تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 772

مساهمون:

ص٧٧٢
زبانه زد آتش و افروخته گرديد . و تاجج النهار : سخت گرم شد روز . و كذلك تاج النهار .

تاج خانه

(
t j - x ne
) ا . پ . جائى كه در آن تاج را نگاه مىدارند .

تاج خواه

(
t j - x h
) ص . پ . آنكه مشتاق تاج باشد . و پادشاه قادر و توانا .

تاجدار

(
t j - d r
) ا و ص . پ . پادشاه داراى تاج و نگهبان و حافظ تاج .

تاج‌دارى

(
t j - d ri
) ا و ص . پ . پادشاهى و سلطنت .

تاج‌ده

(
t j - deh
) ص . پ . بخشايندهء تاج و تاج بخش .

تاجر

(
t jer
) ا . ع . بازرگان . و مىفروش ج : تجار و تجر (
tojor
) و تجر (
tajr
) و ج ج : تجار (
tej r
) و حاذق و داناى كار . و ماده شترى كه در بازار مشترى داشته باشد .

تاجر

(
t jer
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بازرگان و سوداگر .

تاجران

(
t jor n
) ا . پ . ترجمان و مترجم .

تاجرة

(
t jerat
) ا . ع . مؤنث تاجر . و ماده شتر رايج بازار . و اسب نجيب . و هو على اكرم تاجرة اى على اكرم خيل عتاق .

تاجرى

(
t jeri
) ص . پ . بازرگانى . و منسوب و متعلق به تاجر .

تاجريزى

(
t jrizi
) ا . پ . بلغت اصفهانى و طهرانى عنب الثعلب و روپاس .

تاجك

(
t jek
) ا . پ . تاجيك .

تاجكى

(
t jaki
) و (
t jeki
) ا . پ . لباسى كه مردم تبريز مىپوشند .

تاجگاه

(
t j - g h
) ا . پ . تاج خانه و جائى كه در آن تاج را نگاه مىدارند .

تاج گذارى

(
t j - goz ri
) ا . پ . جلوس بر تخت سلطنت و گذاشتن تاج بر سر .

تأجل

(
taajjol
) م . ع . مهلت خواستن . و پس ماندن گلهء گاوان . و درنگ كردن و جمع شدن قوم از جاها . و گرد آمدن آب در قرارگاه خود .

تاجم

(
taajjom
) م . ع . خشم گرفتن بر كسى . و تاجمت النار : زبانه زد آتش . و تاجم النهار : سخت گرم شد روز . و تاجم الاسد : در آمد شير در بيشه .

تاجور

(
t j - var
) ا و ص . پ . صاحب تاج و تاجدار .

تاجية

(
t jiyat
) ا خ . ع . مقبره‌اى ببغداد منسوب بسوى مدرسهء تاج الملك ابو الغنائم . و نهرى بكوفه .

تأجيج

(
ta'jij
) م . ع . اججت النار تأجيجا : بر افروختم آتش را .

تأجير

(
ta'jir
) م . ع . آجر ساختن .

تاجيك

(
t jik
) ا . پ . غير عرب و ترك و مردم پارسى ، و مردم عربى كه در مملكت پارسيان زائيده شده و بزرگ گشته و بر آمده باشد . و غلام آزادى كه مشغول كشاورزى و زراعت باشد .

تأجيل

(
ta'jil
) م . ع . اجله تأجيلا : مدت معين كرد و مهلت داد او را و دوا كرد درد گردن او را كه از ناهموارى بالين بود يق

لى اجل

(
ejlon
) فاجلونى : به من درد گردن است پس دوا كنيد من را . و نيز تأجيل : بند كردن و باز داشتن . و اجل الماء فى الماجل : فراهم كرد آب را در ماجل .

تا چند

(
t - cand
) پ . كلمهء استفهام تا چه قدر و تا چه اندازه‌اى . و تا چند بار : تا چند دفعه و تا چند مرتبه .

تا حال

(
t - h l
) م ف . پ . تا كنون و تا اين زمان .

تا حد

(
t - had
) و تا حدى (
t - haddi
) م ف . پ . تا اندازه‌اى و تا اين قدر .

تاحد

(
taahhod
) م . ع . يگانه شدن .

تاحم

(
t hem
) ا . ع . جولاهه .

تاحى

(
t hi
) ا . ع . باغبان .

تأحية

(
ta'heyat
) م ع . تكرار نمودن يك صدا مانند كلمهء آه آه . و پس دوزى كردن . و كناره دوختن .

تأحيد

(
ta'hid
) م . ع . احد العشرة تأحيدا ( بصيغهء امر ) يعنى ده را يازده گردان و احد الاثنين : دو را يك گردان . و سعد صحابى در تشهد به دو انگشت اشاره مىكرد آن حضرت صلى اللّه عليه و آله فرمود : احد احد يعنى بيك انگشت اشاره كن كه خدا يك است .

تاخ

(
t x
) ا . پ . درختى است كه بتازى غضا گويند و چوب آن را هيزم سازند و آتشش بسيار بماند . و تاغ و توغ نيز گويند .

تاخ

(
t xx
) ا . ع . بىاشتهائى يق اصبح تاخا اى لا يشتهى الطعام .

تأخاذ

(
ta'x z
) م . ع . اخذت الشيئى و به اخذا و تأخاذا : گرفتم اين چيز را . مر . اخذ .

تاخت

(
t xt
) ا . پ . دو . و تاز و حمله و هجوم . و غارت و تاراج . و غنيمت . و يغما . و تاخت آوردن : حمله آوردن بر دشمن . و تاخت كردن : دوانيدن .

تاخت تاراج

(
t xt - t r j
) ا . پ . حمله و غارت .

تاختن

(
t xtan
) ف ل م . پ . تعجيل كردن . و دويدن . و حمله بردن . و تعاقب كردن . و شكار كردن . و اصرار كردن و الحاح نمودن . و بتاخت درآوردن . و پيچاندن . و رشتن و يافتن . و خم نمودن و منحنى و يا محدب ساختن . و نزاع كردن و مبارزت نمودن . و سوراخ نمودن . و منتشر ساختن و پراكنده