تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 295

مساهمون:

ص٢٩٥

اعاظم

(
a zem
) ع . ج اعظم (
a'zam
) .

اعاظم

(
a zem
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان بزرگ و بزرگوار و كلان و مشهور و معروف و نامدار . و مردمان بزرگتر . و اعاظم سلاطين جهان : بزرگترين پادشاهان جهان .

اعافة

(
e fat
) م . ع . خداوند شتران عيوف شدن .

اعالة

(
e lat
) م . ع . چون واوى باشد افزودن درجات فريضه و بر آوردن سهام فرايض را . و نفقه و قوت دادن . و عيال دادن . و كافى گشتن آنها را . و حريص گشتن . و چون يائى بود صاحب عيال بسيار شدن . و حريص شدن .

اعالى

(
a li
) ع . ج اعلى .

اعالى

(
a li
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - جاهاى بلند . و مردمان بلندقدر .

اعامة

(
e mat
) م . ع . بىشير گردانيدن . و بىشير شدن ( لازم و متعدى ) يق اعامه الله فاعام هو . و كم شير شدن قوم .

اعانة

(
e nat
) م . ع . چون واوى باشد يارى دادن . و چون يائى باشد نزديك شتر آمدن براى اعانت . و به چشمه رسانيدن آب را .

اعانت

(
e nat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ياريگرى و استعانت و مدد و هرزيد و نصرت و يارى و امداد و كمك . و شفقت و مهربانى . و دستگيرى . و حمايت .

اعانه

(
e ne
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وجه نقدى كه براى كمك و مدد خرج به كسى مىدهند و آن را وجه اعانه نيز گويند .

اعاور

(
a ver
) ج اعور .

اعاهة

(
e hat
) م . ع . خداوند ستور و كشت آفت رسيده گرديدن .

اعب

(
aabb
) ص . ع . مرد نيازمند و درشت بينى .

اعباء

(
a'b '
) ع . ج عبء و عبء .

اعباد

(
e'b d
) م . ع . بنده گرفتن . و كسى را بندهء كسى گردانيدن . و زدن كسى را . و فراهم آمدن مردم و مجتمع شدن . و فروماندن در راه از جهت مانده گرديدن راحله و يا هلاك شدن آن يق اعبد به ( مجهولا ) .

اعبار

(
e'b r
) م . ع . يك سال فريز ناكرده ماندن گوسفند .

اعباس

(
e'b s
) م . ع . عبسناك شدن ستور .

اعباش

(
e'b c
) م . ع . ختنه كردن كودك را . و اصلاح نمودن .

اعباط

(
e'b t
) م . ع . رسيدن مرگ در جوانى و در حال صحت كسى را يق اعبطه الموت .

اعبال

(
a'b l
) ع . ج عبل (
abal
) .

اعبال

(
e'b l
) م . ع . درشت شدن . و سپيد گرديدن . و فروافتادن برگ درخت . و برآمدن و سخت گرديدن آن - از لغات اضداد است - .

اعبان

(
e'b n
) م . ع . شير بزرگ جثه را گرفتن و اختيار كردن .

اعبد

(
a'bad
) ا خ . ع . نام مردى .

اعبد

(
a'bod
) ع . ج عبد (
abd
) .

اعبل

(
a'bal
) ا . ع . كوه سپيد سنگ . و يا سنگ سپيد . و يا سنگ نيك سخت و ستبر كه سرخ و سپيد و سياه باشد . و رسن سخت تافته و ستبر .

اعبنقاء

(
e'benq '
) م . ع . اعبنقى الرجل اعبنقاء : بلاى سختى شد آن مرد . و بدخوى گرديد آن مرد .

اعبئة

(
a'beat
) ع . ج عباء .

اعتاء

(
a't '
) ع . ج عتى (
atiy
) .

اعتاب

(
e't b
) م . ع . رضا دادن . و بازگشتن بسوى مسرت كسى از اسائت . و خشنود كردن و اعتبى فلان : اى عاد الى مسرتى راجعا عن الاساءة .

اعتاد

(
e't d
) م . ع . آماده كردن قوله تعالى
وَ أَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَأً .

اعتاق

(
e't q
) م . ع . آزاد نمودن . و درگذرانيدن اسب را در دوانيدن . و كندن چاه سرگرد ناگرفته را . و برآوردن آن را يق اعتق قليبه . و نيكو گردانيدن . و اصلاح كردن مال را . و گرد گرفتن جاى را پس ملك او شدن .

اعتام

(
e't m
) م . ع . بازداشتن از كارى كه در آمده باشد در آن . و گذشتن پاره‌اى از شب . و درنگ نمودن در مهمانى كسى . و در شبانگاه دوشيدن شتر ماده را . و درنگ كردن در كارى . و شدن به جائى در وقت نماز خفتن . و آمدن در آن‌وقت . و يا بازگشتن در وقت عتمة .

اعتان

(
e't n
) م . ع . سخت تقاضا كردن بر قرض‌دار خود و اذيت كردن آن يق اعتن على غريمه .

اعتباء

(
e'teb '
) م . ع . درآكندن .

اعتباد

(
e'teb d
) م . ع . بنده كردن . و به بندگى گرفتن .

اعتبار

(
e'teb r
) م . ع . شگفت نمودن . و پند گرفتن . و يكى را به ديگرى قياس كردن يق اعتبر الصاحب بالصاحب .

اعتبار

(
e'teb r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قول و اعتماد . و راستى و درستى . و تدين . و آبرو . و احترام . و بزرگى . و پادارى . و قدر و پايه و منزلت . و مردانگى . و بزرگ منشى . و عبرت . و اعتبار داشتن ف م . : اعتماد داشتن . و اعتبار گرفتن : عبرت گرفتن . و از اعتبار افتادن : بىپا شدن و بىآبرو شدن . و از اعتبار انداختن ف م . : بىآبرو كردن . و مال رايجى را نارايج و كساد كردن . و به عين اعتبار نگريستن :
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 295 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )