تعجية
(
ta'jeyat
) م . ع . در چيدن و كج كردن روى را .
تعجيج
(
ta'jij
) م . ع . از دود پر كردن خانه و جز آن يق عجج البيت دخانا و من الدخان . و برانگيختن باد غبار را .
تعجيز
(
ta'jiz
) م . ع . باز داشتن از چيزى . و بر درنگ داشتن . و منسوب بعجز كردن كسى را . و گنده پير شدن و كلان سرين گرديدن ( يستعمل مجهولا ) يق عجزت المراة تعجيزا .
تعجيف
(
ta'jif
) م . ع . باز داشتن خود را از طعام با وجود اشتها تا ديگرى خورد .
و نيز سير خورانيدن طعام را . و كمتر از سيرى خوردن .
تعجيل
(
ta'jil
) م . ع . شتافتن و پيشى نمودن . و برانگيختن . و شتافتن فرمودن .
و بها زودتر دادن . و گوشت را بشتاب پختن .
و زودتر گرفتن كسى را . و عجل اقطه :
به مقدار دبز كف دست دراز كرد پينورا . و عجلت له من الثمن كذا : تقديم كردم ثمن او را بوى .
تعجيل
(
ta'jil
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عجله و شتاب و شتابزدگى و چالاكى و جلدى . و تعجيل داشتن : شتاب داشتن در كارى . و تعجيل كردن : شتاب كردن و چالاكى و جلدى كردن .
تعجيلا
(
ta'jilan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور تعجيل و بطور شتاب و بجلدى و بچالاكى .
تعجيلانه
(
ta'jil ne
) م ف . پ .
بطور تعجيل و بچابكى و جلدى .
تعجيم
(
ta'jim
) م . ع سخن گفتن به زبان عجم . و نقطه نهادن نبشته را .
تعجيه
(
ta'jih
) م . ع . عجه بينهما :
عيب كرد ميان هر دو پس فرق كرد ميان هر دو .
تعداء
(
ta'd '
) م . ع . عدا الفرس عدوا و عدوا و عدوانا و تعداء و عدى . مر . عدو .
تعداد
(
ta'd d
) م . ع . عده عدا و تعدادا ( از باب نصر ) : قرارداد آن را شمرده شد .
تعداد
(
te'd d
) ا پ . - مأخوذ از تازى - شماره و شمردگى و شمار و حساب .
و تعداد كردن : شماره كردن و شمردن .
تعدد
(
taaddod
) م . ع . زياده از هزار بودن يق هم يتعددون على الف اى يزيدون على ذلك فى العدد .
تعدد
(
taaddod
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - افزون از يك و عدد بسيار و متعدد و و فراوانى و بسيارى . و تعدد داشتن :
فراوان بودن و بسيار بودن . و از تعدد :
از شمارهء بسيار .
تعدف
(
taaddof
) م . ع . اندك چشيدن چيزى را يق ما تعدفت اى ماذقت قليلا فضلا عن كثير .
تعدى
(
taaddi
) م . ع . بىنياز شدن به شير از مى . و بىنياز گردانيدن چراگاه از خريدن گياه . و ستم كردن بر كسى . و باصطلاح نحو متعدى كردن فعل لازم را بيكى از ادوات تعديه .
و تعدى عليه : ستم كرد به روى و تعدى عن الامر : در گذشت از آن كار و ترك كرد آن را . و تعدى مهر فلانة : گرفت مهر فلان زن را .
تعدى
(
taaddi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظلم و ستم و زبردستى و ستمگرى و جور و ريژك و جبر و زور و زورآورى و سختگيرى و دراز دستى . و متعدى شدن فعل لازم .
تعديات
(
taaddi t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اجحافات و ظلمها و ستمها و زبردستيها .
تعدية
(
ta'deyat
) م . ع . باز گردانيدن از كارى . و روا داشتن و نافذ گردانيدن .
و عد عنه : اى اصرف بصرك عنه .
تعديد
(
ta'did
) م . ع . باستقصاى چيزى شمردن و مال بسيار جمع كردن . و عدده : ساز و سامان زمانه ساخت آن را .
تعديق
(
ta'diq
) م . ع . عدق به :
ترجيح داد رأى خود را در اندازه و تخمينكارى كه يقين آن نداشت . و عدق العدوقة :
انداخت عدوقة را در چاه تا بر آورد از آن چيزى را .
تعديل
(
ta'dil
) م . ع . راست كردن يق عدل الحكم . و شايستهء گواهى گردانيدن .
و برابر كردن ترازو را . و شرب حتى عدل :
نوشيد چندانكه شكمش مانند تنگبار گرديد .
و بدرستى نمودن كارى را .
تعديل
(
ta'dil
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - راستى و درستى و برابرى و صحت و عدالت . و تعديل كردن : برابر كردن و از روى عدالت چيزى را تقسيم كردن .
تعدين
(
ta'din
) م . ع . نبرو دادن كشت و زمين را بسرگين . و عدن به الارض :
شكافت زمين را به كلند . و عدن الشارب :
پر شد شكم آن نوشنده .
تعديه
(
ta'die
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گذرانيدن . و فعل لازم را متعدى كردن .
تعذر
(
taazzor
) م . ع . سپس ماندن و درنگ كردن . و بعذره آلوده شدن . و دشوار شدن كار . و عذر و جهة آوردن . و گريختن .
و تعذر الامر : استوار نگرديد كار . و تعذر الرسم : كهنه و محو شد نشان سراى .
تعذفر
(
taazfor
) م . ع . خشم گرفتن .
تعذل
(
taazzol
) م . ع . نكوهش