تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 780

مساهمون:

ص٧٨٠
داد مال مرا . و ظل مالى يوكل و يشرب : مىچرند شتران من بهرگونه كه مىخواهند .

تاكيم

(
ta'kim
) ا . ع . ستبرى سرين .

تأكيم

(
ta'kim
) م . ع . ستبر سرين شدن .

تال

(
t l
) ا . ع . خرما بنان ريزه و نهالهاى آن كه بريده يا كنده بجاى ديگر نشانند و آنها را به فارسى جنگ گويند .

تال

(
t l
) ا . پ . آبگير و تالاب و استخر و بركهء بزرگ .

تال

(
t l
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - طبق مس و برنج و نقره و طلا و جز آن . و دو پياله مانندى كوچك كه خنياگران هندوستان هنگام خوانندگى و رقص آنها را بر انگشتان نصب كرده بر هم زنند و بصداى آنها اصول نگاهدارند و رقص كنند و اكنون ما آنها را زنگ مىگوئيم . و درختى در هندوستان شبيه به خرما بن كه درخت تار نيز گويند و برگ آن را زنان برهمن پيچيده و نرمهء گوش را شكافته در آن شكاف گذارند و برهمنان ورقهاى كتابهاى خود را از برگ اين درخت كنند و نيز از برگ اين درخت و فوفل و آهك تركيبى سازند كه از خوردن آن لبها سرخ گردد و آن را پان و تنبول نيز گويند و آبى ازين درخت حاصل شود كه مانند شراب مسكر است .

تال

(
t ll
) ع . از اتباع ضال است يق رجل ضال تال .

تالاب

(
t l b
) ا . پ آبگير و استخر و بركه .

تالاج

(
t l j
) ا . پ . بانگ و فرياد و غوغا . و هنگامه و فتنه .

تالار

(
t l r
) ا . پ . تخت و يا خانه‌اى كه بر بالاى چند ستون سازند . و عمارت عالى و وسيع و ستون‌دار . و تالاب و آبگير .

تالاش

(
t l c
) ا . پ آواز و بانگ و فرياد . و تالاج و غوغا . و مشغله و تلاش و تفحص .

تالان

(
t l n
) ا . پ . غارت و تاراج و يغما .

تالان

(
t l n
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - مقدارى از پول مسكوك و تالان طلا معادل هشت هزار و چهارصد و هفتاد و پنج تومان پول حاليهء ايران و تالان نقره معادل ششصد و شصت تومان پول حاليهء ايران .

تالان

(
taal n
) ا . ع . كسى كه چنان راه رود كه گويا بار بر پشت دارد .

تالانك

(
t l nak
) ا . پ . زردآلو .

تالانه

(
t l ne
) ا . پ . ميوه‌اى شبيه به هلو .

تالب

(
ta'lab
) ا . ع . درشت و ستبر از مردم و از خر وحشى و از بز كوهى . و نام درختى .

تالب

(
taallob
) م . ع . تالب - القوم عليه : گرد آمدند قوم بر وى .

تألبة

(
ta'labat
) ا . ع . مؤنث تألب .

تالت

(
t lat
) ا . پ . زره‌ساز .

تالة

(
t lat
) ا . ع . واحد تال يعنى يك خرما بن ريزه و يك نهال خرما بن .

تالد

(
t led
) ا . ع . مال اصلى قديمى موروثى . و ستورى كه نزد صاحبش زاده و نتاج داده .

تالد

(
t led
) و تالدة (
t ledat
) ص . ع . مال قديمى كهنه و منه قول ابن عباس : فهى لهم تالدة بالدة يعنى الخلافة و البالدة اتباع التالدة .

تألد

(
taallod
) م . ع . متحير گشتن .

تالس

(
taallos
) م . ع . دردمند شدن يق ضربته فما تألس .

تالسان

(
t les n
) ا . پ . طيلسان .

تالش

(
t lec
) اخ . پ . طايفه‌اى در گيلان و در آذربايجان كه يك قسم از فارسى درى تكلم مىكنند و گويا زبان اهالى آذربايجان قبل از غلبهء ترك همين زبان بوده چنان كه در هرزند به همين زبان تكلم مىنمايند .

تالشان

(
t lec n
) ا . پ . تالسان و طيلسان .

تألف

(
taallof
) م . ع . تألف فلانا : مدارات نمود با فلان و عطا كرد او را تا مايل سازد بسوى خويش . و تالف القوم : مجتمع گشتند قوم . و تالف - الشيئان : با هم سازوار آمدند آن دو چيز .

تالق

(
taalloq
) م . ع . تالق البرق : درخشيد برق . و تالقت المراة : خود را زينت داد زن و يا دامن بر پيچيد براى خصومت و آماده گشت براى شر و بلند كرد سر خود را .

تالك

(
ta leka
) ع . اسم اشاره مؤنث ذالك .

تالكى

(
t leki
) و تالگى (
t legi
) ا . پ . گشنيز برى .

تالم

(
taallom
) م . ع . درد يافتن .

تالم

(
taallom
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درد و رنج - . و آزار و الم . و اندوه و ملالت .

تالم‌خانه

(
taallom - x ne
) ا . پ . بيمارستان .

تالمن

(
t lman
) ا . پ . بلغت زندروباه .

تالواسه

(
t lv se
) ا . پ . تلواسه و اضطراب . و اندوه . و بىقرارى و بىآرامى . و ميل و خواهش به چيزى .

تال و مال

(
t lo - m l
) م ف . پ . مال درين لغت از اتباع است - ريزه ريزه . و از هم ريخته و پاشيده . و متفرق و پريشان گرديده .

تاله

(
taalloh
) م . ع . پرستيدن و بمعبوديت گرفتن .