تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 418

مساهمون:

ص٤١٨

اندخال

(
endex l
) م . ع . درآمدن .

اندخس

(
andaxs
) ص . پ . حمايت كننده . وا . حمايت . و ملجاء و پناهگاه .

اندخسو

(
andaxsu
) ا و ص . پ . اندخس (
andaxs
) .

اندخسواره

(
andaxs - v re
) ا . پ . قلعه و شهر . و پناه . و ملجاء و پناهگاه . و ص . پناه‌دهنده و پشتيوان و حمايت‌كننده .

اندخسيدن

(
andaxsidan
) ف م . پ . پناه دادن . و حمايت و پشتى كردن . و پناه گرفتن .

اندخش

(
andaxc
) ا . پ . پناه‌گاه و ملجاء و بستگاه . و حمايت و حفاظت .

اندخوار

(
andax re
) ا . پ . بست و قلعه و شهر . و پناه .

اندخور

(
andaxor
) ا . پ . شايسته و مناسب و سزاوار و لايق .

اندر

(
andar
) پ . كلمهء رابطه بمعنى در و درون مانند اندران يعنى در آن و اندر خانه يعنى درون خانه و اندر آمدن ف ل . : يعنى درآمدن - و در شعر گاهى اين كلمه را بطور صفت استعمال كرده و آن را پس از موصوف ذكر نموده و بطور رديف مىآورند و در اين صورت كلمهء به را بر موصوف مقدم ذكر مىكنند مانند .
لالهء بشكفته بين بعنبرش اندر * لولؤ ناسفته بين بشكرش اندر
و گاه بطور حرف اسمى در آخر اسم در مىآيد و در اين صورت بمعنى ناميباشد مانند پدر اندر . و مادر اندر . و برادر اندر . و خواهر اندر يعنى ناپدر و نامادر و نابرادر و ناخواهر . و پسندر و دختندر مخفف پسر اندر و دختر اندر است .

اندر

(
andar
) ا . ع . خرمن . و يا خرمن گندم . ج : انادر . و ا خ . دهى بر يك شبا روز از حلب .

اندر

(
andar
) ص . ع . نادرتر و كمياب‌تر .

اندراء

(
ender '
) م . ع . از دور رسيدن توجبه و دور رفتن آن يق اندرا السيل و اندر الحريق : پراكنده شد حريق .

اندراب

(
andar b
) ا خ . پ . شهرى از ولايت بدخشان ما بين هندوستان و غزنين نزديك كتل هندوكش .

اندراج

(
ender j
) م . ع . به آخر رسيدن يق اندرج القوم .

اندراس

(
ender s
) م . ع . ناپديد گرديدن يق اندرس الرسم .

اندراس

(
ender s
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كهنگى . و پاره پاره شدگى .

اندراسيون

(
andar syun
) ا . پ . يك نوع عطرى كه بتازى بخور الاكراد گويند .

اندراع

(
ender '
) م . ع . اندرع الرجل : پيش درآمد آن مرد . و اندرع يفعل كذا : بشتاب رفت . و اندرع العظم : از جاى خود برآمد آن استخوان . و اندرع البطن : پر شد شكم . و اندرع القمر من السحاب : برآمد ماه از ابر .

اندران

(
andar n
) ا . پ . يك نوع صمغى زفت مانند .

اندرانى

(
andar niy
) ص . ع . جراب اندرانى : انبان ستبر .

اندرايين

(
endar yin
) ا . پ . ميوهء حنظل .

اندرباى

(
andar - b y
) ص . پ . ضرورى و محتاج اليه و در بايست . و نگون و سرازير و آويخته و سرنگون .

اندربايست

(
andar - b yest
) ص . پ . ضرورى و محتاج اليه و اندرباى .

اندربيگ

(
andar - beyg
) م ف . پ . در ميان بزرگان . و در ميان شياطين .

اندرجاه

(
andar - j h
) ا . پ . هر يك از روزهاى خمسهء مسترقه .

اندرجو

(
andar - ju
) ا . پ . درخت زبان گنجشك .

اندرخور

(
andar - xor
) و اندر خورا
andar - xor
) و اندرخورد (
andar - xord
) ص و م ف . پ . - سزاوار و لايق و شايسته و مناسب .

اندر خوردن

(
andar - xordan
) ف ل . پ . لايق شدن و سزاوار گشتن . و مستحق شدن . و روا بودن . و مناسب بودن و شايسته و پسنديده بودن و سزاوار بودن .

اندرخورند

(
andar - xorand
) ص و م ف . پ . مر اندرخور .

اندرز

(
andarz
) ا . پ . پند و نصيحت و وصيت . و آخرين وصيت . و كتابت و نوشته و حكايت و قصه .

اندرزا

(
andarz
) ا . پ . سنگريزه‌اى كه اندر ميان زهرهء گاو متكون شود .

اندرز كرده شده

(
andarz - karde
) (
code
) ا . پ . وصى قرار داده شده و موصى اليه .

اندرزكننده

(
andarz - konande
) ا . پ . وصيت‌كننده و موصى .

اندرگاهان

(
andar - g h n
) ا . پ . خمسهء مسترقه يعنى پنج‌روز كه بر آخر اسفندار ماه مىافزايند .

اندر نوشتن

(
andar - navectan
) ف م . محو كردن و حك كردن .

اندرو

(
andaru
) م ف . پ . با يكديگر . و با خود او . و يكبارگى .

اندروا

(
andar - v
) و اندرواژ (
andar - v j
) و اندرواه (
andar - v h
) واندرواى (
andar - v y
) ص . پ . سرنگون و سر فروافگنده و واژگون و معلق و سرگشته و حيران و سرگردان . وا . آرزو و خواهش . و احتياج و حاجت .