تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 778

مساهمون:

ص٧٧٨

تاسيد

(
ta'sid
) م . ع . اسد الكلب تأسيدا : بر آغالانيد سگ را .

تاسيدن

(
t sidan
) ف م . پ . غمناك و دلگير شدن .

تآسير

(
ta sir
) ا . ع . تنگ روى زين .

تأسير

(
ta'sir
) ا . ع . تأسير السرج : دو الهائى كه به آن زين را بندند .

تأسيس

(
ta'sis
) م . ع . استوار كردن و بنياد نهادن . و در اصطلاح عروض تاسيس قافيه الفى است كه ميان آن و حرف روى يك حرف متحرك باشد . و در علم معانى آوردن كلمه‌ايست كه افادهء معنى تازه‌اى كند غير از معنى كلمهء اول و اين مقابل تأكيد باشد و ازينجاست كه گويند : التاسيس اولى من التاكيد .

تأسيس

(
ta'sis
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بنا و بنياد . و تاسيس كردن و يا تاسيس نهادن : بنا نهادن و بنياد كردن و برپا كردن .

تاسيل

(
ta'sil
) م . ع . اسل المطر تاسيلا : رسيد ترى باران بكنار دست . و نيز تأسيل : تيز كردن هر چيزى .

تاش

(
t c
) ا . پ . كلفى كه بر روى و اندام مردم پديد آيد و آن را ماه گرفته نيز گويند . و خداوند و صاحب و خداوند خانه . و شريك و انباز . و شريك در سوداگرى . و يار و رفيق و همدم . و خواجه تاش : هم مكتب و هم قطار . و خيل تاش : هم ركاب و رفيق و همدم .

تاشب

(
taaccob
) م . ع . تأشب - الشجر : در هم پيچيد درختان . و تأشب القوم : بهم در آميختند آن گروه و مجتمع گشتند . و تأشب اليه : منضم شد بسوى او يق جاء فلان فيمن تأشب اليه .

تاشك

(
t cak
) ا . پ . مردم چابك و چالاك . و كره و مسكه . و آب ماست .

تاشكل

(
t ckel
) ا . پ . آزخ و ثؤلول .

تاشكند

(
t ckand
) ا خ . پ . شهرى از تركستان روس و پايتخت آسياى مركزى و داراى 124000 نفر جمعيت و اين شهر را در سابق چاچ و يا شاش مىگفته‌اند و كمان چاچى منسوب بدانجا بوده .

تأشن

(
taaccon
) م . ع . شستن دست با اشنان .

تاشيب

(
ta'cib
) م . ع . در هم پيچيده ساختن درختان . و بر آغالانيدن و بر انگيختن .

تأشير

(
ta'cir
) م . ع . اشرت المراة اسنانها تأشيرا : نيكو و خوب گردانيد آن زن دندانهاى خود را .

تأشير

(
ta'cir
) ا . ع . چيزى كه ملخ بدان مىگزد . ج . تآشير (
ta cir
) .

تآشير

(
ta cir
) ع . ج . تأشير .

تاصص

(
taassos
) م . ع . مجتمع گرديدن يق تأصص القوم .

تأصل

(
taassol
) م . ع . تأصل - الشجر : با اصل گرديد درخت و ثابت و راسخ شد بيخ آن .

تأصيته

(
ta'seyat
) م . ع . اصى تأصية : دشوار گرديد .

تاصيد

(
ta'sid
) م . ع . اصدته تاصيدا : اصدة پوشانيدم او را يعنى پيراهن كوچك و زير پيراهنى .

تأصيص

(
ta'sis
) م . ع . محكم و سخت گردانيدن . و چسباندن بعضى را به بعض .

تأصيل

(
ta'sil
) م . ع . محكم و استوار كردن .

تآطر

(
ta tor
) م . ع . كج و خم گرديدن .

تاطر

(
taattor
) م . ع . خود را در بند داشتن و تاطر الرمح : خم گرديد نيزه و كج شد . و تاطرت المراة خانه‌نشين شد زن . و نيز تأطر ناكدخدا ماندن زن در خانهء پدر و مادر خود تا مدتى .

تاطم

(
taattom
) م . ع . تأطم عليه : خشم گرفت بر وى . و تأطم السيل : بلند گرديد موجهاى سيل وزد بعضى را بر بعضى . و تاطم الليل : سخت شد تاريكى شب . و تأطم السنور : آواز كرد گربه در جواب و تأطم فلان : خاموش شد فلان و آنچه در دل داشت اظهار نكرد .

تأطيد

(
ta'tid
) م . ع . اطد الله ملكه تاطيدا : ثابت دارد خدا ملك او را .

تأطير

(
ta'tir
) م . ع . مايل گردانيدن و خم دادن چيزى را . و پى پيچيدن بر سوفار تير .

تأطيم

(
ta'tim
) م . ع . اطم الهود ج تأطيما : پوشيد هوده را بجامه .

تاعة

(
t at
) ا . ع . يك لخت ستبر از فله .

تاعس

(
t es
) ص . ع . هلاك‌شونده . و بر روى در افتنده . و خوارگردنده .

تاغ

(
t q
) ا . پ . درخت تاخ . و غضا . و تخم‌مرغ . و ا خ : قلعه‌اى در سيستان .

تاغايت

(
t - q yat
) م ف . پ . تا انتها و تا انقضا .

تاغستان

(
t qest n
) ا . پ . جايى كه درخت تاغ بسيار باشد .

تاغندست

(
t qandast
) و (
t qondast
) ا . پ عاقرقرحا .

تافة

(
t fat
) ا . ع . ما فيه توفة و لا تافة : نيست در آن عيب يا زيادتى يا حاجت يا درنگ و كاهلى .

تافت

(
t ft
) ا . پ . چاپ و طبع . و باسمه .

تافتخانه

(
t ft - x ne
) ا . پ . چاپخانه و مطبعه .

تافتگى

(
t ftegi
) ا . پ . تابيدگى . و پيچيدگى . و برگشتگى . و خستگى . و آزار و اذيت .