - tar
) ص . پ . گريان .

چشم خانه

(
cacm - x ne
) ا . پ . چشمدان و حفره‌اى در استخوان پيشانى كه چشم در آن قرار گرفته .

چشمداشت

(
cacm - d ct
) ا . پ . اميد و انتظار و توقع و آرزو و خواهش . و چشمداشت از خدا : استدعا .

چشمدان

(
cacm - d n
) ا . پ . چشم خانه . ر . چشم خانه .

چشمدانه

(
cacm - d ne
) ا . پ . يك نوع داروئى كه در مرهمهاى چشم داخل مىكنند .

چشم درنده

(
cacm - darande
) و چشمدريده (
cacm - daride
) ص . پ . بىحيا و گستاخ و بىشرم و بىادب .

چشم رساننده

(
cacm - ras nande
) ص . پ . كسى كه چشم‌زخم مىرساند .

چشم رسيده

(
cacm - raside
) ص . پ . كسى كه چشم‌زخم به او رسيده باشد و افسون شده .

چشم روشنى

(
cacm - ravcani
) ا . پ . مباركبادى كه براى از سفر رسيده فرستند .

چشم زاغ

(
cacm - z q
) ص . پ . بىشرم و بىحيا .

چشم زال

(
cacm - z l
) ص . پ . عادل و دادگر .

چشم زخم

(
cacm - zaxm
) ا . پ . آزار و نقصانى كه از اثر نظر بد به كسى و يا چيزى رسد .

چشم زد

(
cacm - zad
) ا . پ . مهره‌اى از شيشهء سياه و سفيد و كبود كه جهة چشم‌زخم بر گردن اطفال بندند . و لحظه و لمحه .

چشم زده

(
cacm - zade
) ص پ . چشم رسيده و چشم‌زخم خورده و مايوس و نااميد .

چشم زن

(
cacm - zan
) ا . پ . چاكسو .

چشم زنى كردن

(
cacm - zani kardan
) ف م . پ . منع كردن و تعرض نمودن و ممانعت كردن .

چشم سار

(
cacm - s r
) ا . پ . سرچشمه .

چشم سفيد

(
cacm - safid
) ص . پ . گستاخ و بىشرم و بىحيا و بىادب .

چشم فسا

(
cacm - fes
) و چشم فساى (
cacm - fes y
) ا . پ . افسونگر چشم‌زخم

چشمك

(
cacmak
) ا . پ . مصغر چشم يعنى چشم كوچك . و عينك و غمزه و ايما و اشارهء به چشم . و منظر . و لمحه و لحظه . و مرهم . و كرايه . و چاكسو . و گياهى كه بتازى اضراس الكلب گويند . و پاىافزار و كفش . و چشم و عين . و چشمك زدن : بگوشهء چشم اشاره كردن و چشم‌زخم رسانيدن . و پى هم پلكها را به روى چشم خوابانيده و بلند كرده نگريستن .

چشم كردگى

(
cacm - kardagi
) ا . پ . سحر و افسون .

چشم كرده

(
cacm - karde
) ص . پ . افسون شده و چشم‌زخم رسيده .

چشمك زن

(
cacmak - zan
) ص . پ . چشمك زننده و بگوشهء چشم اشاره كننده و چشم بد رساننده و جادوگر .

چشم گشته

(
cacm - gacte
) ص پ . احول و لوچ .

چشملان

(
cacmal n
) ا . پ . مردمك چشم و حدقه و چاكسو .

چشم نرم

(
cacm - narm
) ا و ص . پ . كودك امرد بىمضايقه و مطيع و فرمان بردار .

چشم نشين

(
cacm - necin
) ص . پ . معشوق و محبوب .

چشم نمائى

(
cacm - nom i
) ا . پ . سرزنش و طعنه و ملامت . و چشم‌نمائى كردن : ملامت كردن و طعنه زدن .

چشم و چراغ

(
cacmo - car q
) ص . پ . محبوب عزيز الوجود .

چشم وهام

(
cacm - vah m
) ا . پ . چشم پنام و دعا و تعويذى كه براى چشم‌زخم نويسند .

چشم وهم

(
cacm - vahm
) ا . پ . چشم وهام و چشم پنام .

چشمه

(
cacme
) ا . پ . آنجاى از زمين كه از آنجا آب جوشد و روان شود . و منبع و ينبوع و اصل و مبدء و مصدر . و سر . و خورشيد . و طاق گنبد و سفت . و سوراخ سوزن و جوان‌دوز و جز آن . و سوراخ هاى كوچكى كه در ميان تار و پود هر بافته‌اى مىباشد . و سرچشمه : مبدء و اصل و مصدر و سرچشمهء حيوان : مبدء حيات و زندگانى . و چشمهء آتش : كورهء آهنگرى و جز آن و آفتاب و چشمهء اخضر : آب حيات و دهان معشوق . و شراب . و چشمهء تدبير : مغز سر آدمى چه منبع عقل و قوهء متفكره است . و مردم حكيم و صاحب تدبير . و چشمهء ترازو : سوراخ دو سر شاهين ترازو كه بندهاى ترازو را بدان بياويزند . و چشمهء تيغ : آب تيغ . و چشمهء حيوان : آب حيوان . و چشمهء خاورى : آفتاب . و چشمهء خضر : آب حيات و دهان معشوق . و چشمهء خور : آفتاب . و چشمهء خون : دل و قلب . و چشمه در ماهى بودن : آفتاب در برج حوت . و چشمهء روشن : خورشيد . و چشمهء سار ا خ . : چشمه‌اى در قهستان . و چشمهء سيماب : ماه و آفتاب . و روز . و چشمهء سيماب ريز : آفتاب و ماه . و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1170 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )