و مأذون و پروانگى . و جايز بودن : روا بودن و مشروع بودن و امكان داشتن و شايسته بودن .
جائزة
(
j ezat
) ا . ع . صله و عطيه ج :
جوائز و ارمغان و تحفه و لطف و احسان .
و استادنگاه آبكش بر سر چاه . و شربتى از آب و خوائز الاشعار و الامثال ما جاز من بلد الى بلد .
جايزه
(
j yeze
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صله و عطيه و انعام و باصطلاح دفتر علامت صحت يعنى الفى كه بر روى اعداد و بابتها پس از مبالغه و تصحيح كشند تا دال بر صحت باشد و نيز در كتابت خط افقى سر كجى را گويند كه در اول هر عنوانى كشند .
جائشة
(
j ecat
) ا . ع . دل و قلب و روح و نفس .
جائع
(
j e '
) ص . ع . مرد گرسنه . ج :
جياع و جوع (
jovva '
) .
جائعة
(
j eat
) ص . ع . مؤنث جائع زن گرسنه و جائعة الوشاح : زن لاغر شكم
جائف
(
j ef
) ص . ع . در گذرنده و نفوذكننده . ج . جيفان .
جائف
(
j ef
) ا خ . ع . نام پنج موضع كه آنها را جيفان اليمامة گويند يعنى جائف الصوت و جائف السقطة و جائف الرحيل و جائف الوبيلى و جائف الشجر .
جائفة
(
j efat
) ص . ع . طعنهاى كه باندرون گذرد . و طلعة جائفة : پشتهء كوچك . ج . جوائف .
جايگاه
(
j y - g h
) ا . پ . مكان و مسكن و خانه و مقام و منزل و هر محلى كه در آنجا چيزى ثابت شود و يا محلى كه شامل چيزى باشد . و محل تولد .
جاى گرفتگى
(
j y - gereftagi
) ا .
پ . مسكن و سكونت و اقامت .
جايگه
(
j y - gah
) ا . پ . جايگاه .
جايگير
(
j y - gir
) ص . پ . كسى و يا چيزى كه جائى را متصرف باشد و ثابت در مكانى بود و برقرار شده و متوطن . و مؤثر . و جايگير شدن : مقرر شدن و محترم بودن و در مقام عالى بودن .
جائل
(
j el
) ص . ع . كمربند و يا حلقهء انگشترى كه محكم نباشد .
جائلة
(
j elat
) ا . ع . كارى كه بدان اشتغال دارند يق اجل جائلتك اى اقض الامر الذى انت فيه يعنى كارت را بكن .
جاى مانده
(
j y - m nde
) ص . پ .
باقىمانده در جاى . و نالايق و بىهنر و ناتوان و ضعيف . و آنكه نتواند جماع كند .
جاىمند
(
j y - mand
) ص . پ .
سست و كاهل و بىكار و معطل .
جاى نشست
(
j y - necast
) ا . پ .
جايگاه و موضع و محل و مقام و موقف و مسكن .
جاى نشين
(
j y - necin
) ا . پ .
جانشين .
جائى
(
j i
) ا . ع . آينده .
جايى
(
j yi
) ا . پ . جاى نامعين . و نام گلى در هند كه جاى نيز گويند . و بيت الخلا . و به جايى يعنى هر كجا .
جائية
(
j eyat
) ا . ع . چرك و ريم و و خون .
جاييدن
(
j yidan
) ف م . پ . منزل دائمى گرفتن .
جب
(
jabb
) م . ع . جب القوم جبا و جبابا ( از باب نصر ) : غالب آمد آن قوم را . و جبت المراة النساء :
فائق آمد آن زن زنان ديگر را در حسن . و نيز جب و جباب : بريدن و بر آوردن خصيه .
و گشن دادن خرما بن را و فارغ شدن از تلقيح آن .
جب
(
jobb
) ا . ع . چاه يا چاه بسيار آب دور تگ يا چاه در مرغزار نيكو و يا چاه سر بر نياورده و يا چاه ناكنده . ج : اجباب و جباب و جببة . و توشهدانى كه بعض آن را بر بعضى دوخته باشند . و ا خ : موضعى در بربر كه از آنجا شتر گاو پلنگ آورند . و جاى آب آمدنى مرطى را . و چند آب . و ا خ : موضعى ميان قاهره و بلبيس . و جب الكلب ا خ : دهى بحلب گويند اگر سگ گزيده را پيش از چهل روز بدانجا برند و از آب آن خورد شفا يابد .
و جب يوسف ا خ : بر دوازده ميل از طبريه ميان سنجل و نابلس . و دير الجب ا خ :
در موصل . و جب الطلعة : داخل طلعهء خرما يا غلاف آن .
جبء
(
j b '
) ا . ع . سماروغ سرخ . و پشته و چاهك در زمين كه آب در آن گرد آيد .
ج : اجبوء و جباة (
jebaat
) و جباء و جبأة و اخير شاذ است .
جبأ
(
jab '
) م . ع . جبأ جبا و جبوء ( از باب فتح و سمع ) : باز ايستاد و ناخوش داشت و بر آمد و ناگهان بر آمد و پنهان شد و فروخت جأب يعنى گل سرخ را .
و جبأ عنقه : كج كرد گردن خود را . و جبأ السيف : بر جست شمشير از زخمگاه و كار نكرد . و كذلك جبا البصر .
جبأ
(
jaba '
) ع . ج . جبء .
جبا
(
jobba '
) ا . ع . بددل . و نوعى از تير .
جبا
(
jab
) ا . ع . خاك گرداگرد چاه و جاى آمدن آب چاه . و آب گرد آوردهء جهة شتران پيش از ورود آنها . و حوض و جاى ايستادنگاه آب كش از چاه . و كلمهء ايجاب مانند اجل يعنى آرى . ج : اجباء .
جبا
(
jab
) و (
jeb
) و (
job
) م . ع .
جبا جبوة و جباوة و جبا و جباء و