تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 528

مساهمون:

ص٥٢٨
واحد . و قال عمر رضى اللّه عنه : ان عشت فسا جعل الناس ببانا واحدا يريد التسوية فى القسم .

بباى

(
bab y
) پ . كلمهء امر يعنى بپاى و بمان و توقف كن .

ببة

(
babbat
) ا . ع . حكايت آواز طفل و جوان تناور سايه پرورد . و احمق . و لقب عبد اللّه بن حارث بن عبد المطلب قرشى . و دار ببة : به مكه است .

ببتك

(
bebtak
) ا . پ . پاره‌اى از خوشهء خرما و خوشهء انگور كه در آن چند دانه‌اى مانند خوشهء كوچكى يك جا جمع شده باشد .

ببدى

(
be - badi
) م ف . پ . بطور شرارت و بدى .

ببر

(
babr
) ا . پ . جانورى درنده از جنس شير .

ببر

(
babr
) ا . ع . - مأخوذ از ببر فارسى و به همان معنى . ج : ببور (
bobur
) .

ببر

(
babar
) ا . پ . جانورى صحرائى شبيه بگربه و بىدمب كه از پوست آن پوستين سازند . و نانى كه در ميان روغن بريان كرده باشند .

ببر

(
bebar
) ا . پ . موش و فاره .

ببراله

(
bobr le
) ا . پ . زراوند طويل .

ببربيان

(
babr - bay n
) و (
babre - bay n
) ا . پ . قسمى از جامهء بلند سپاهيان كه از پوست پلنگ سازند و رستم زال در جنگها آن را مىپوشيد . و ببر و جانورى شبيه به آن و دشمن شير كه شير شرزه نيز گويند . و چست و چالاك و تيز و تند . و ديباى منقش رومى و جامه‌اى كه پادشاهان و امرا در روز جنگ مىپوشند و گفته‌اند ببربيانى كه رستم در جنگها مىپوشيد از پوست اكوان و بوده .

ببروج

(
babruj
) ا . پ . استرنگ و مردم گياه . و يبروج الصنم .

ببسودن

(
bebsudan
) ف م . پ . دست زدن و لمس كردن و دست ماليدن . و سودن و سفتن . و سوراخ كردن .

ببسوده

(
bebsude
) ص . پ . دست زده و لمس كرده و دست ماليده . و سوده و مس نموده . و سوراخ كرده .

ببغا

(
babq
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طوطى و عندليب و بلبل . و ببغاى شيرين ادا : بلبل خوش‌خوان .

ببغاء

(
babq
) و (
babbaq '
) ا . ع . طوطى سبز پر و لقب ابو الفرج عبد الواحد مخزومى شاعر و چون لثغت در زبان داشت بدين لقب ناميده شده بود .

ببك

(
babak
) ا . پ . حدقهء چشم . و بچه و فرزند .

ببلس

(
bablos
) ا . پ . تريتى كه از نان خشك و روغن و دوشاب سازند .

ببنى

(
babbani
) ا . خ . ع . محمد بن بشر بن بكر محدث .

ببور

(
bobur
) ع . ج ببر (
babr
) .

به بول

(
babul
) ا . پ . يك قسم گياهى كه صمغ مىدهد .

بپاباش

(
be - p - b c
) پ . كلمهء امر يعنى بايست و برخيز .

بپاى

(
be - p y
) پ . كلمهء امر يعنى . برخيز و بايست . و بپاى اندر آمدن : لغزيدن و افتادن . و بپاى ماندن : لغزيدن . و بپاى دادن : دور انداختن . و پرت كردن و بپاى شدن : راست ايستادن .

بپريشيدن

(
bepricidan
) ف م . پ . پريشان كردن و پراكنده ساختن .

بپساويدن

(
beps vidan
) ف م . پ . سودن و سائيدن و ماليدن .

بپسودان

(
bepsud n
) ا . پ . مالش و لمس و لامسه .

بپسودن

(
bepsudan
) ف م . پ . لمس كردن و اندودن . و طلا كردن .

بپسوده

(
bepsude
) ص . پ . لمس شده و طلا شده . و اندود شده . و سفته شده .

بپغا

(
bapq
) و بپغى (
bapqi
) ا . پ . طوطى و بپغى دربند : آنكه باندك چيزى ترديد نمايد .

بپگن

(
bepgan
) ص . پ . كسى كه از طعام سرباز زند و از غايت سيرى نگاه بطعام نكند .

بپيش

(
be - pic
) م ف . پ . در پيش و در قبل و در سابق . و در حضور و روبرو .

بت

(
bat
) ا . پ . آهار جولاهگان . و مرغابى و بط معرب آن است و بابت يعنى خطى كه براى تفرقه و تمايز به روى كلمات و يا فقرات حساب مىكشند . و خط و نشان .

بت

(
bot
) ا . پ . صنم و هرچه جز خداى آن را پرستيده ستايش كنند . و باصطلاح شعرا معشوق .

بت

(
batt
) ا . ع . طيلسان خز و صوف و مانند آن . و گليم ستبر چهار گوشه . ج : بتوت (
botut
) . و قيل اين الذين طرحوا الخزوز و الجرات و لبسوا البتوت و النمرات . و رسن به زير فروتافته . و نام دو اسب . و دهى در عراق نزديك راذان و طحن بتا : گردانيد آسيا را از جانب چپ بجانب راست در وقت آرد كردن خلاف شزر .

بت

(
batt
) م . ع . بته بتا و بتة و بتاة ( از باب نصر و ضرب ) : بريد و قطع كرد و عاجز گردانيد او را از رسيدن بقافله و بريده و فرو مانده شد در راه ( لازم و متعدى ) و بتت عليه القضاء اى اقطعته . و سكران لا يبت امرا : شخص مست قطع و يك سو نمىكند كار را . الحديث : لا صيام لمن لا يبت الصيام من الليل : نيست روزه مر كسى و كه نيت و عزم نكند آن را از شب .

بتا

(
bat
) ا . پ . نوعى از طعام كه بتازى