تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 933

مساهمون:

ص٩٣٣
و زشت بر زبان راندن .

تقحزم

(
taqahzom
) م . ع . تقحزم فى امره : در آويخت در آن كار .

تقحزن

(
taqahzon
) م . ع . افتادن از بىتابى زد و كوب يق ضربه حتى تقحزن اى سقط و وقع .

تقحل

(
taqahhol
) م . ع . پوست بر استخوان خشك گرديدن و خشك اندام گشتن .

تقحلز

(
taqahloz
) م . ع . بر زمين افتادن از بىتابى يق ضربه فتقحلز .

تقحم

(
taqahhom
) م . ع . تقحمت الفرس به : سرنگون افگند اسب او را .

تقحيب

(
taqhib
) م . ع . سرفه زده گرديدن .

تقحيز

(
taqhiz
) م . ع . زدن . و بر جهانيدن . و درشت گفتن كلام را .

تقحيص

(
taqhis
) م . ع . دور كردن .

تقحيط

(
taqhit
) م . ع . گشن دادن خرمابن را .

تقحيم

(
taqhim
) م . ع . بىانديشه در آوردن كسى را در كارى و چيزى را در چيزى و بر روى انداختن اسب سوار را .

تقخية

(
taqxeyat
) م . ع . آب بينى بزشتى انداختن .

تقدة

(
teqdat
) و (
taqdat
) و (
taqedat
) ا . ع . گشنيز و زيرهء رومى و ديگ‌افزار .

تقدد

(
taqaddod
) م . ع . شكافته شدن . و بريده گرديدن . و مختلف و متفرق شدن قوم . و خشك شدن هر چيزى . و پاره‌پاره شدن جامه . و بهزال در آمدن ناقه و يا لاغر بودن . و فربه شدن گرفتن .

تقدر

(
taqaddor
) م . ع . آماده شدن .

تقدس

(
taqaddos
) م . ع . پاك شدن .

تقدس

(
taqaddos
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پاكى و پارسائى .

تقدس

(
taqaddasa
) پ . كلمهء فعل - مأخوذ از تازى - يعنى پاك و پاكيزه است . و تقدس و تعالى : پاك و پاكيزه و بلند مرتبه است .

تقدع

(
taqaddo '
) م . ع . تقدع له بالشر : آمادهء بدى گشت مر او را .

تقدم

(
taqaddom
) م . ع . پيش آمدن . و بسيار پيشى نمودن . و داستان در نهادن . و تقدم اليه فى كذا : فرمود يا وصيت كرد او را در آن .

تقدم

(
taqaddom
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سبقت و پيش روى و برترى و ترجيح و اولويت . و تقدم داشتن : پيش كردن .

تقدمة

(
taqdomat
) و (
toqdamat
) ا . ع . پيش رفتگى در جنگ يقال هو يمضى التقدمة و كذلك التقدمة .

تقدمة

(
toqdemat
) و تقدمة (
taqdeme
) و (
taqdame
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيش كردگى و در پيش شدگى و مقدمه و پيشوا . و زرى كه پيش از كار به كارگر دهند . و باصطلاح طب تقدمة المعرفه : پيش‌گوئى طبيب از عاقبت مرض كه پيش‌انديشى نيز گويند .

تقدمية

(
toqdomiyat
) ا . ع . پيش پيش رفتگى در جنگ .

تقده

(
taqde
) ا . پ . گشنيز و كزبره .

تقدى

(
taqaddi
) م . ع . لازم گرفتن راه و روش را يق تقدت به دابته اى لزمت سنن الطريق و تقدى هو عليها .

تقديح

(
taqdih
) م . ع . لاغر گردانيدن اسب . و فرو رفتن چشم در مغاك .

تقديد

(
taqdid
) م . ع . بدرازا شكافتن و از بن بريدن .

تقدير

(
taqdir
) م . ع . تنگ نمودن . و انديشيدن و فكر نمودن در برابر كردن كارى . و قدريه گردانيدن كسى را . و قدره عليه و له : اندازه نمود آن چيز را بر وى و فرمان داد . و قدر الرزق : بخش كرد روزى را .

تقدير

(
taqdir
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قضا و فرمان خدا و سرنوشت و بوش و نوش و نصيب و بهرهء ثابت و تغييرناپذير . و اندازه و قياس و پندار . و بر تقدير : بر قياس و بر پندار . و على اى تقدير : بهر فرضى و بهر قياسى و بهر پندار و تصورى .

تقديرات

(
taqdiri t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تقديرها و سرنوشت‌ها و احكام و اوامر . و تقديرات الهيه : قضا و ارادهء الهى .

تقديرى

(
taqdiri
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيزى كه داراى قوهء غير محسوس و غير مادى بود و هر چيز معنوى .

تقديس

(
taqdis
) م . ع . پاكيزه كردن و به پاكى منسوب نمودن .

تقديس

(
taqdis
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پاكى و طهارت و پاكش و عظمت .

تقديم

(
taqdim
) م . ع . پيش در آمدن قوله تعالى
لا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ .
و پيش فرستادن كسى را . و سوگند خوردن يق قدمت يمينا و دلير گردانيدن .

تقديم

(
taqdim
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيش در آمدگى و در پيش نهادگى و پيش روى و پيش آمدگى و پيشكش . و تقديم و تأخير : پيش آمدگى و عقب ماندگى .

تقديمى

(
taqdimi
) ا و ص . پ . پيشكشى و هر چيزى كه به كسى پيشكش كنند .

تقذح

(
taqazzoh
) م . ع . تقذح له بشر : بدى بر انگيخت بر وى .

تقذر

(
taqazzor
) م . ع . پليد شمردن كسى را و كراهت داشتن .