تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 293

مساهمون:

ص٢٩٣
و افزون‌تر . ج : اطاول . و بعير اطول : شتر كه لفج برين آن دراز بود . و و بنو الاطول ج ا خ . : نام بطنى است از عرب .

اطوم

(
atum
) ا . ع . سنگ پشت دريائى ستبر پوست . و نوعى از ماهى ستبر پوست . و كمان سخت كه زه آن متصل بقبضه باشد . و خارپشت . و گاو . و صدف .

اطوم

(
otum
) ع . ج اطم .

اطهار

(
eth r
) م . ع . زيرك و رسا گرديدن در پيشه و كار .

اطهار

(
ath r
) ج ا . ع . ايام پاكى زن از حيض . و ج طهر (
tohr
) و طاهر .

اطهاف

(
eth f
) م . ع . نيك روئيدن گياه صليان . و دادن كسى را پاره‌اى از مال . و سهل و آسان كردن سخن و واضح و پيدا گفتن . و فروهشته شدن مشك . و نرم گرديدن . و به لغت يمن كاشتن طهف را .

اطهر

(
athar
) ص . ع . پاك‌تر و پاكيزه‌تر .

اطهر

(
ettehor
) م . ع . پاك شدن . و غسل آوردن زن از خون و جز آن . و پرهيز كردن از گناه و از هر زشتى - و گويند اصل اين مصدر تطهر (
tatahhor
) بوده تا را بطا بدل نموده ادغام كردند و همزه را در اول جهت امكان تنطق درآوردند .

اطياب

(
aty b
) ع . ج طيب (
tib
) .

اطيار

(
aty r
) ع . ج طير (
tayr
) و ج ج طائر .

اطياف

(
etti f
) م . ع . پليدى انداختن . و بحاجتگاه شدن .

اطيب

(
atyab
) ص . ع . خوش‌بوىتر . و حلال‌تر . و ما اطيبه : چه پاكيزه و خوش است آن .

اطيبان

(
atyab ne
) ا . بصيغهء تثنيه ع . اكل و جماع . و يا دهن و فرج . و يا پيه و جوانى .

اطير

(
atir
) ا . ع . گناه و اخذنى باطير غيرى : گرفت مرا به گناه ديگرى . و تنگى . و كلام . و شر و بدى كه از دور آيد .

اطيرق

(
otayraq
) ا . ع . يك قسم نخلى حجازى .

اطيش

(
atyac
) ا . ع . مرغى .

اطيط

(
atit
) ا . ع . گرسنگى . و آواز پالان شتر از گرانى بار . و آواز شكم تهى از گرسنگى . و ا خ . نام كوهى .

اطيط

(
atit
) م . ع . اط الرحل و نحوه اطيطا ( از باب ضرب ) : آواز كرد پالان و جز آن . و اط الابل : ناليدند شتران از ماندگى و از جدائى بچه و از ناتوانى و لاغرى . و لا آتيك ما اطت الابل : نخواهم آمد ترا گاهى كه شتر ناله كند . و اطت له رحمى : مهربان شد و جنبيد براى او قرابت زهدانى من .

اطيط

(
otayt
) ا . ع . از اعلام است .

اطيمة

(
atimat
) ا . ع . جاى آتش افروختن ج : اطائم .

اطيوط

(
atyut
) ا . پ . يك قسم جوز هندى و بندق هندى .

اظأر

(
ez ' r
) م . ع . دايه گرفتن . اظار المراة : بدايگى گرفت آن زن را .

اظآر

(
ezze r
) م . ع . دايگى كردن . و مهربان گرديدن .

اظافير

(
az fir
) ع . ج طفر (
zofr
) و (
zofor
) (
zefr
) و اظفور .

اظاليف

(
az lif
) ع . ج اظلوفة .

اظانين

(
az nin
) ع . ج ظنّ .

اظبى

(
azbi
) ع . ج ظبة (
zobat
) و ظبى (
zaby
) .

اظراب

(
azr b
) ج ا . ع . چهار دندان پس نواجذ . يا بيخ دندان و بن آن .

اظرار

(
ezr r
) م . ع . رفتن بر سنگ .

اظراف

(
ezr f
) م . ع . پدر فرزندان زيرك شدن . و ظرف ساختن براى كسى .

اظرة

(
azerrat
) ع . ج ظرير .

اظرف

(
azraf
) ص . ع . زيرك‌تر . و ماهرتر .

اظرور

(
ozrur
) ا . ع . سنگ . و يا سنگ گرد تيز اطراف .

اظريراء

(
ezrir '
) م . ع . نفخ كردن شكم و امتلاء زده شدن . و غالب آمدن پيه بر دل .

اظطآر

(
ezte r
) م . ع . دايه گرفتن جهت بچهء خود .

اظطلام

(
eztel m
) م . ع . ستم كشيدن و احتمال كردن .

اظعان

(
az ' n
) ع . ج ظعينة (
zainat
) .

اظعان

(
ez ' n
) م . ع . راندن . و بردن . و كوچ كنانيدن .

اظعان

(
ezze n
) م . ع . سوار گرديدن زن هوده را .

اظفار

(
azf r
) ا . ع . نوعى از بوى خوش بر شكل ناخن بركنده . الحديث عليها عقد من جزع اظفار : اريد به العطر المذكور . و ج ظفر (
zofr
) و (
zofor
) و (
zefr
) . و نيز اظفار ج ا : ستارهاى مقدم نسر . و كنه‌هاى بزرگ .

اظفار

(
ezf r
) م . ع . ناخن فروبردن به چيزى . و پيروزى دادن كسى را .

اظفار

(
ezzef r
) م . ع . بمراد رسيدن و پيروز شدن . و سر گرفتن چرغ را . و چنگال زدن . و درآويختن ناخن خود را .

اظفر

(
azfar
) ص . ع . رجل اظفر : مرد دراز ناخن و پهن ناخن .

اظفر

(
azfor
) ع . ج ظفر (
zofr
) .

اظفور

(
ozfur
) ا . ع . ناخن . و ريزه هائى كه بر شاخ درخت انگور پيچيده گردد . ج : اظافير .

اظل

(
azall
) ا . ع . شكم انگشت . و شكم سپل شتر . ج : ظلّ .

اظلاف

(
azl f
) ع . ج ظلف (
zelf
) .