باب ضرب ) : چكيد آن خانه از باران . و جد فى الامر جدا ( از باب نصر و ضرب ) : كوشيد در آن كار . و نيز جد :
راست و درست كردن كار .
جد
(
jedd
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سعى و كوشش و جهد و اصرار و ابرام . و جد داشتن : سعى و كوشش داشتن . و جد كردن : سعى و كوشش و اصرار و ابرام نمودن . و جد موفور : سعى و كوشش بسيار .
جد
(
jodd
) ا . ع . مرد بختمند .
و ا خ . ساحل درياى مكه . و جانب هر چيز .
و فربهى و آگندگى گوشت . و ميوهاى مشابه موز . و چاه ميان علف زار و چاه بسيار آب و كم آب - از لغات اضداد است - و آب اندك .
و آب در كنارهء بيابان و آب قديم . و ا . خ .
موضعى . و جد الاثافى و جد الموالى ا خ . دو موضعاند به عقيق مدينه .
جدا
(
jod
) م ف . پ . علىحده و منفصل و ممتاز و متفرق و سوا و تنها و مفروق . و جدا شدن : منفصل شدن و سوا شدن و ممتاز گشتن . و جدا كردن : تفريق نمودن و منفصل كردن و مفروق كردن و علىحده كردن و از هم سوا كردن و حل كردن .
جدا
(
jeddan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور درستى و راستى بدون شوخى و هزل و بطور سعى و كوشش و از روى حقيقت و درست كارى و بطور تأكيد و بطور حقيقت و بدون ريا .
جدا
(
jad
) ا . ع . باران عام و يا باران بسيار و بىحد . و عطا و دهش . و جدا الدهر : هميشه . و خير جدا :
خير فراخ .
جداء
(
jad '
) ا . ع . نفع و عطا و توانگرى يق فلان قليل الجداء عنك اى قليل الغناء و النفع .
جداء
(
jed '
) ع . ج . جدى .
جداء
(
jod '
) ا . ع . حاصل ضرب عدد در نفس خود مانند نه كه جداء سه در سه است .
جداء
(
jadd '
) ا . ع . زن خرد پستان .
و گوسپند بريده گوش . و حيوانى كه شيرش خشك شده باشد . و بيابان بىآب . و ا خ .
نام دهى در حجاز .
جداء
(
jedd '
) ا خ . ع . موضعى در طايف فى المثل صرحت جداء . و كذا صرحت بجداء ممنوعة . و صرحت بجد جداء . و صرحت بجد در چيزى گويند كه پس از التباس واضح شده باشد .
و كذلك صرحت بجدان .
جداة
(
jod t
) ع . ج . جادى .
جداجد
(
jad jed
) ع . ج . جدجد .
جدا جدا
(
jod - jod
) م ف . پ .
يك يك و جداگانه و علىحده و متفرق و منفصل از هم .
جداد
(
jad d
) و (
jed d
) م . ع .
بريدن خرما از خرما بن ( و الفعل من نصر ) .
جداد
(
jad d
) و (
jed d
) ا . ع .
هنگام بريدن خرما از خرما بن .
جداد
(
jed d
) م . ع . جاده مجادة و جدادا . مر . مجادة .
جداد
(
jed d
) ا . ع . ج جدود .
جداد
(
jadd d
) ا . ع . مىفروش و سازندهء آن .
جداد
(
jodd d
) ا . ع . معرب گداد جامههاى كهنهء پاره پاره و هر چيز كه بعضى اجزاى آن در بعض ديگر پيچيده و درهم رفته باشد از رشتهها و شاخههاى درخت و درختهاى ريزه و رشتههاى خيمه و كوههاى خرد .
جدار
(
jed r
) ا . ع . ديوار . ج : جدر (
jodr
) و (
jodor
) .
جدارة
(
jad rat
) م . ع . جدر
جدارة
( از باب كرم ) : سزاوار گرديد .
و جدر النبت : نمودار شد سرهاى گياه مانند جدرى . و جدر الشجر : بر آمد بر درخت مانند نخود .
جدارة
(
jed rat
) ا خ . ع . وادى در حجاز كه در آن قريهها مىباشد .
جدارك
(
jod rak
) ا . پ . يك نوع لعب و بازى .
جداسته
(
jod ste
) ا . پ . هر چيز مستقل كه به خودى خود موجود باشد .
جدا شدگى
(
jod - codagi
) ا . پ .
تفريق و انفصال و حالت جدائى .
جدا شده
(
jod - code
) ص . پ .
منفصل و گسيخته و باز شده .
جدا شناس
(
jod - cen s
) ص .
پ . امتياز دهنده و آنكه چيزى را مشخص مىكند .
جداع
(
jad '
) و (
jad e
) ا . ع .
سال تنگ و سخت و قحط .
جداع
(
jed '
) م . ع . جادع مجادعة و جداعا . مر . مجادعة .
جداع
(
jod '
) ا . ع . مرگ . و بنو جداع ا خ : نام بطنى از تازيان .
جداع
(
jod
) ص . ع . كلاء جداع :
گياه ناگوارد و پژمرده .
جدافاء
(
jod f '
) و جدافاة (
jod f t
) و جدافى (
jod f
) ا . ع .
غنيمت .
جداگانه
(
jod - g ne
) ص و م ف . پ .
قطعه قطعه و پاره پاره و متفرقانه . و علىحده و تنها و منفرد .
جدال
(
jad l
) ع . ج . جدالة .
جدال
(
jod l
) ا . خ . ع . شهرى بموصل .
جدال
(
jed l
) م . ع . جادل مجادلة و جدالا . مر . مجادلة .
جدال
(
jed l
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيكار و نبرد و رزم و جنگ و نزاع و