تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 322

مساهمون:

ص٣٢٢
سر بها دادن يق افتدى به .

افتدستا

(
afted - set
) ا . پ . - مركب است از كلمهء افتد و كلمهء ستا - يعنى عجب و ستايش و در ستايش و حمد خداى تعالى استعمال مىشود . و نيكوترين ستايش و بندگى را گويند . و نيز در موقع حمد و شكر و دعا استعمال مىگردد .

افتدن

(
oftadan
) ف ل . پ . افتادن و ساقط شدن .

افترا

(
efter
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نسبت دروغ و كذب به كسى . و تهمت و اسناد خيانت . و هر چيز ناحق و بر خلاف واقع .

افتراء

(
efter '
) م . ع . چون واوى باشد پوستين پوشيدن . و هرگاه يائى بود دروغ بربافتن .

افترار

(
efter r
) م . ع . نرم نرمك خنديدن و لب شيرين كردن از خنده . و درخشيدن تندر . و بو كردن چيزى را .

افتراز

(
efter z
) م . ع . بس و قطع كردن حكم جز براى اهل خود يق افترز امره دون اهل بيته اى قطعه .

افتراس

(
efter s
) م . ع . شكار افگندن و شكستن . و كوفتن استخوان گردن شكار را - و گويند اين فعل گفته نمىشود مگر در شير .

افتراش

(
efter c
) م . ع . در پى اثر رفتن يق افترش اثره . و افترش لسانه : گفت به‌طورىكه خواست . و نيز افتراش : وطى كردن . و سپردن زيرپاى . و هر دو بازو بر زمين گستردن . و چيره شدن . و بر زمين افگندن كسى را . و عيب و ننگ را در ناموس كسى رواداشتن . و گسترده شدن . و بستم گرفتن چيزى را . و غصب كردن مال كسى را .

افتراص

(
efter s
) م . ع . غنيمت شمردن فرصت را .

افتراض

(
efter z
) م . ع . فريضه كردن . و واجب گردانيدن . و نيست و نابود شدن قوم . و مرسوم گرفتن لشكر .

افتراط

(
efter t
) م . ع . فوت گرديدن چيزى يقال هو لا يفترط احسانه ( مجهولا ) اى لا يخاف فوته . و فرزند نارسيده مردن كسى را .

افتراع

(
efter '
) م . ع . دوشيزگى ربودن .

افتراغ

(
efter q
) م . ع . بر خود آب ريختن . و افترغت لنفسى ماء اى صببته .

افتراق

(
efter q
) م . ع . پراكنده و جدا گرديدن .

افتراق

(
efter q
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جدائى و مفارقت . و حالت افتراق : حالت جدائى .

افتراكار

(
efter - k r
) ص . پ . رسوا كننده و افترا زننده .

افتراكارى

(
efter - k ri
) ا . پ . عادت به بهتان و رسوا كردن .

افترام

(
efter m
) م . ع . فرامه در كس داشتن . مر . فرامة .

افتزاز

(
eftez z
) م . ع . چيره گرديدن .

افتشال

(
eftec l
) م . ع . بر فشل نشستن . مر . فشل (
fecl
) .

افتصاد

(
eftes d
) م . ع . رگ زدن .

افتصاص

(
eftes s
) م . ع . جدا كردن و بيرون كشيدن چيزى از چيزى .

افتصاع

(
eftes '
) م . ع . برگردانيدن كودك غلاف سر نره را . و بقهر گرفتن همهء حق خود را از كسى .

افتصال

(
eftes l
) م . ع . از شير باز كردن كودك . و نهال خرما بن از جائى به جائى ديگر بردن .

افتضاح

(
eftez h
) م . ع . رسوا شدن . و ظاهر و هويدا گرديدن .

افتضاح

(
eftez h
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسوائى و بىآبروئى . و بدنامى .

افتضاحات

(
eftez h t
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسوائيها و بدناميها .

افتضاخ

(
eftez x
) م . ع . شكستن . و سر شكستن .

افتضاض

(
eftez z
) م . ع . دوشيزگى ربودن . و اندك اندك ريختن آب را . و به آب روان رسيدن . و يا در وقت خروج آب رسيدن . و برآمدن زن از عده بآلودن بوى خوش و جز آن و يا بماليدن اندام بمرغى و يا بجانور ديگر تا اين كار سبب خروج از عده باشد . و كانت من عادتهم ان تمسح قبلها بطائر و تنبذه فلا يكاد يعيش كذا قيل .

افتظاظ

(
eftez z
) م . ع . فشاردن آب شكنبه را . و آب دادن شتر را . و دهان آن را بستن تا نشخوار نزند . و هرگاه خداوند شتر تشنه شود شكم آن را كفانيده سرگين را بفشارد و آب آن را بخورد .

افتعال

(
efte ' l
) م . ع . بهتان و دروغ بربافتن بر كسى .

افتقاء

(
efteq '
) م . ع . باز دوختن توشه دان . و پشيزه راميان دو پشيزهء آن برآوردن .

افتقاد

(
efteq d
) م . ع . گم كردن . و گم شده راه جستن .

افتقار

(
efteq r
) م . ع . نيازمند گرديدن . و درويش گشتن .

افتكار

(
eftek r
) م . ع . انديشه نمودن .

افتكاك

(
eftek k
) م . ع . از گرو بيرون آوردن گروى را .

افتكال

(
eftek l
) م . ع . مبالغه كردن در كار . و نيك قيام ورزيدن يق افتكل فى فعله .

افتل

(
aftal
) ص . ع . مرفق افتل : آرنج برآمده يا سخت . و يا دور از پهلوى . و قوم افتل الايدى اى بين الفتل (
bayyenol - fatale
) .