تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 292

مساهمون:

ص٢٩٢
و طامع . و نيز اطماع : اوقات گرفتن مرسوم لشكر .

اطماع

(
etm '
) م . ع . اميدوار كردن . و آزمند كردن كسى را .

اطمال

(
etm l
) م . ع . پاك كردن دفتر و محو نمودن آن يق اطمل الدفتر .

اطمال

(
ettem l
) م . ع . برآوردن آنچه در حوض و چاه باشد يق اطمل ما فى الحوض .

اطمام

(
etm m
) م . ع . وقت بريدن مو رسيدن يق اطم شعره .

اطمة

(
atamat
) ا خ . ع . واحد اطم يعنى يك قلعه از قلعه‌هاى مدينه .

اطمحرار

(
etmehr r
) و اطمخرار (
etmexr r
) م . ع . نيك نوشيدن .

اطمر

(
otmorr
) ا . ع . اسب نيكورو . و اسب آمادهء جستن .

اطموط

(
atmut
) ا . پ . قسمى از جوز هندى و بندق هندى .

اطميسا

(
etmis
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - قسمى از بومادران كه بتازى قيصوم گويند .

اطمينان

(
etmin n
) م . ع . اطمان اطمينانا و طمأنينة : مر . طمأنينة .

اطمينان

(
etmin n
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آسايش . و آرامش . و استراحت . و تسكين . و آسودگى . و قرار و آرام . و خرسندى و خشنودى . و امنيت . و خاطر جمعى و اعتماد و اعتقاد . و تيقن . و اعتبار . و كفالت و ضمانت . و اعتماد خاطر : اعتماد . و خاطرجمعى و تيقن . و عدم تشويش . و اطمينان دادن ف م . : خاطر جمعى دادن . و امنيت دادن . و اطمينان يافتن ف ل . : خاطرجمع شدن .

اطناء

(
etn '
) م . ع . چون مهموز باشد ميل كردن بسوى منزل و جاىباش . و رفتن بسوى حوض پس نوشيدن آب . و رفتن بسوى فرش پس خفتن بر آن از جهت سستى و كسالت . و هذه حية لا تطنئ يعنى اين ماريست كه جان بدر نبرد گزيده شدهء آن . و چون يائى بود يق اطنى فلانا اطناء : در جاى كشتنگاه زخم رسانيد فلان را . و اطنى زيد : خواهش كرد زيد به طرف تهمت و شك . و ميل نمود به طرف فرش و از جهت سستى خوابيد .

اطناء

(
atenn '
) ع . ج طنين (
tanin
) .

اطناب

(
atn b
) ع . ج طنب (
fonob
) .

اطناب

(
etn b
) م . ع . سخت ورزيدن باد در غبار . و پى يكديگر رفتن شتران . و دور و دراز رفتن نهر . و بلاغت آوردن شاعر در وصف و مبالغه كردن مدح باشد يا ذم . و دراز كشيدن لفظ و عبارت را - خلاف ايجاز .

اطناب

(
etn b
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طول كلام . و مبالغهء در آن و اغراق .

اطنابة

(
etn bat
) ا . ع . سايبان . و دوال كه بر قبضهء كمان بندند . و ا خ . : نام زنى . و ابن اطنابة : پسر آن زن كه شاعر بود .

اطناخ

(
etn x
) م . ع . ناگوارد آوردن چيزى را .

اطناف

(
atn f
) ع . ج طنف (
tanf
) و (
tanaf
) و (
tonf
) و (
tonof
) .

اطنان

(
atn n
) ع . ج طنّ .

اطنان

(
etn ? n
) م . ع . بريدن يق ضربه بالسيف فاطن ساقه اى قطعها - و قيل يراد بذلك صوت القطع . و به بانگ آوردن تشت و جز آن .

اطنب

(
atnab
) ص . ع . دراز . و سست پا . و دراز پشت .

اطنف

(
atnaf
) ص . ع . ما اطنفه : چه كم‌خور و ناخواهان و كم‌مال است او .

اطنه

(
atene
) ا خ . پ . مدينة الحكما كه پايتخت يونان باشد .

اطواء

(
atv '
) ا خ . ع . دهى بيمامة . و اطواء الناقة ا . : نوردهاى پيه كوهان ماده شتر .

اطواء

(
etv '
) م . ع . نخوردن چيزى و گرسنه داشتن خود را .

اطواء

(
ettev '
) م . ع . پيچيده شدن .

اطواد

(
atv d
) ع . ج طود .

اطوار

(
atv r
) ع . ج طور .

اطوار

(
atv r
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - ادوار و ازمنه . و طرق و راهها . و طريقه‌ها و روشها . و رسمها و عادتها . و كردار . و امثال . و اعمال . و اطوار حميده : كرد كار و اعمال ستوده . و اطوار سياه : كردارهاى زشت . و اطوار ناهموار : كردارهاى نامناسب .

اطواس

(
atv s
) ع . ج طاووس .

اطواط

(
atv t
) ع . ج طوط .

اطواق

(
atv q
) ا . ع . شير نارجيل - گويند بشدت مسكر است و ج طوق .

اطوال

(
atv l
) ع . ج طول .

اطوال

(
etv 'l
) م . ع . اطال اطالة و اطوالا : مر . اطالة .

اطور

(
atvar
) ا . ع . حد و طرف چيزى .

اطورين

(
atvarayn
) ا . بصيغهء تثنيه . ع . دو كرانه . و بلغ فى العلم اطوريه اى اوله و آخره .

اطورين

(
atvarin
) ج ا . ع . كرانه‌ها . و سختى و بلا . و لقى منه الاطورين : سختى و بلا ديد از وى . و بلغ فى العلم اطوريه : يعنى در علم بكرانه‌هاى آن رسيد .

اطوع

(
atva '
) ص . ع . فرمان‌بردارتر و مطيع‌تر .

اطول

(
atval
) ص . ع . درازتر . و فاضل‌تر
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 292 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )