كرد استخوان شكسته را . و جبر الفقير :
نيكو كرد حال درويش را و يا توانگر گردانيد او را بعد فقر . و جبره على الامر : بستم بر كارى داشت او را . و جبر العظم بنفسه جبرا و جبورا : به خودى خود جوش خورد آن استخوان شكسته . و جبر اليتم :
عطا كرد آن يتيم را . و جبر اليد : جبيره گذاشت بر دست . و جبر نصاب الزكوة بكذا : معادل كرد نصاب زكات را به آن .
جبر
(
jabr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظلم و زور و عدم ميل و عدم رضاى در كار و كراهت و دشوارى و ستم . و جبر كردن :
ظلم و ستم كردن و كسى را به زور بر كارى داشتن .
و علم جبر و مقابله : علمى است كه در آن مقادير را بعوض ارقام بواسطهء حروف بيان مىكنند و غرض از آن ايجاز و تعميم حل مسائلى است كه مرتبط با مقادير باشند و مخترع اين علم در حقيقت علماى اسلاماند و در سال 156 هجرى محمد بن ابراهيم فرزى معاصر با منصور دوانقى درين علم سخن رانده و ابو عبد اللّه محمد بن موسى الخوارزمى براى مأمون درين علم كتابى تصنيف نموده و در سال 339 هجرى دانشمندان فرنگ اين علم را از علماى اسلام اخذ نمودند و آن را جبر و مقابله بدان جهة ناميده اند كه بسيارى از مجهولات عدديه را به زياد كردن و كم نمودن اعداد در مبادى مطلوب استخراج مىكنند چه در اصطلاح اين علم جبر بمعنى زياد كردن و مقابله بمعنى كم كردن و ساقط نمودن است .
جبرا
(
jabran
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از روى عدم ميل و رغبت و بطور ظلم و ستم و زور و دشوارى .
جبرانه
(
jabr ne
) م ف . پ . جبرا .
جبراعل
(
jabr el
) و جبراعيل (
jabr il
) ا . ع . جبرئيل .
جبرال
(
jebr l
) ا . ع . جبرئيل .
جبر آهنگ
(
jabr - hang
) ا . پ .
تخم خارى موسوم به زرد خار كه بيخ آن تربد زرد است .
جبرائل
(
jabr el
) و جبرائيل (
jabr il
) ا . ع . جبرئيل .
جبرعل
(
jabrael
) و (
jabraell
) و جبرعيل (
jabrail
) ا . ع . جبرئيل .
جبركى
(
jabraki
) م ف . پ . بطور جبر و از روى عدم ميل و رغبت .
جبروة
(
jabarovvat
) و (
jabrovvat
) ا . ع . كبر و عظمت و جلالت .
جبروت
(
jabarut
) و (
jobrut
) ا .
ع . كبر و عظمت و جلالت .
جبروت
(
jabarut
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بزرگى و عظمت و تكبر و استقلال و احتشام و كياباد و نخوت . و آسمان . و در اصطلاح سالكان مرتبهء وحدت كه حقيقت محمدى است صلى اللّه عليه و آله و تعلق بمرتبهء صفات دارد . و عالم جبروت : فلك الافلاك .
جبروتى
(
jabarut
) و جبروتى (
jabaruti
) ا . ع كبر و جلالت و عظمت .
جبرور
(
jabrur
) و جبروز (
jabruz
) ا . پ . خارپشت بزرگ تير انداز .
جبرى
(
jabri
) ا . پ . منسوب به جبر .
جبرياء
(
jebri '
) ا ع . كبر و جلالت و عظمت .
جبريات
(
jabreyy t
) ا . پ . مسائل متعلق به جبر و مقابله .
جبريه
(
jebreyyat
) و (
jebereyyat
) و (
jabareyyat
) و (
jabreyyat
) ا . ع .
كبر و جلالت و عظمت .
جبرية
(
jabareyyat
) ا . ع . فرقهاى كه قائل به جبراند خلاف قدرية .
جبريل
(
jabril
) و (
jebril
) ا . ع جبرئيل .
جبرين
(
jabrin
) و (
jebrin
) ا . ع .
جبرئيل .
جبرئيل
(
jabrail
) ا . ع . جبرئيل .
جبرئيل
(
jebrail
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرشتهء وحى كه بواسطهء آن وحى بر پيغمبران نازل شود .
جبز
(
jabz
) م . ع . جبز له من ماله جبزة ( از باب نصر ) : داد او را پارهاى از مال . و جبز الخبز ( از باب كرم ) :
فطير شد نان و يا خشك و بىنانخورش گرديد .
جبز
(
jebz
) ا . ع . مرد بخيل و درشت و لئيم و فرومايه و حقير و بددل .
جبزة
(
jabzat
) ا . ع . پارهاى از مال .
جبس
(
jebs
) ا . ع . كند خاطر و افسرده دلگران . روح فاسق و بددل و ناكس و هيچكاره . و بچهء خرس . و گچ . ج : اجباس و جبوس .
جبسين
(
jabsin
) ا . پ . گچ و آهك .
جبش
(
jabc
) م . ع . جبش الشعر جبشا ( از باب ضرب ) : سترد موى را .
جبغوت
(
jabqut
) و (
jobqut
) ا .
پ . پنبه و پشم كه در لحاف و نهالى و جز آن كنند و لحاف پاره پارهء كهنه .
جبل
(
jabl
) ا . ع . گشادگى و فضاى ما بين خانهها .
جبل
(
jabl
) ص . ع . بزرگ خلقت يق رجل جبل .
جبل
(
jabl
) م . ع . جبلهم الله جبلا ( از باب ضرب و نصر ) : آفريد ايشان را خداى .
و جبله على الشيئ : مجبول و مجبور ساخت وى را بر آن چيز . و جبل الحديد :
نرم شد آهن .
جبل
(
jabl
) و (
jobl
) و (
jobol
) ا .
ع . جماعت مردم .