تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 527

مساهمون:

ص٥٢٧
ابى طالب .

بائت

(
b 'et
) ا . ع . آب شبينه و نان شبينه و نان مانده .

بائج

(
b 'ej
) ا . ع . نام رگى در ران

بائجة

(
b ejat
) ا . ع . سختى . ج : بوائج .

بائح

(
b eh
) و بائخ (
b ex
) ص . ع . خسته و مانده .

بائد

(
b ed
) ع . بمعنى غير . و على . و من اجل و بيد (
bayd
) .

بايد

(
b yad
) پ . كلمهء امر از بايستن يعنى حكما و البته و بطور لزوم .

بايدو

(
b ydu
) ا خ . پ . پادشاه ششم از هلاكوئيان كه در 694 هجرى كمتر از يك سال پادشاهى كرد .

بائر

(
b er
) ص . ع . هلاك شده . و زمين خراب و نامزروع . بور (
bovr
) و (
bur
) ج . و رجل حائر بائر : مرد سرگشتهء خودراى .

باير

(
b yer
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - زمين خراب و لم يزرع .

بائرة

(
b erat
) ا . ع . زمين خراب و نا مزروع .

بائز

(
b ez
) ا . ع . زنده و مرد نيكوحال .

بايزيد

(
b yazid
) ا خ . پ . يكى از معارف عرفا و از اهل بسطام و اسمش طيفور بن عيسى ابن سروشان و در 261 وفات يافت و گويند سروشان بدوا مجوس بوده و بعد اسلام اختيار كرد . و بايزيد ايلدرم : پادشاه چهارم از سلاطين عثمانى معاصر با امير تيمور . و بايزيد دويم : پادشاه هشتم از سلاطين آل عثمان و مدت ملك او از 886 تا 918 .

بائس

(
b es
) ص . ع . مردى كه بوى سختى و درويشى رسيده باشد .

بايست

(
b yest
) پ ح م . بايستن يعنى البته و حكما . و در بايست : آنچه در كار بود و ضرورى باشد .

بايستگاه

(
b yest - g h
) ا . پ . آرزو و ميل و تمنى .

بايستن

(
b yestan
) ف ل . پ . لازم بودن و واجب بودن و ضرورى بودن و اين فعل از افعال تأكيد است كه با ساير افعال صرف شده و تأكيد در صدور آنها مىكند مانند فعل بائيدن و شايستن و توانستن .

بايستنى

(
b yestani
) ا . پ . لازم و واجب .

بايسته

(
b yeste
) ص . پ . چيزى كه لازم و واجب باشد .

بايستهء هستى

(
b yesteye - hasti
) پ . يعنى واجب الوجود چنان كه شايستهء هستى ممكن الوجود را گويند .

بايسك

(
b yesk
) ا . پ . قيافه . و معرفت به حال كسى .

بايش

(
b yec
) ا . پ . هستى و وجود .

بائضة

(
b ezat
) ص . ع . دجاجة بائضة : ماكيان خايه نهاده . ج : بيض (
boyoz
) و بيض (
biz
) .

بائع

(
b e '
) ا . ص . ساعى و نمام و فروشنده و خرنده . ج : باعة (
b at
) و امراة بائع : زن رواج يافته بحسن و جمال خويش . و بچهء آهو كه در رفتن گام فراخ نهد . ج : بوع (
bu '
) .

بايع

(
b ye '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فروشنده مقابل مشترى كه خرنده باشد .

بائق

(
b eq
) ص . ع . متاع بائق : متاعى كه ثمن ندارد .

بائقة

(
b eqat
) ا . ع . سختى و بلا و كار بد . ج : بوائق .

بائك

(
b ek
) ص . ع . شتر فربه شونده . ج . بوك (
bovvak
) و بيك (
boyyak
) .

بائكة

(
b ekat
) ص . ع . مؤنث بائك . ج : بوائك .

با يكديگر

(
b - yek - digar
) م ف . پ . با هم‌ديگر و همراه هم .

بايكر

(
b yekar
) ا . پ . سبب و موجب و جهة و علت .

بايگان

(
b yg n
) ا . پ . حافظ . و خزانه‌دار .

بائل

(
b el
) ص . ع . كميز اندازنده و بول كننده .

بائن

(
b en
) ا . ص ع . آنكه در دوشيدن ناقه از چپ درآيد و معلى آنكه از راست درآيد . و كمان نرم كه زه آن نهايت دور باشد . و امراة بائن : زنى كه از شوهر خود بواسطهء طلاق جدا شده باشد .

بائنة

(
b enat
) ا . ص ع . كمان نرم كه زه آن نهايت دور باشد . و چاه فراخ دورتك . ج : بوائن (
bav en
) . و طليقة بائنة : طلاقى كه رجعت در آن درست نباشد .

بايونيستى

(
b yu - nisti
) ص . پ . نابود شدنى و تباه‌شدنى .

بائهة

(
b ehat
) ص . ع . شاة بائهة : گوسپند لاغر .

بائيدن

(
b idan
) ف م . پ . بايستن و لازم بودن و شايستن .

بب

(
babb
) ا . ع . روش و طريقه و كودك فربه .

ببا

(
bab
) ا . پ . در خانه و در سرا . و آشى كه از بنه پزند .

بباره

(
bab re
) ا . پ . ساقهء گياه و ريشهء يك قسم گياه طبى .

به بالا

(
be - b l
) م ف . پ . فوق وسعت فوق و سمت بالا .

ببان

(
babb n
) و (
bab n
) ا . ع . روش و طريقه و رسم و عادت . و راه گذران و معيشت يق هم ببان واحد و على ببان