تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 530

مساهمون:

ص٥٣٠
درع رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله سميت بذلك لقصرها .

بترة

(
batrat
) ا . ع . خر ماده و اتان .

بترجا

(
batar - j
) ا . پ . مقعد مردان و فرج زنان . و فرجهء ما بين ناخن و گوشت كه در آنجا چرك جمع مىگردد .

به ترك

(
betark
) پ . كلمهء دعا كه در هنگام وداع گويند يعنى خدا حافظ و به ترك گفتن : خدا حافظ گفتن و فراغت حاصل كردن از كارى .

بت روى

(
bot - ruy
) ص . پ . جميل و زيبا مانند بت .

بتره

(
batre
) ا . پ . تمرد و سركشى و گردنكشى و مجروح از زدن .

بترية

(
botriyat
) ا . ع . گروهى از زيديه منسوب بسوى مغيرة ابتر بن سعد .

بترير

(
batrir
) ا خ . ع . قلعه‌اى از مضافات مرمية (
marmiyat
) .

بتستان

(
botest n
) ا . پ . جائى كه در آن بت فراوان باشد و اين را در باغى مىگويند كه از گل و شكوفه مزين شده باشد .

بتسيار

(
betesy r
) ا . پ . بلا و سختى و داهيه .

بت‌شكن

(
bot - cekan
) ص . پ . كسى كه بت مىشكند .

بت‌شكنى

(
bot - cekani
) ا . پ . عمل بت شكستن .

بتع

(
bat '
) م . ع . بتع النبيذ بتعا ( از باب ضرب ) : ساخت نبيذ را .

بتع

(
bata '
) م . ع . بتع الفرس بتعا ( از باب سمع ) : سخت و دراز گردن شد آن اسب . و بتع بامر لم يؤامرنى فيه : يكسو كرد كار را بدون مشاورت با من . و بتع الجسد او الرجل : قوى و سخت مفاصل گرديد آن تن و يا آن مرد .

بتع

(
beta '
) و (
bet '
) ا . ع . نبيذ تند از شهد يا عصارهء انگور .

بتع

(
bet '
) ا . ع . مى . و مرد دراز قامت .

بتع

(
bata '
) ا . ع . درازى گردن و سختى آن . و پرى رسغ . و سختى مفاصل بدن .

بتع

(
bate '
) ص . ع . جسم قوى . و مرد قوى . و سخت مفاصل . و اسب سخت و دراز گردن . و ذو بتع : لقب بعضى از ملوك حمير .

بتع

(
bot '
) ع . ج ابتع و بتعاء (
bat ' '
) .

بتع

(
bota '
) ع . از اتباع جمع (
joma '
) است يق جائت النساء كلهن جمع كتع (
kotao
) بصع (
bosao
) بتع (
botao
) و هر سه از اتباع جمع (
jomao
) مىباشد .

بتعاء

(
bat ' '
) ص . ع . مؤنث ابتع . قوى و سخت مفاصل ج : بتع (
bot '
) .

بتعة

(
bateat
) ص . ع . قوى و سخت مفاصل مونث بتع (
bate '
) .

بتغور

(
batqur
) و

بتغوز

(
batquz
) ا . پ . بتفوز .

بت‌فريب

(
bot - ferib
) ا . پ . روز بيست و چهارم از ماه‌هاى ملكى . و كنايه از معشوق صاحب جمال .

بتفور

(
batfur
) و بتفوز (
batfuz
) ا . پ . گرداگرد دهان حيوانات و انسان . و اطراف بينى . و منقار مرغان . و گرداگرد كلاه .

بتقريب

(
be - taqrib
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - تقريبا .

بتك

(
batk
) م . ع . بتكه بتكا ( از باب ضرب و نصر ) : بريد آن را . و نيز بتك گرفتن كشيدن چيزى مانند پر مرغ و موى و پشم و جز آنها .

بتك

(
betak
) ع . ج بتكة (
betkat
) .

بتك

(
betek
) ا . پ . خط و نامه و مكتوب و كتاب .

بتك

(
botak
) ا . پ . مصغر بت كه بت كوچك بود .

بتكة

(
betkat
) و (
batkat
) ا . ع . پارهء بريده . و آنچه بركشيده شود از موى و پر مرغ و پشم و مانند آن . ج : بتك (
betak
) . و تاريكى شب .

بتكچى

(
betekci
) ا . پ . نويسنده و كاتب .

بتكده

(
bot - kade
) ا . پ . بت خانه و ميخانه .

بتكن

(
betkan
) ا . پ . مالهء برزيگران . و مازو . و درد سرى كه از بد هضمى طعام پديد آيد . و نفرت از طعام .

بتكندن

(
betkandan
) و بتكنديدن (
betkandidan
) ف م . پ . آزار يافتن از بد هضمى طعام و نفرت داشتن از طعام و تهوع داشتن .

بتكوب

(
batkub
) و بتكوت (
betkut
) ا . پ . ريچالى كه از مغز جوز و شير و ماست و شبت سازند .

بتكيش

(
batkic
) ا . پ . تركش و تيردانى كه پر از تير باشد .

بتل

(
batl
) ص . ع . عطاء بتل : عطيهء بىمانند يا پسين كه بعد از اين عطيهء ديگر نباشد .

بتل

(
batl
) م . ع . بتله بتلا و بتلة ( از باب ضرب و نصر ) : جدا كرد آن را از غير و ممتاز ساخت و بريد آن را . و منه طلقها بتلة .

بتل

(
botal
) ع . ج بتيل (
batil
) .

بتلاء

(
batl '
) ا و ص . ع . عمرة بتلاء : عمرهء بدون حج . و مر على بتلاء من رايه اى عزيمة لا ترد .

بتلاب

(
betl b
) ا . پ . غلاف گل خرما .

بتلة

(
batlat
) م . ع . بتل بتلا و بتلة . مر . بتل (
batl
) .