تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1052

مساهمون:

ص١٠٥٢
منه الجالب مرزوق و المحتكر ملعون . و فراهم آورندهء جماعت . و بانگ بر اسب وقت دوانيدن . و جرح جالب : زخم به شونده . ج : جوالب و جلب (
jollab
) .

جالب

(
j leb
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - كشندهء از جائى به جائى . و جالب القلوب : آنكه دلهاى مردمان را بسوى خود كشد و آنها را فريفتهء خود نمايد .

جالة

(
j llat
) ا . ع . قوم از خانمان رفته . ج : جوال .

جالس

(
j les
) ص ع . نشيننده . ج : جلوس و جلاس (
joll s
) و جالسون . و نشسته شده . و آرام و بىحركت . و كسى كه در جاى بلندى نشيند . و رفيق راه و همدرس .

جالس

(
j les
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نشسته . و جالس بنود : اردو بازارچى .

جالسات

(
j les t
) ع . ج . جالسة .

جالسة

(
j lesat
) ص . ع . مونث جالس ج : جالسات و جوالس .

جالسگر

(
j les - gar
) ص . پ . خرامنده و كسى كه از روى ناز و غمزه راه رود .

جالسون

(
j lesuna
) ع . ج . جالس .

جالش

(
j lec
) ا و ص . پ . جماع و مباشرت . و كسى كه در مباشرت حريص بود و جماع بسيار كند .

جالشگر

(
j lec - gar
) ص . پ . كسى كه در جماع و مباشرت حريص باشد و جالسگر و خرامنده بناز و غمزه .

جالع

(
j le '
) ص . ع . زن برهنه‌روى . و مرد بىشرم و فحاش . و برهنه فرج .

جالعة

(
j leat
) ص . ع . مؤنث جالع زن بىشرم و فحاش و برهنه فرج .

جالفة

(
j lefat
) ا و ص . ع . سرشكستگى كه پوست و گوشت سر رفته باشد . و سال تنگى و قحط . و يوت ستور . و طعنة جالفة : زخم نيزه‌اى كه باندرون نرسد . ج : جوالف .

جالندر

(
j landar
) ا . پ . عبادتگاه و كنشت و كليسيا . و مزار و ا خ . ولايتى در سومنات .

جالوت

(
j lut
) ا خ . ع . شخصى كه در عهد طالوت بدست حضرت داود كشته شد .

جاله

(
j le
) ا . پ . چيزى كه از چوب و علف بر هم بندند و چند خيك پر باد به روى آن نصب كرده و بر بالاى آن نشسته از آبهاى عميق بگذرند .

جالى

(
j li
) ا . پ . درخت اراك كه از آن مسواك سازند .

جالى

(
j li
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زدايندهء زنگ و جلادهنده .

جالى

(
j li
) ص . ع . جلادهنده و زدايندهء زنگ . و جلوه دهندهء عروس . و سرمه به چشم كشنده . و واضح و آشكار . و جلاى وطن‌كننده و از خانمان دور افتاده . ج : جالية .

جالية

(
j leyat
) ا و ص . ع . ج . جالى و از خانمان دور رفتگان . و ذميان بدان جهة كه عمر رضى اللّه عنه ايشان را از جزيرة العرب كه سكونت داشتند بدر كرد و جزيه . ج : جوالى و يق استعمل الفلان على الجالية .

جاليز

(
j liz
) ا . پ . پاليز و كشت‌زار خربزه و هندوانه و خيار و كدو و تره‌زار و كشت‌زار سبزى خوردنى .

جاليسر

(
j lisar
) ا . پ . نام شهرى در اريسا از ممالك هندوستان .

جالينوس

(
j linus
) ا . پ . مشرح و طبيب معروف يونانى كه در 131 ميلادى متولد شده و در 201 فوت كرد .

جام

(
j m
) ا . پ . پياله و ساغر و گيلاس و قدح و كاسه‌اى كه ته آن دوره نداشته باشد و پيالهء شراب‌خورى و ظرف آبخورى . و آئينه‌اى كه از آبگينه سازند و صورت اشياء در آن منعكس شود و شيشه‌هاى الوان كه در پنجره‌هاى خانه به كار برند و شيشه‌هائى كه در سقف حمام گذارند . و لقب حكام سند . و ا خ : نام ولايتى در خراسان مولد عبد الرحمن جامى . و جام بورك : كاسهء آش بغرا . و جام پر از شير و مى : پيالهء پر از آب كوثر . و لب و دهان معشوق و كلامى كه مردم را از شنيدن آن بشور در آورد و اشعار خوب . و جام پر از مى : جام پر از شير و مى . و جام بر سنگ زدن : توبه كردن و گذشتن از شراب و شكستن جام . و جام‌جم و يا جام جمشيد و يا جام جهان‌نما و يا جام گيتىنما : پيالهء جم و پياله و يا آئينهء سليمان و يا اسكندر كه همهء عالم در آن بنا بر افسانه نموده مىشد . جام بلور : پياله‌اى كه از بلور ساخته باشند . و جام زيبقى : پيالهء بلور و و يا پيالهء نقره . و جام سحر : آفتاب . و جام سيم : زنخدان معشوق . و جام شهريارى : قدح بزرگ شراب‌خوارى و جام شير : پستان شيردار . و جام گوهرى : پيالهء بلور و لعل و لب و دهان معشوق . و جام ملك مشرق : آفتاب . و جام هلالى : بشقاب مستطيلى شبيه به كشتى و كاسهء آبخورى .

جام

(
j m
) ا . ع . پياله‌اى از سيم و آبگينه و جز آن . ج : اجؤم و اجوام و جامات و جوم .

جام

(
j mm
) ص . ع . فرس جام : اسب گشنى نكرده و سوارى نشده و تازه نفس و نيز جام : زياد و فراوان و تمام نشدنى .

جامات

(
j m t
) ع . ج . جام .

جامات

(
j mat
) و جاماس (
j m s
) و جاماسب (
j m sb
) و جاماسف (
j m sf
) ا خ . پ . نام پسر دانيال پيغمبر كه فيلسوف و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1052 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )