تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 760

مساهمون:

ص٧٦٠

پيشخيمه

(
peyc - xayme
) ا . پ . خيمه و سامانى كه از پيش فرستند . و خيمه‌اى كه در آن انجمن كنند . و نوعى از خنجر .

پيشداد

(
peyc - d d
) ا . پ . عادل اول . و اول كسى كه تظلم بر حاكمى كند . و اول حاكمى كه بغور مظلوم رسد . و پادشاه عادل . و زرى كه پيش از كار بمزدور و كارگر دهند . و ا خ . نام هوشنگ از طايفهء پيشداديان .

پيشداديان

(
peyc - d di n
) ا خ . پ . پيشداد و نام سلسله‌اى از پادشاهان ايران كه قبل از كيان سلطنت كرده و شمارهء آنان را يازده نفر گفته‌اند از اين قرار : كيومرث و هوشنگ و طهمورث و جمشيد و ضحاك و فريدون و منوچهر و نوذر و افراسياب ترك و زو (
zov
) پسر طهماسب پور منوچهر و گرشاسب .

پيشدار

(
peyc - d r
) ا . پ . حربهء بزرگى آهنين و داراى حلقه‌هاى چهار گوشه كه بدان خوك و گراز كشند .

پيشدامن

(
peyc - d man
) ا . پ . فوته و ازار . و نوكر و خدمتگار .

پيشدر

(
peyc - dar
) ا . پ . سردر و پيشانى عمارت .

پيشدست

(
peyc - dast
) ا . پ . پيشادست . و اجرت پيش . و سبق . و غالب . و پيش‌رو . و لايق پيش‌روى . و صدر مجلس . و مدد گار . و پيشكار . و نايب . و نقد مقابل نسيه .

پيشدستى

(
peyc - dasti
) ا . پ . سبقت و پيشروى و غلبه و برترى و تفوق . و پيشدستى كردن : سبقت گرفتن و تعجيل كردن و بعجله بانجام رسانيدن . و پيشدستى نمودن : غالب گشتن و تفوق جستن .

پيشدل

(
peyc - del
) ا . پ . انديشه و تدبير و تأمل .

پيشدن

(
pay - codan
) ف ل . پ . مايل شدن و تكيه كردن به اطراف و جوانب .

پيشديد

(
peyc - did
) م ف . پ . در نظر و ملاحظه .

پيشدين

(
peyc - din
) ا . پ . مرشد و مقتدا .

پيشرس

(
peyc - ras
) ص . پ . توباره و ميوهء اول رسيده . و دورانديش .

پيشرفت

(
peyc - raft
) ا . پ . اجرا و تأثر بطور قهر و اجبار .

پيشرفتگى

(
peyc - raftagi
) ا . پ . روان‌شدگى بجانب پيش .

پيشرفته

(
peyc - rafte
) ص . پ . گذشته و بجانب پيش روان شده .

پيشرو

(
peyc - rov
) ا . پ . سردار و سالار . و پيشوا و رهنما و هادى و آنكه از پيش مىرود . و بدرقه . و پيش قراول . و پيش‌آهنگ . و مقدمه و ديباچه . و اسبى كه از همهء اسبان پيشى گيرد . و مقدمهء آهنگ ساز . و پيشرو لشكر صحرا : گورخر .

پيششاخ

(
peyc - c x
) ا . پ . فرجى . و يك قسم جامهء پيشبازى كه بيشتر زنان پوشند .

پيشطاق

(
peyc - t q
) ا . پ . دهليز و رواق و ايوان .

پيش‌عهد

(
peyc - ahd
) ص . پ . مقدم از جهة سن .

پيش‌قبض

(
peyc - qabz
) و پيش قبضه (
peyc - qabze
) ا . پ . خنجرى كه در جلو كمر بندند .

پيش‌قدم

(
peyc - qadam
) ص . پ . مقدم و آنكه بر سايرين سابقهء دوستى و خدمت گزارى داشته باشد .

پيش‌قدمى

(
peyc - qadami
) ا . پ . اشتياق . و چالاكى . و سبقت در دوستى و خدمتگزارى .

پيش‌قراول

(
peyc - qar vol
) ا . پ . مقدمة الجيش و پيشرو لشكر .

پيش‌قطار

(
peyc - qet r
) ص . پ . نخستين شتر از شتران قطار كرده .

پيشك

(
peycak
) ا . پ . مصغر پيش يعنى اندكى پيش .

پيشكار

(
peyc - k r
) ا . پ . معاون و مددگار . و خدمتگار . و ناظر و خانسامان . و شاگرد و مزدور . و وزير عاقل .

پيشكاره

(
peyc - k re
) ا . پ . فرش اطاق مهمانخانه . و خدمتگار و مزدور . و خاتون و كدبانو . و قابله و ماماچه .

پيشكارى

(
peyc - k ri
) ا . پ . نيابت .

پيشكش

(
peyc - kac
) ا . پ . هديه‌اى كه شخص كوچك براى شخص بزرگ فرستد و هديه‌اى كه براى پادشاهان و امرا و وزرا برند . و باج و خراج و ميوهء نوباوه .

پيشكشى

(
peyc - kaci
) ص . پ . منسوب و متعلق به پيشكش .

پيشكوهه

(
peyc - kovhe
) ا . پ . جلو ابروان و كمان و يا قاش زين .

پيشگاه

(
peyc - g h
) ا . پ . جلو و پيش و جلو عمارت و دهليز و ايوان و صحن خانه و رواق . و صدر و صدر مجلس . و فرشى كه در پيش فگنند . و كرسى و صندلى كه در پيش تخت نهند . و فرشى كه پيش ايوان و صدر مجلس اندازند . و محراب و مسجد . و پادشاه و صاحب تخت و مسند . و پيشگاه نشور : قيامت . و در پيشگاه سپاه : در جلو سپاه .

پيشگر

(
peyc - gar
) ا ص . پ . خادم و خدمتگار . و پيشه‌كار و صنعت‌گر .

پيشگو

(
peyc - gov
) و (
peyc - gu
) و

پيشگوى

(
peyc - govy
) و (
peyc - guy
) ا . پ . معرف و كسى كه در خدمت سلاطين و امرا و صدور مردمان را بشناساند و معرفى آنها كند و كسى كه مطالب مردمان را بعرض پادشاه رساند .