تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 542

مساهمون:

ص٥٤٢
و ا خ . نام مردى و به اين معنى بدون الف و لام آيد .

بخدجة

(
baxdajat
) ا . ع . نوعى از رفتار كه پيش پاها نزديك گذارند و پاشنه‌ها دور .

بخدن

(
baxdan
) ا . ع . دختر نرم و نازك بدن . و ا خ . نام زنى .

بخر

(
baxr
) م . ع . بخرت القدر بخرا ( از باب فتح ) : بخار برآورد ديگ .

بخر

(
baxr
) ا . ع . بنات بخر مر . بنات بحر .

بخر

(
boxr
) ع . ج ابخر (
abxar
) و بخراء (
baxr '
) .

بخر

(
baxar
) ا . ع . گندگى دهان و جز آن كه به فارسى بياستو و پياستو و غشاك گويند .

بخر

(
baxar
) م . ع . بخر الفم و غيره بخرا ( از باب سمع ) : گنده گرديد دهان و جز آن و بدبو شد .

بخر

(
baxer
) ا . ع . بوى تند .

بخرا

(
baxr
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - حصه و بهره و قسمت .

بخراء

(
baxr '
) ا . ع . تفناك . و زمينى . و گياهى . و ا خ . آبى بدبو نزديك قليعهء حجاز .

بخرة

(
baxrat
) ا . ع . گياهى .

بخرد

(
bexrad
) ا . پ . هوش و عقل و شعور . و ص . صاحب عقل و هوشمند و صاحب ادراك . و خبردار . و بخرد بخردان : اعقل عقلا . و لقب بزرگترين وزرا و صدر اعظم .

بخردان

(
bexrad n
) پ . ج . بخرد .

بخردن

(
boxradan
) ف ل . پ . مر . به خريدن (
boxridan
) .

بخردى

(
bexradi
) و (
baxradi
) ا . پ . فراست و زيركى و دانائى و كياست .

بخرك

(
boxrak
) ا . پ . بادام كوهى كه از چوب آن عصا سازند .

بخريت

(
baxrayt
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - شريك و حصه‌دار و بهره‌دار .

به خريدن

(
baxridan
) و (
boxridan
) ف ل . پ . مصروع شدن . و ناليدن و زاريدن . و به خود پيچيدن از رنج و درد .

بخريده

(
boxride
) ص . پ . مصروع و كسى كه مبتلى بصرع باشد .

بخز

(
baxz
) م . ع . بخز عينه ( از باب فتح ) : كور كرد و بركند چشم او را .

بخس

(
baxs
) ا . پ . گرمى و تاب . و آزردگى و رنجيدگى دل . و اتلاف و خرج بىجا . و افسردگى و پژمردگى از اندوه و يا بيمارى . و عشوه و كرشمه و ناز و دل‌فريبى . و خرام و رفتار با تبختر . و ص . پژمرده و افسرده . و منقبض و درهم كشيده .

بخس

(
bax
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زمينى كه بىآب بروياند . و پول قلب و ناسره .

بخس

(
baxs
) ص . ع . كم و اندك قوله تعالى :
وَ شَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ .
وا . زمينى كه بىآب دادن بروياند . ج : بخوس (
boxus
) . و محصولى كه از مردم بازارنشين ستانند . و آنچه عشاران بعد گرفتن صدقه بحيلهء مزد گيرند .

بخس

(
baxs
) م . ع . بخسه بخسا ( از باب فتح ) : كاست حق او را . و نيز بخس : كور كردن چشم و بركندن آن . و ظلم كردن كسى را .

بخس

(
bexs
) ا . پ . نرمهء بينى . و نرمى و ضعف و ناتوانى .

بخس

(
baxes
) ص . پ . پست و زبون . و ارزان و كم‌بها .

بخسان

(
baxs n
) ص . پ . پژمرده و درهم‌كشيده . و رنج‌ديده و الم كشيده . و گدازان و گداخته شده . و خرامان .

بخسانيدن

(
baxs nidan
) ف م . پ . گداختن . و حل كردن و آب كردن . و آزردن . و ف ل . خراميدن .

بخست

(
baxast
) ا . پ . صدا و آواز . و آواز برگشت .

بخست

(
baxast
) و (
boxxast
) ا . پ . جانور كوچكى مانند ملخ .

بخست

(
boxxast
) ا . پ . غطيط صدا . و آواز بينى در خواب .

بخستانيدن

(
baxost nidan
) ف ل . پ . كسى را در خواب بخرخر انداختن .

بخستن

(
baxastan
) و (
baxestan
) ف ل . پ . خرخر كردن در خواب . و صفير زدن .

بخستن

(
boxostan
) ف ل . پ . خرخر كردن در خواب . و سخن گفتن در خواب . و هذيان گفتن .

بخسلوس

(
baxselus
) ا خ . پ . نام پادشاهى كه عذرا را بعنف برده بود .

بخسم

(
baxsom
) ا . پ . شرابى كه از آرد گندم و ارزن و مانند آنها سازند و بوزه نيز گويند .

بخسودن

(
baxsudan
) ف م . پ . چكش زدن . و كوفتن . و شكستن . و درو كردن . و تراشيدن . و مقراض كردن . و اره كردن . و چيدن . و ذوب كردن . و عوض كردن . و ف ل . ترسيدن . و طپيدن . و آزرده شدن .

بخسى

(
baxsi
) ا . پ . پژمرده و منقبض . و گداخته . و كشت بىآب حاصل داده .

بخسى

(
baxsiy
) ص . ع . آب ناداده . و كشت بىنياز از آب دادن .

بخسيدن

(
baxsidan
) ف م . پ . پژمرده و افسرده كردن . و گدازانيدن . و در رنج داشتن . و آزار كردن . و پريشان خاطر نمودن . و ف ل . خرامان رفتن .