تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 420

مساهمون:

ص٤٢٠
اندك : سپاه كم و مال اندك مال كم . و اندك مال ص . : شخص فقير بىبضاعت .

اندكاك

(
endek k
) م . ع . برابر و هموار گرديدن مكان يق اندك المكان .

اندكام

(
endek m
) م . ع . درآمدن .

اندك اندك

(
andak - andak
) م ف . پ . كم‌كم . و اندك اندك جمع شدن : كم كم جمع شدن . و اندك اندك رفتن : كم‌كم رفتن .

اندك خرد

(
andak - xarad
) ص . پ . كم‌هوش و كم‌عقل .

اندك سال

(
andak - s l
) ص . پ . جوان .

اندك شمار

(
andak - com r
) ا . پ . عدد خرد و كوچك .

اندك مال

(
andak - m l
) ص . پ . بىبضاعت و فقير و تهىدست .

اندكى

(
andaki
) ا . پ . قليلى و كمى . و كميابى و نادرى . و م ف . مدت كمى و زمان قليلى . و مقدار كمى . و عدد كمى .

اندگان

(
andag n
) ا خ . پ . شهرى در تركستان كه پايتخت فرغانه است و آن را تعريب كرده‌اند جان مىگويند .

اندلاث

(
endel s
) م . ع . درافتادن با كسى يق اندلث علينا فلان يشتم اى انخرق و انصب . و بىفكر و رويت در كارى درآمدن .

اندلاص

(
endel s
) م . ع . لغزيدن چيزى از دست كسى و افتادن يق اندلص الشيى من يده .

اندلاظ

(
endel z
) م . ع . اندلظ الماء اندلاظا : تدافع نمود آب .

اندلاع

(
endel '
) م . ع . كلان شدن شكم . و بيرون آمدن و فروهشته گرديدن . يق اندلع بطنه . و اندلع السيف من غمده : بيرون آمد شمشير از نيام خود . و اندلع لسانه : بيرون آمد زبان او .

اندلاف

(
endel f
) م . ع . اندلف على اندلافا : ريخته شد بر من .

اندلاق

(
endel q
) م . ع . پيش آمدن . و بيرون آمدن از جاى خود . و بناگاه رسيدن سيل يق اندلس السيل و الغارة على القوم اى هجمهم . يا بشتاب رفت و دور گرديد . و اندلق السيف : برآمد آن شمشير از نيام بدون كشيدن . و يا نيام را پاره كرده بيرون آمد . و كل ماندر خارجأ فقد اندلق .

اندلال

(
endel l
) م . ع . راه يافتن . و توفيق راست كردن . و ريخته شدن .

اندلس

(
andalos
) ا خ . ع . ايالت جنوبى اسپانيول كه بهشت ولايت تقسيم مىشود مانند سويل و گرناد و ژان و كوردو و كاويكس و غيره . و در سال 92 هجرى اين ايالت بسردارى طارق غلام موسى بن نصير به تصرف سپاه اسلام درآمد و عساكر اسلام در مدت پانزده ماه تقريبا تمام اسپانيول را متصرف شدند و چون سپاه اسلام بدوا از اندلس وارد اسپانيول گشتند تمام اين مملكت را مورخين اسلام اندلس مىنامند . مر . اسپانيول .

اندم

(
andam
) ص . ع . پشيمان‌تر .

اندماج

(
endem j
) م . ع . درآمدن در چيزى و استوار شدن در آن . و مدور گرديدن .

اندماس

(
endem s
) م . ع . درآمدن در ديماس و خانهء تاريك و گلخن و حمام و جز آن .

اندماق

(
endem q
) م . ع . بناگاه درآمدن بىدستورى . و زايل گرديدن ماده از جاى خود . و درآمدن صياد در كازه .

اندمال

(
endem l
) م . ع . به شدن و نيكو گرديدن ريش يق اندمل الجرح .

اندمه

(
andame
) ا . پ . يادآورى غمهاى گذشته .

اندو

(
andaw
) ا . پ . گچ . و سبو و كوزه .

اندو

(
andu
) ا . پ . اندرون - مقابل بيرون .

اندوب

(
andavb
) و اندوج (
andavj
) ا . پ . جوششى با خارش كه بر پوست آدمى برآيد و آن را سياه و خش كند . و اندروب نيز گويند و بتازى قوباء .

اندوخت

(
anduxt
) ح م . پ . اندوختن .

اندوختن

(
anduxtan
) ف م . پ . جمع كردن . و حاصل كردن و كسب كردن . و وام واپس دادن .

اندوخته

(
anduxte
) ص . پ . حاصل شده و يافته شده و كسب شده و بدست آورده شده . وا . محصول . و فايده و سود و نفع و منفعت . و گنجينه و خزانه .

اندوختها

(
anduxte - h
) ج ا . پ . منافع . و ج اندوخته .

اندوخش

(
anduxec
) ا . پ . سود و نفع و فايده . و حاصل .

اندود

(
andud
) ا . پ . پردهء نازكى از كاهگل و گلابه و گچ كه بر بام و ديوار و سقف خانه ماليده باشند .

اندود

(
andud
) ص . پ . هر پوشش نازكى كه از همه جهة چيزى را احاطه كند مانند دوداندود . و زراندود و سيم‌اندود . و زراندود و سيم‌اندود بمعنى مطلا و مفضض نيز مىباشد .

اندودن

(
andudan
) ف م . پ . اندود كردن . و كاهگل و گلا آوه ماليدن . و آلودن .