تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1051

مساهمون:

ص١٠٥١
دل مردم و اضطراب آن از بيم . و فلان رابط الجاش : فلان دلاور است و دل از جاى نبرد . ج : جؤوش .

جأش

(
j c
) م . ع . جأش اليه جأشا ( از باب فتح ) : مائل شد بسوى آن . و جأشت نفسه : برآمد دل او از اندوه و يا از ترس .

جاش

(
j c
) ا . پ . تودهء غلهء پاك كرده در خرمن و انبار .

جاشر

(
j cer
) ا . ع . كسى كه با شتران در چراگاه باشد . ج : جشار (
jocc r
) .

جاشرية

(
j cereyyat
) ا . ع . شراب صبوحى يا خاص است بشير شتر . و ا خ : قبيله‌اى از تازيان و نام زنى . و نيمروز و صبح . و يك نوع طعامى .

جأظ

(
ja'z
) م . ع . جأظ من الماء ( از باب فتح ) : گران چشم شد از آب .

جاع

(
j '
) ا . ع . ابن جاء قمله : لقب است مانند تابط شرا .

جاعة

(
j at
) ص . ع . گرسنه .

جاعرة

(
j erat
) ا . ع . پيخال . و كون و يا حلقهء كون .

جاعرتان

(
j erat ne
) ا . ع . ( به صيغهء تثنيه ) دو كرانهء ران ستور و يا دو كرانهء سرين ستور تاران و دو سرين مردم . و يقال موضع الرقمتين من است الحمار و مضرب الفرس بذنبه على فخذيه .

جاعف

(
j ef
) ص . ع . سيل جاعف : توجبه‌اى كه زمين بكاود و همه چيز را ببرد .

جاعل

(
j el
) ص . ع . دهنده و قراردهنده و گرداننده و سازنده .

جاعية

(
j eyat
) ص . ع . زن گول يق امراة جاعية .

جاغر

(
j qar
) ا . پ . چينه‌دان مرغ .

جاغسوك

(
j qsuk
) ا . پ . جاخسوك و داسى كه بدان غله درو كنند .

جاف

(
j f
) م . ع . جأفه جأفا ( از باب فتح ) : بر زمين افگند او را و ترسانيد . و جأف الشجرة : بركند درخت را از بن . و جئف ( مجهولا ) : ترسيده گرديد و گرسنه شد .

جاف

(
j f
) ا . ع . ترس .

جاف

(
j f
) ا . پ . - زن قحبه و زانيه و زنى كه بر يك شوهر آرام نگيرد و هر روز شوهرى خواهد . و ا خ : نام قبيله‌اى از كردها .

جآف

(
ja ' f
) ص . ع . بسيار فرياد .

جاف

(
j ff
) ص . ع . ثوب جاف : جامهء خشك گرديده .

جافجاف

(
j fj f
) ا . پ . فاحشه و قحبه و زانيه .

جافر

(
j fer
) ص . ع . ناتوان شدهء از بسيارى پوشاك .

جافل

(
j fel
) ص . ع . از جاى بركنده و ژوليده موى . و پريشان خاطر .

جافلة

(
j felat
) ص . ع . ريح جافلة : باد سريع و سحت وزنده .

جافى

(
j fi
) ص . ع . رجل جافى الخلقة و الخلق : مرد درشت اندام بد خوى . و نيز جافى : جفاكننده و ستمگر . و ثوب جاف : جامهء كلفت . و فراش جاف : بستر ناراحت .

جاكسو

(
j ksu
) و جاكشو (
j kcu
) ا . پ . دانهء بزرگتر از عدس و پوستش سياه و شفاف و نرم و در داروهاى چشم داخل كنند .

جاكونتن

(
j kunetan
) ف م . پ . بلغت زند آوردن - ضد بردن .

جاكى

(
j ki
) ا . پ . درخت پيلو كه جال نيز گويند و از چوب آن مسواك سازند و بتازى اراك گويند .

جاگرم

(
j - garm
) ا . پ . جاى قرار و مراقبه و آرام و آسايش . و جا گرم كردن : آرام گرفتن و آسايش يافتن .

جاگزين

(
j - gozin
) ا . پ . انتخاب كنندهء منزل .

جاگير

(
j - gir
) ا و ص . پ . متصرف و برقرار و مقرر . و تصرف در زمينى كه جهة مزد و پاداش خدمت بخشيده شده . و جاگير تن و يا جاگير ذات : بخشش ملكى جهة مدد معاش . و جاگير حشم : اراضى كه جهة مدد معاش قشون مقرر شده است . و جاگير سر : تعيين ملكى جهة مدد معاش صاحب منصبان و اجزاى يك اداره‌اى .

جاگير دار

(
j - gir - d r
) ا . پ . صاحب جاگير و حاكم . ج : جاگير داران .

جاگير داران

(
j - gir - d r n
) پ . ج . جاگيردار . و حكام .

جأل

(
ja'l
) م . ع . جأل جألا ( از باب فتح ) : رفت و آمد . و جال الصوف : فراهم گرديد پشم . و جال الصوف : فراهم كرد پشم را ( لازم و متعدى ) .

جال

(
j l
) ا . پ . مطلق دام و تله . و درخت اراك كه از چوب آن مسواك سازند و پيلو و جالى نيز گويند .

جال

(
j l
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قلب و ساختگى .

جال

(
j l
) ا . ع . عقل . و عزم و آهنگ . و گروه از اسبان و شتران . و كرانهء قبر . و گرداگرد اندرون چاه تا سر آن . و كرانهء دريا و كوه .

جالال

(
ja'l l
) ا . ع . بيم و ترس .

جالان

(
jaal n
) م . ع . جئل جالانا ( از باب سمع ) : لنگ گرديد .

جالب

(
j leb
) ا و ص . ع . كشندهء از جائى به جائى . و غوغاكننده و آوازدهنده . و آنكه ارزاق را بسوى شهرها حمل و نقل مىكند . و