تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1018

مساهمون:

ص١٠١٨
خمان و چمان رود .

تيخ

(
tayx
) م . ع . تاخه بالمتيخة : زد او را به متيخة ( و الفعل من ضرب ) .

تيخ

(
tix
) ص . پ . هر چيزى كه سر آن تيز باشد .

تيخال

(
tix l
) ا . پ . تيغال .

تيد

(
tayd
) م . ا . ع . نرمى و آهستگى يق تيدك يا هذا يعنى نرمى و آهستگى كن و تيدك زيدا و تيد زيد يعنى بگذار زيد را و هو اما مصدر و الكاف مجرورة او اسم فعل و الكاف للخطاب و ابن مالك آن را اسم فعل مىداند .

تيداك

(
tid k
) ا . پ . يهود .

تيداكى

(
tid ki
) ا پ . يهودى و منسوب به جهود .

تيدد

(
taydad
) ا خ . ع . موضعى و يكى از نامهاى مدينهء منوره .

تيديع

(
taydi '
) م . ع . به ايدع رنگ كردن جامه را .

تئر

(
tear
) و تير (
teyar
) ع . ج . تارة .

تير

(
tir
) ص . پ . تيره و تاريك و تنگ و ضيق .

تير

(
tir
) ا . پ . آلت دفاع چوبينى كه از آهن نوك تيزى مسمى به پيكان مسلح شده و به طرف مقصود به زور و قوت كمان انداخته مىشود و بتازى سهم گويند . و حصه و بهره و حظ و نصيب و قسمت . و ستارهء عطارد . و غضب و قهر و خشم و آه . و فصل پائيز و خزان . و قدر و مرتبه و عظمت و شوكت . و روشنائى . و هر چوب راست و مدور همچون چوبى كه خانه بدان پوشند و چوبى كه در ميان كشتى نصب كنند و بادبان از آن آويزند . و چوب عصارى و چوبى كه دو پلهء ترازو از آن آويخته است . و چوبى كه خمير نان را بدان تنك سازند و چوبى كه قنادان شيرهء بقوام آورده را بدان زده ولت كنند . و تير تتماج و تير گز و مانند آن . و صاعقه و طوفان . و طلع و شكوفهء خرما . و تاب و طاقت و مروت و امان . و يك نوع مار . و نوعى از مرغ شبيه بطاووس ماده كه بتازى تير (
teyor
) گويند . و رشته و موى و تيريز جامه و كرباس و مورى كه جنسى از پارچهء سفيد است . و گل نرگس . و هر دو چيز كه در جثه و تركيب و صفات ديگر با هم برابر باشند . و گلولهء توپ و تفنگ . و صحرا و بيابان . و ماه چهارم از سال جلالى و روز سيزدهم از هر ماه شمسى و روز سيزدهم تير ماه چون نام روز با نام ماه موافق آمده عيد و جشن بايد كرد و گويند درين روز ميان افراسياب و منوچهر مصالحه واقع شد . و نام فرشتهء موكل رستور و تدبير امور تير ماه و روز تير به اين فرشته متعلق مىباشد . و تير افگندن : دعاى بد كردن و طعنه زدن . و تير انداختن : پرتاب كردن تير . و تير باران سحر : آه سحر و گريهء سحرى . و تير بازوى چرخ : ستارهء عطارد . و تير به سنگ خوردن : به مقصود نرسيدن و نااميد شدن . و تير بدخشان : تير دو سر . و تير بندوق : گلولهء تفنگ . و تير تتماج : تيرى كه خمير نان را بدان تنك سازند . و تير تخش : تير هوائى و آتشبازى . و تير تظلم : آه مظلوم . و تير تيزپر : تيرى كه بسرعت و تندى برود . و تير چرخ : عطارد و چيزى مانند تير هوائى كه از آهن سازند و درون آن را پر از باروت كرده و آتش زده بجانب دشمن اندازند . و تير خاكى : تير كوچك سبك سر . و تير خانه : شاه تير و حمال و تير بزرگ سقف خانه . و تير سحر : روشنى صبح كاذب و آه سحر و دعاى بد . و تير سقف : تير پالار خانه . و تير قرعه : دو تيرى كه بدان فال گيرند . و تير فلك : تير چرخ و كوكب عطارد . و تير كشتى : ستون و يا سكان كشتى و تير كشيدن : احساس درد نمودن در امتداد يك خط . و تير گردون : خورشيد و عطارد و حوادث آسمانى . و تير محنت : اندوه و دلگيرى . و تير نان : قسمى از چوبه كه خمير نان را بدان تنك سازند . و تير ناوك : تيرى كه از ميان لوله و يا ناوى رها شده باشد . و تير هوائى : موشك و تير آتشبازى .

تير

(
tir
) ا . ع . صحرا و بيابان و شاه تير و ا خ . نام شخصى .

تير

(
teyor
) ا . ع . مرغى شبيه بطاوس ماده .

تيراب

(
tayr b
) ا . ع . خاك و تراب .

تير ابر

(
tir - abr
) ا . پ . ابر سياه و تاريك .

تيراژه

(
tir je
) ا . پ . قوس قزح .

تيراست

(
tir st
) ص . پ . به زبان پهلوى سيصد .

تير انداز

(
tir - and z
) ا . پ . كمانكش و كماندار و تفنگچى .

تير اندازى

(
tir - and zi
) ا . پ . كمانكشى و انداختن تير خواه تير كمان باشد و يا گلولهء تفنگ و يا توپ و ساير اسلحهء آتشى .

تير آور

(
tir - var
) ا . پ . غدار و مكار .

تيراه

(
tir h
) ا . پ . پرنده‌اى سبز رنگ كه پر آن را در زردوزى به كار برند و آن را سبزك گويند .

تيرب

(
tayrab
) ا . ع . خاك و تراب .

تير باران

(
tir - b r n
) ا . پ . ريزش تير از اطراف و بطور فراوانى . و سياستى كه در آن مقصر را هدف تير بسيار كنند . و تير باران سحر : آه و ناله . و تير باران كردن : انداختن تير بسيار .

تيربند

(
tir - band
) ا . پ . كمرى كه از چند رشته پشم شتر بر تافته ساخته باشند و