تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1155

مساهمون:

ص١١٥٥

چار بالش

(
c r - balec
) ا . پ . مسند و وساده‌اى كه پادشاهان و صدور و اكابر بر آن نشينند و بر آن تكيه كنند . و تخت پادشاهى . و دنيا . و چار عنصر . و چار بالش اركان : حرارت و برودت و رطوبت و يبوست .

چار بالشت

(
c r - b lect
) ا . پ . چار بالش . مر . چار بالش .

چار بانگ

(
c r - b ng
) ص . پ . محسوس و زود و چالاك .

چار برد

(
c r - berd
) ا خ . پ . شهرى .

چار بردى

(
c r - berdi
) ص . و ا . پ . منسوب بچار برد . و ا خ . نام شارح كتاب شافيه در علم صرف .

چار بند

(
c r - band
) ا . پ . عالم و دنيا و گيتى . و ميان كمر .

چار بندى

(
c r - bandi
) ا . پ . زنبيل و توشه‌دان . و عالم و دنيا .

چار بيخ

(
c r - bix
) ا . پ . ريشهء كاسنى و ريشهء كبر و ريشهء رازيانه و ريشهء كرفس . و چهار عنصر .

چار پا

(
c r - p
) ا . پ . هر حيوانى كه داراى چهار دست و پا باشد و چاروا . و ستور باركش و سوارى مانند اسب و استر و خر و شتر . و تخت خواب . و سازى كه چهار وصل دارد .

چار پاره

(
c r - p re
) ا . پ . نوعى از رقص . و سازى كه چهار وصل دارد . و وصلهء كفش . و يك جفت زنگ رقاصى . و نوعى از گلولهء تفنگ .

چار پاى

(
c r - p y
) ا . پ . چار پا . مر . چار پا .

چار پايان

(
c r - p y n
) ا . پ . ج . چار پاى .

چار پايه

(
c r - p ye
) ا . پ . چارپا و هر چيز كه داراى چهار پايه باشد .

چار پخ

(
c r - pax
) ا و ص . پ . قسمى از خيمه . و هر چيز چهار گوشه .

چار پر

(
c r - par
) ا . پ . قسمى از صراحى شراب .

چار پهلو

(
c r - pahlu
) ص . پ . هر چيز كه داراى چهار دم و يا چهار لبه باشد . و قسمى از زنجير گران بها . و آنكه شكمش پر باشد .

چار تا

(
c r - t
) ص . پ . دو دفعه دو تا و دولا . و چار تا كردن : دو دفعه دو تا كردن .

چارتا

(
c r - t
) و چار تار (
c r - t r
) و چار تاره (
c r - t re
) ا . پ . رباب و طنبور چهار تا . و عناصر اربعه . و عالم .

چار ترك

(
c r - tark
) ا . پ . قسمى از كلاه چهار گوشه .

چار جامه

(
c r - j me
) و چار جل (
c r - jol
) ا . پ . زين بدون قلتاغ و جلى كه بر پشت اسب بجاى زين اندازند .

چار جوپه

(
c r - jupe
) ا . پ . پردهء روزنه و دريچه .

چار جوهر

(
c r - javhar
) ا . پ . چهار عنصر و چهار ستارهء دب اكبر .

چار جوى فطرت

(
c r - juye - fetrat
) ا . پ . چهار مزاج انسانى يعنى دموى و صفراوى و بلغمى و سودائى .

چار جهت

(
c r - jehat
) ا . پ . چهار سوى و چهار طرف . و عالم .

چار چار

(
c r - c r
) ا . پ . چهار روز آخر چلهء بزرگ و چهار روز اول چلهء كوچك زمستان . و چار چار زدن : بيهوده گفتن . و چاچار كردن : ملاقات كردن .

چار چشم

(
c r - cacm
) ص . پ . سگ و يا گوسپندى كه خال سياهى بالاى هر يك از دو چشم داشته باشد . و كسى كه عينك مىگذارد . و نگران و مشتاق .

چار چند

(
c r - cand
) م . ف . پ . چهار تا و چهار هنگام .

چار چوب

(
c r - cub
) و چار چوبه (
c r - cube
) ا . پ . چهار قطعه چوبى كه در حاشيهء چيزى قرار دهند .

چارحد

(
c r - had
) ا . پ . مشرق و مغرب و شمال و جنوب .

چارخانه

(
c r - x ne
) ا . پ . ديگ بزرگى كه داراى چهار خانه باشد . و يك نوع پارچه‌اى . و هر كس كه تجاوز از شأن و حد خود كند . و پارچه‌اى كه داراى خطوط صليبى رنگارنگ باشد .

چارخايه

(
c r - x ye
) ص . پ . شجاع و جنگجوى . و كسى كه مايل بزنان باشد .

چارخم

(
c r - xam
) ا . پ . نام فندى در كشتىگيرى .

چاردانگ

(
c r - d ng
) ا . پ . چهار ربع كره و هر چيز كه نه كلان باشد و نه خرد .

چاردوال

(
c r - dav l
) ا . پ . چوبى به قدر يك قبضه كه بر سر آن ميخى كوچك مانند مهميز نصب نمايند و زنجير و چند حلقه و چار تسمه بر آن تعبيه كنند و ستور را رانند .

چار درى

(
c r - dari
) ا . پ . عالم .

چارده

(
c r - dah
) پ . ص . تعيينى عددى كه شامل مىشود ده بعلاوه چهار را .

چارده

(
c r - dah
) ا . پ . بدر و ماه تمام .

چارده

(
c r - deh
) ا . پ . نام چند ناحيه كه در هر يك چهار ده و يا چهار قلعه واقع است .

چاردهم

(
c r - dahom
) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء چهارده واقع شود .

چاردهم

(
c r - dahom
) ا . پ . بدرو ماه تمام .

چار ديوار

(
c r - div r
) ا . پ . هر زمينى و جائى كه از همه طرف محدود به ديوار