تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 516

مساهمون:

ص٥١٦
(
b cgune
) ص . پ . واژگون و واژگونه و معكوس و سرنگون و وارونه وا . جنينى كه پهلو و يا پاى او در نزديكى دهان رحم واقع شده باشد .

باشگونگى

(
b cgunegi
) ا . پ . مخالفت و مباينت و ضديت .

باشليغ

(
bacliq
) و باشليق (
b cliq
) ا . پ . سردار و سالار .

باشماقچى

(
b cm q - ci
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - كفش‌دار .

باشنامه

(
b c - n me
) ا . پ . - لقب نيك و بد . و تفاخر و منت و تكبر . و لاف .

باشندگان

(
b candeg n
) ج ا . پ . ساكنين ج باشنده .

باشنده

(
b cande
) افا . پ . مقيم و ساكن .

باشنك

(
b cank
) و باشنگ (
b cang
) ا . پ . خوشهء انگور آويزان از درخت . و خوشهء انگور كوچكى كه بر تاك خشك شده باشد . و خيارى كه جهت تخم نگاهدارند .

باشنگان

(
b cang n
) ا . پ . فاليز خربوزه .

باشنين

(
b cnin
) ا . پ . شاخه و يا پوست جدا شدهء از درخت .

باشو

(
b cu
) ا . پ . چلپاسه .

باشومه

(
b cume
) ا . پ . مقنعه و باشامه‌اى كه زنان بر سر كنند .

باشه

(
b ce
) ا . پ . مرغ شكارى از جنس زرد چشم و كوچكتر از باز . و باشهء فلك آفتاب . و صورت نسر از صور فلكى .

باشى

(
b ci
) ص . پ . - مأخوذ از تركى - سرور و رئيس و مدير . و حكيمباشى : سر پزشكان و رئيس اطباء . و فراشباشى : رئيس فراشها . و نانوا باشى : رئيس نانواها . و منشىباشى : رئيس منشيها و مدير منشيها .

باشيدن

(
b cidan
) ف ل . پ . بودن . و ايستادن . و توقف كردن . و ماندن و منزل كردن . و پايمال كردن و پا سپردن .

باشين

(
b cin
) ا . پ . تراشه‌هاى چوب . و شاخه‌هاى درخت .

باصر

(
b sar
) ا . ع . پالان خرد .

باصر

(
b ser
) ص . ع . لمح باصر : نگاه تيز . و اريته لمحا باصرا اى نظرا بتحديق شديد .

باصرة

(
b serat
) ا . ع . چشم .

باصره

(
b sere
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بينائى . و قوهء باصره : قوهء بينائى كه يكى از قواى پنج‌گانهء ظاهر باشد .

باصفا

(
b - saf
) ص . پ . پاكيزه و صاف . و آزاد . و لطيف . و خوش‌نما و خوش‌آيند .

باصور

(
b sur
) ا . ع . گوشت . و پالان بىخوىگير . و دارو كه چشم را روشن كند .

باضة

(
b zzat
) ص . ع . زن تنگ پوست آكنده گوشت يق جارية باضة .

باضع

(
b ze '
) ا . ع . دلال شتران . و حمال مال و متاع مردمان . و شمشير بران . ج : بضع (
baza '
) و آب گوارا . و ا خ . موضعى بساحل درياى يمن . و يا جزيره‌اى در آن - و به اين معنى بدون الف و لام آيد .

باضعة

(
b zeat
) ا . ع . شكستگى سر كه پوست و گوشت كفته باشد و از وى خون رود . و ا ج . گلهء بزرگ از گوسپندان . و چند گوسپند بازماندهء از گله . ج : بواضع .

باضك

(
b zek
) ا . ع . شمشير بران .

باضوض

(
b zuz
) ا . ع . ترى و رطوبت يق ما فى البئر باضوض .

باطخ

(
b tex
) ص . ع . ليسنده . و باطخ الماء : احمق و نادان .

باطرون

(
b tarun
) ا خ . پ . نام موبدى معاصر انوشيروان . و نام كوهى بلند در روم كه در آنجا هر سال عيش كنند .

باطس

(
b tes
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - تموش و توت سه گل .

باطسه

(
b tese
) ا . پ . مزرعه . و جلگه .

باطش

(
b tec
) ص . ع . كسى كه حمله كند بر كسى و سخت گيرد . و يا سخت گيرد در هر چيز كه باشد الحديث : فاذا موسى باطش بجانب العرش .

باطل

(
b tel
) ا . ع . ناچيز - ضد حق - ج اباطيل . و ا خ . ابليس . و منه ما يبدئ الباطل و ما يعيد .

باطل

(
b tel
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ناراست و دروغ . و ناحق . و بيهوده و چاژه و بىفايده . و بىكاره . و بىمعنى و ياوه . و بىاثر و ناچيز و ناصواب و خطا . و معطل . و كلام باطل : سخن بيهوده و بىمعنى . و باطل السحر : هر آنچه جادو و سحر را بىاثر كند . و باطل شدن ف ل . : ناچيز شدن و هيچ شدن .

باطلا

(
b telan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از روى بيهودگى و بىعقلى . و بطور دروغ .

باطلانه

(
b tel ne
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور باطل

باطن

(
b ten
) ا . ع . پنهان . ج : بواطن و داخل هر چيز . و زمين پست و مغاك . وا . خ . نامى از نامهاى خداى عز و جل . ج : ابطنة (
abtenat
) و بطنان (
botn n
) . و آب راهه در زمين درشت . ج : بطنان (
botn n
) .

باطن

(
b ten
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درون و داخل . و حقيقت و اصل . و فلسفهء پنهانى . و پنهان . و ضمير و دل .

باطنا

(
b tenan
) م ف . پ . - مأخوذ