تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 543

مساهمون:

ص٥٤٣

بخسيده

(
baxside
) ص . پ . تابيده و گداخته . و پژمرده . و فراهم آمده . و خرامان .

بخش

(
baxc
) ا . پ . بهره و حصه و قسمت و نصيب . و برج . و كبوترخان . و برج فلك .

بخش

(
baxc
) ص . پ . بخشنده و عطا كننده . و تقسيم‌كننده . و عفوكننده - هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند حيوةبخش و صفابخش و خطا بخش و بخش كردن ف م . : تقسيم كردن و عطا كردن . و انعام دادن . و صدقه دادن . و خيرات كردن .

بخشا

(
baxc
) ص . پ . دهنده و عطا كننده . و انعام‌دهنده مانند پادشاه مملكت بخشا .

بخشاد !

(
baxc d
) پ . كلمهء دعا از فعل بخشيدن .

بخشانيدن

(
baxc nidan
) ف م . پ . ترحم كنانيدن و شفقت كنانيدن و مرحمت كنانيدن

بخشانيده

(
baxc nide
) ص . پ . بخشيده و عطاشده .

بخشاى

(
baxc y
) ص . پ . بخشنده . و شفقت‌كننده .

بخشاى !

(
baxc y
) پ . كلمهء امر يعنى ببخش . و عطا كن .

بخشايا

(
baxc y
) ا . پ . بخشش و عفو .

بخشايدن

(
baxc yedan
) ف م . پ . ترحم كردن و بخشيدن .

بخشايش

(
baxc yec
) م ح . پ . بخشايدن . وا . بخشش . و انعام . و عفو و آمرزش .

بخشايشگر

(
baxc yec - gar
) ص . پ . رحيم و رحم‌كننده .

بخشايندگى

(
baxc yandegi
) ا . پ . ترحم و شفقت . و جوانمردى و سخاوت .

بخشاينده

(
baxc yande
) ص . پ . رحمان و ترحم‌كننده و جوانمرد و سخى .

بخشائيدن

(
baxc idan
) ف م . پ . بخشيدن . و رحم كردن . و انعام كردن و تفضل كردن . و جوانمردى نمودن .

بخش‌بخش

(
baxc - baxc
) م ف . پ . حصه حصه و بهره بهره . و بخش‌بخش كردن ف م . : قسمت كردن .

بخشبندر

(
baxc - bandar
) ا . پ . گمرك خانه .

بخشش

(
baxcec
) م ح . پ . بخشيدن . وا . داد و دهش و عطا و انعام . و حوت و ماهى .

بخشش‌نامه

(
baxcec - n me
) و

بخش‌نامه

(
baxc - n me
) ا . پ . هبه‌نامه و نوشته‌اى كه در بخشيدن چيزى به كسى دهند .

بخشندگى

(
baxcandegi
) ا . ب . دهش و بذل و عطا . و عفو و مغفرت .

بخشنده

(
baxcande
) ص . پ . كسى كه مىبخشد و داد و دهش بسيار مىكند .

بخشودن

(
baxcudan
) ف م . پ . رحم نمودن و شفقت كردن و بخشيدن .

بخشوده

(
baxcude
) ص . پ . شفقت كرده شده و بخشيده و آمرزيده شده .

بخشه

(
baxce
) ا . پ . بهره و حصه و قسمت و بخش .

بخشى

(
baxci
) ا . پ . بخت و نصيب و بهره . و مزد و مواجب . و محرر و منشى . و جراح . و نايب حاكم . و ناظر . و بازبان كلان . و ص . عطاكننده و اداكنندهء مزد .

بخشىجز

(
baxci - joz
) ا . پ . آنكه وظيفه و مقررى يك خانواده را مىپردازد .

بخشى خانه

(
baxci - x ne
) ا . پ . جايى كه در آن اداى وظيفه و مواجب مىكنند .

بخشيدن

(
baxcidan
) ف م . پ . عطا كردن و دادن . و واپس گرفتن و بذل و هبه كردن . و معاف كردن . و عفو نمودن و آمرزيدن و از گناه و تقصير كسى درگذشتن .

بخشيش

(
baxcic
) ا . پ . بخشش و هديه و انعام . و انعامى كه به كسى علاوه بر مزد و اجرت مىدهند .

بخشىكل

(
baxci - kol
) ا . پ . رئيس خزانه .

بخشىگرى

(
baxci - gari
) ا . پ . منصب و درجهء حكومت كل . و رتبهء منشىگرى .

بخشى الممالك

(
baxciol - mam lek
) ا . پ . حاكم كل .

بخص

(
baxas
) ا . ع . گوشت پيش پا و گوشت سپل شتر . و گوشت بن انگشتان . و گوشتى كه مايل بسپيدى بود از جهت فساد و گوشت پاره‌اى كه در چشم خانه رويد .

بخص

(
baxas
) م . ع . بخص بخصا ( از باب سمع ) : ابخص گرديد . و بخصت عينه : مبتلا به بخص گرديد چشم او .

بخص

(
baxes
) ص . ع . پستان بسيار گوشت و بسيار رگ . و پستانى كه شير آن از ماليدن سخت برآيد .

بخص

(
baxs
) م . ع . بخص عينه بخصا ( از باب فتح ) : بركند چشم او را . و بخصت الناقة ( مجهولا ) : لنگ گرديد شتر بواسطهء آزار در سپل .

بخص

(
boxs
) ع . ج ابخص (
abxas
) و بخصاء (
baxs '
) .

بخصاء

(
baxs '
) ص . ع . زنى كه در چشم خانهء وى گوشت پاره‌اى رسته باشد . ج : بخص (
boxs
) .

بخصة

(
baxasat
) ا . ع . واحد بخص .

بخصل

(
baxsal
) ص . ع . ضخيم و كلفت و گوشتى و جسيم .