تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 342

مساهمون:

ص٣٤٢
از مخاطرهء آن بايد بپرهيزند . و اقدام و اهتمام : سعى و كوشش در كارى با آگاهى و هوشيارى .

اقدة

(
aqeddat
) ع . ج قدّ .

اقدح

(
aqdah
) ا . ع . مگس .

اقدح

(
aqdoh
) ع . ج قدح .

اقدحرار

(
eqdehr r
) م . ع . آمادهء بدى و جنگ و دشنام دادن شدن .

اقدر

(
aqdar
) ص . ع . كوتاه گردن پست قد . و اسبى كه در رفتار پايش بجاى دست افتد . و يا اسبى كه بر جاى سزاوار بيندازد پاى را و يا پاهايش از دستها درگذرد .

اقدر

(
aqdor
) ع . ج قدر .

اقدس

(
aqdas
) ص . ع . پاكيزه تر و مقدس‌تر .

اقدم

(
aqdam
) ص . ع . قديم‌تر و ديرينه‌تر .

اقدم

(
aqdam
) ا . ع . شير بيشه .

اقدم

(
aqdam
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ديرينه‌تر و قديم‌تر .

اقدم

(
aqdom
) ع . ج قدم .

اقدى

(
aqd
) ص . ع خوشبوى و خوشمزه يق ما اقدى طعام فلان . و ما اقداه : چه خوشبوى و خوشمزه است آن .

اقذ

(
aqazz
) ا . ع . تير با پر . و تير بىپر . ج : قذّ . و ج ج : قذاذ و چيزى اندك . و يا مال يق ما له اقذ و لامريش : نيست او را چيزى و نه مالى و نه قومى .

اقذاء

(
aqz '
) ع . ج قذى (
qez
) .

اقذاء

(
eqz '
) م . ع . خاشاك انداختن در چشم . و يا برآوردن آن - از لغات اضداد است .

اقذاذ

(
eqz z
) م . ع . پر در تير چسبانيدن .

اقذار

(
aqz r
) ج قذر .

اقذار

(
eqz r
) م . ع . بسيار گفتن يق يا ابن ام قد اقذرتنا . و نيز اقذار : پليد و چركين يافتن يق قد اقذرته اقذارا .

اقذاع

(
eqz '
) م . ع . دشنام دادن و بد گفتن .

اقذان

(
eqz n
) م . ع . نيك عيبناك گرديدن يق اقدن الرجل اذا اتى بعيوب كثيرة .

اقذر

(
aqzar
) ص . ع . پليدتر و ناپاك‌تر .

اقذعرار

(
eqze'r r
) م . ع . دادن دشنام بعد دشنام يق اقذعر نحوهم .

اقذعلال

(
eqze'l l
) م . ع . دشوار شدن .

اقذلة

(
aqzelat
) ع . ج قذال (
qaz l
) .

اقر

(
oqor
) ا . ع . وادى فراخ پر از گياه تلخ و شورمزه و آب .

اقراء

(
aqr '
) ع . ج قر . (
qar '
) و (
qor '
) و دعى الصلاة ايام اقرائك يعنى ايام حيض . و اقراء الشعرء . انواع و اقسام آن . و نيز اقراء : ج قرو . (
qarv
) و (
qerv
) و (
qorv
) و قرى (
qariy
) .

اقراء

(
eqr '
) م . ع . چون مهموز باشد خوانانيدن و سبب خواندن شدن . و سلام رسانيدن بر كسى . اولا يقال اقراه الا اذا كان السلام مكتوبا . و حيض آوردن زن . و پاك شدن از آن و اخفش مىگويد اقرات المراة اى صارت صاحبة حيض فاذا حاضت قلت قرت بلا همز و قرار گرفتن منى در زهدان ناقه . و بوقت وزيدن باد . و بازگشتن . و نزديك آمدن حاجت . و سپس ماندن يق اقرات النجوم اذا تاخر مطرها . و سپس گذاشتن . و نهان گرديدن . و برگرديدن . و پرستيدن . و بند كردن زن را جهت استبراء . و چون واوى بود لازم گردانيدن جل را بر اسب يق اقرى الجل على الفرس . و دردگين پشت گرديدن . و مهمانى جستن . و لازم گرفتن ده را . و چون يائى باشد لازم گرفتن ده را . و مهمانى جستن . و مهمانى خواستن .

اقراب

(
aqr b
) ع . ج قرب (
qorb
) و (
qorob
) .

اقراب

(
eqr b
) م . ع . شمشير در نيام كردن . و شب راندن شتر را براى آمدن بر آب وقت صبح و نزديك زائيدن رسيدن زن و همچنين اسب و گوسپند . و نزديك رسيدن اسب و شتر بدر آوردن دندان ثنيه . و نزديك پرى رسانيدن آوند را . و صاحب شتران قوارب شدن قوم .

اقراح

(
eqr h
) م ع . خداوند شتران آبله‌زده شدن . و اقرحه الله : آبله‌زده گرداند او را خداى .

اقراد

(
eqr d
) ع . ج قرد (
qerd
) .

اقراد

(
eqr d
) م . ع . درماندن در سخن و خاموش بودن . و آرميدن . و خوار گرديدن . و خود را پارساوار نمودن . و مرده گردانيدن خويش را .

اقرار

(
eqr r
) م . ع . ثابت كردن كسى را در كارى . و اقر الله عينه و بعينه : خنك گرداند خداى چشم او را يعنى اشك او را چه اشك خنك دليل شادى و اشك گرم دليل غم است . و نيز افر الله عينه اى اعطاه حتى تقر فلا تطمح الى من هو فوقه . و نيز اقرار : سردى رسانيدن و خنك كردن يق اقره الله فهو مقرور . و بسر ما در آمدن . و بگفت بر خود ثابت كردن چيزى را . و آرام و قرار دادن . و بر پاى داشتن . و بقرار آوردن كار را . و ثابت شدن حمل ناقه .

اقرار

(
eqr r
) م . پ . - مأخوذ از تازى - پايدارى و برقرارى در جائى و استوارى . و عهد و پيمان . و قول و شرط . و كفالت و ضمانت . و قبول و رضامندى و پسند . و گواهى و شهادت و بيان و اذعان و اعتراف .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 342 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )