تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1157

مساهمون:

ص١١٥٧

چارو چدر

(
c ro - cadar
) ا . پ . چاره و علاج .

چاروغ

(
c ruq
) و

چاروق

(
c ruq
) ا . پ . چارغ و پاى افزار دهقانان كه زير آن از چرم و بالايش از ريسمان است و شم نيز گويند

چاره

(
c re
) ا . پ . علاج و تدبير . و يارى و مدد . و نجات و خلاص . و اصلاح و شوبست و شوپشت و شونست و حيله و مكر و فريب و ريو و تدبير . و جدائى و تفريق . و طرز و روش و طور . و هنگام و موسم . و يك بار . و بىچاره : لا علاج و بىمدد و بىمعين و بىتدبير و فقير و درويش و خوار و ذليل و مستمند و گدا و تهيدست و عاجز و بىنوا . و چاره دادن : علاج دادن و اصلاح كردن . و شفا دادن . و كريم چاره ساز : خداوند تبارك و تعالى كه اصلاح همهء امور را مىكند .

چاره‌پذير

(
c re - pazir
) ص . پ . قابل علاج و قابل تدبير و قابل اصلاح .

چاره پرداز

(
c re - pard z
) ص . پ . كسى كه تدبير و علاج كار دشوارى را مىكند .

چاره جو

(
c re - ju
) و

چاره جوى

(
c re - juy
) ص . پ . آنكه تلاش در تدبير و چاره مىكند و آنكه حيله به كار مىبرد .

چاره ساز

(
c re - s z
) ص . پ . آنكه علاج مىكند و تدارك چاره مىنمايد و چاره كننده .

چاره سازى

(
c re - s zi
) ا . پ . تدارك و تهيهء چاره .

چاره سگال

(
c re - seg l
) ص . پ . آنكه در انديشه و تدبير چاره است .

چاره كار

(
c re - k r
) ا . پ . مددگار و معاون و معالج و كمك و وسيله .

چاره گر

(
c re - gar
) ص . پ . حيله ساز و مكار و فريبنده و گماشته .

چاره گرى

(
c re - gari
) ا . پ . علاج و تدبير . و حيله بازى و مكارى .

چاره مر چاره

(
c re - mar - c re
) م ف . پ . واضح و آشكار . و خيانت .

چار يارى

(
c r - y ri
) ا . پ . طايفه‌اى از مسلمانان كه معتقداند به چهار خليفه يعنى ابا بكر و عمر و عثمان رضى اللّه عنهم و حضرت امير المؤمنين على عليه السلام .

چاريك

(
c r - yak
) ا . پ . ربع و يك حصهء از چهار حصهء چيزى .

چاريك

(
c r - yak
) و

چاريك كار

(
c r - yak - k r
) ا خ . پ . نام قصبه‌اى از توابع كابل .

چاز

(
c z
) ا . پ . غوك و وزغ .

چاژ

(
c j ?
) و

چاژه

(
c j ? e
) ص . پ . بيهوده و باطل و بىمعنى .

چاش

(
c c
) ا . پ . غلهء از كاه جدا شده و پاك كرده . و تخم كتان . و چاشت .

چاشت

(
c ct
) ا . پ . يك پاس از روز گذشته درصورتىكه روز را چهار پاس قرار دهند و ميانهء روز . و غذائى كه در آن‌وقت خورند و هر خوراك و طعام .

چاشت خور

(
c ct - xor
) ص . پ . كسى كه يك بار مزهء چيزى را چشيده باشد و سپس هميشه در آرزوى آن بود .

چاشتدان

(
c ct - d n
) ا . پ . ظرفى كه نان و خوردنى در آن نهند .

چاشتگاه

(
c ct - g h
) و

چاشتگه

(
c ct - gah
) ا . پ . جاى خوردن چاشت و هنگام خوردن آن .

چاشدان

(
c c - d n
) ا . پ . چاشتدان . مر . چاشتدان .

چاشكدان

(
c cak - d n
) ا . پ . چاشتدان . و صندوقچهء زنان .

چاشنى

(
c cni
) ا . پ . مزه . و نمونه و امتحان و صفت . و اندكى از طعام و شراب كه براى امتحان و تميز بچشند . و چوب اولى كه بر كوس و نقاره زنند . و چاشنى دل : سخنان خوب و دلگشا . و چاشنى صبح : روشنى صبح . و چاشنى كردن : عيار كردن فلزات .

چاشنيگير

(
c cni - gir
) ا . پ . سالار مطبخ و توشمال و قسمت كنندهء طعام و سفره‌چى .

چاغ

(
c q
) ا . پ . وقت و هنگام و فصل . و يك ساعت از دوازده ساعت روز . و عنكبوت .

چاغداول

(
c qd vol
) ا . پ . چغداول .

چاق

(
c q
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تركى - هنگام و وقت . و تندرست و سلامت و سلامتى و فربه و خوش و توانا .

چاقشر

(
c qcor
) و

چاقشور

(
c qcur
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - قسمى از جوراب كه از نوك انگشتان پا تا كمر را مىپوشاند و دولاغ نيز گويند .

چاقو

(
c qu
) ا . پ . قلم تراش و چاكو .

چاقى

(
c qi
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - تندرستى و فربهى و توانائى .

چاك

(
c k
) ا . پ . شكاف و تراك و رخنه و شقاق و شق و پاره . و سفيدهء صبح . و دريچه يعنى در كوچكى كه در ميان يك لنگ در قلعه و كاروانسرا گذارند . و آماده و مهيا . و قبالهء خانه و باغ و مانند آن كه چك نيز گويند . و صداى بر خورد شمشير و تبرزين و خنجر و مانند آن . و چاك دادن : شكافتن و دريدن و شق دادن . و چاك كردن : پاره كردن و شق نمودن .

چاكاچاك

(
c k c k
) ا . پ . صداى برخورد شمشير و گرز و جز آن و طراق طراق .

چاكاچاك

(
c k c k
) م ف . پ .