كردن . و به بيرون ريختن . و به اندرون ريختن . و شكافتن سلعهاى كه بر بدن برآمده باشد .
تاختنى
(
t xtani
) ص . پ . اسبى كه براى تاختن و دوانيدن باشد . و اسب چاپارخانه .
تاخت و تاز
(
t xto - t z
) ا . پ . حمله و غارت .
تاخته
(
t xte
) ص . پ . تافته و تابيده و تاب داده شده . و دويده و دوانيده . و ريخته .
تاخر
(
taaxxor
) م . ع . سپس ماندن .
و درنگ كردن .
تآخى
(
ta xi
) م . ع . برادرى كردن دو گروه با هم .
تأخى
(
taaxxi
) م . ع . برادر شدن و تاخيته اخا : برادر گرفتم يا برادر خواندم او را . و تاخيت الشيئى : قصد اين چيز كردم و صواب آن جستم .
تأخية
(
ta'xeyat
) م . ع . اخيت للدابة تاخية : اخيه ساختم براى آن ستور .
تاخيذ (
t xir
) م . ع . اخذ اللبن تاخيذا : ترش كرد شير را . و اخذت زوجها : بند كرد شوهر خود را با فسون تا نزد زنان ديگر نرود .
تأخير
(
ta'xir
) م . ع . اخر تاخيرا :
سپس گذاشت و سپس ماند ( لازم و متعدى ) .
تاخير
(
ta'xir
) ا . پ . - مأخوذ از ثازى - درنگى و ديرى . و توقف . و عقب انداختگى و دير كردگى و عقب ماندگى . و دفع الوقت .
و ممانعت . و بلا تأخير : بدون درنگ و بسرعت . و تأخير كردن : درنگ كردن و در تأخير انداختن : در عقب انداختن و درنگى و دفع الوقت كردن .
تاخيره
(
t xire
) ا . پ . بخت و طالع و سرنوشت . و نصيب و قسمت و بهره . و تاخيرهء فلان چنين بود يعنى سرنوشت و طالع او چنين بود .
تادب
(
taaddob
) م . ع . ادب آموختن و ادب گرفتن .
تأدد
(
taaddod
) م . ع . سختى نمودن در چيزى .
تآدى
(
ta di
) م . ع گرفتن براى دفع حادثهء زمانه ادوات و اسباب آن را .
تادى
(
taaddi
) م . ع . چون واوى باشد بمعنى تآدى است يعنى براى دفع حوادث زمانه اسباب و ادوات آن را گرفتن . و چون يائى بود رسانيدن حق كسى را يق تاديت اليه من حقه : رسانيدم به او حقش را .
و تادى اليه الخبر : رسيد بوى خبر .
تأديب
(
ta'dib
) م . ع . ادبه تأديبا :
ادب آموخت او را .
تاديب
(
ta'dib
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ادب آموختگى . و آموختن طريقهء نيك .
و عتاب و تنبيه و سياست . و تاديب كردن :
فرهختن و ادب آموختن و تربيت كردن . و طريقهء نيك آموختن . و سياست و تنبيه كردن .
تأديبات
(
ta'dib t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تعليمات و تربيتها .
تأدية
(
ta'deyat
) م . ع . اداه تأدية :
رسانيد آن را . و ادى الامانة والدين :
رسانيد و گذارد امانت و وام را .
تأديم
(
ta'dim
) م . ع . ادم الخبز :
بسيار آميخت نان را با نان خورش .
تأديه
(
ta'dye
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ادا كردن . و رسانيدن .
تاذن
(
taazzon
) م . ع . سوگند ياد كردن . و آگاهانيدن . قوله تعالى : و اذ تاذن ربكم يعنى وقتىكه اعلام كرد پروردگار شما و تاذن الامير فى الناس : منادى كرد امير در مردم بتهديد .
تاذى
(
taazzi
) م . ع . تاذى به :
رنج كشيد و آزرده شد از وى .
تاذى
(
taazzi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آزار و اذيت و رنج .
تأذين
(
ta'zin
) م . ع . اذن تأذينا و اذانا و اذينا : اذان گفت . و اذن تأذينا : بسيار اعلام كرد و اذن فلانا :
ماليد گوش فلان را . و باز داشت او را از نوشيدن آب و اجازت داد او را بر كارى . و اذن النعل و غيرها : گوشه ساخت براى كفش و جز آن .
تار
(
t r
) ا . پ . موى و نخ ابريشم . و نخ ساز . و نقيض پود كه تانهء بافندگان باشد و رشته و ريسمان . و مفتول . و سر و رأس .
و قله . و سمت الراس . و كله . و جزء بالائين از هر چيزى . و تارك سر و ميان سر . و ذره و ريزه . و نام يك قسم سازى كه مىنوازند و نام يك قسم درختى در هندوستان شبيه به خرما بن و آبى از آن حاصل مىكنند كه سكر مىآورد و آن را تال نيز نامند . و تار عنكبوت : بافتهء عنكبوت . و كار تنه و تعنه و تفنى و تنسته نيز گويند .
تار
(
t r
) ص . پ . تيره و تاريك . و شب تار : شب تاريك و ظلمانى . و چشم تار :
چشم تاريك و كم بينائى .
تأر
(
ta'r
) م . ع . تار (
t ra
) تأرا ( از باب فتح ) : بانگ بر زد . و زجر كرد .
تار
(
t rr
) ا . ع . مرد غريب بعيد الوطن و ضعيف و سست از گرسنگى و جز آن .
تار
(
t rr
) ص . ع . رجل تار : مرد فربه پر گوشت .
تارا
(
t r
) ا . پ . ستاره و كوكب .
و مردمك چشم .
تاراب
(
t r b
) ا خ . پ . قريهاى