تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 15

مساهمون:

ص١٥
جاء آخريا يعنى آمد سپس همه .

آخريان

(
xery n
) ا ج . پ . متروكات خانه و متاع و كالا و سلعه .

آخريان

(
xeri n
) ا ج . پ . چيزهاى تازه .

آخرين

(
xerin
) ع . ج آخر - مقابل اولين - يق من الاولين و الاخرين .

آخرين

(
xerin
) ص . پ . مأخوذ از تازى - منسوب به آخر و آخرين تحويل ا خ . : قيامت .

آخسته

(
xaste
) ا . پ . مدخل دالان و آستانه .

آخسمه

(
xsame
) و (
xsome
) ا . پ . بوزهء صاف كرده شده كه آن را اخسمه (
axsame
) نيز گويند .

آخسى

(
xsi
) ا خ . پ . شهرى در فرغانهء تركستان كه اثير الدين شاعر از اهل آنجاست .

آخسيكت

(
xsikat
) ا خ . پ . مر . آخسى .

آخش

(
xc
) ا خ . پ . يكى از موبدان قديم ايران كه مادهء آخشيجان را پروردگار تصور كرده بود .

آخش

(
xac
) ا . پ . قيمت و بها و ارزش . و آخش دادن ف م . قيمت دادن .

آخشمه

(
xcome
) ا . پ . آخسمه .

آخشنج

(
xcanj
) ص . م ف . پ . مخالف و ضد .

آخشيان

(
xci n
) ج ا . پ . پيروان آخش موبد .

آخشيج

(
xceyj
) ص . پ . نقيض و مخالف و ضد .

آخشيج

(
xceyj
) ا . پ . هر يك از چهار عنصر .

آخشيجان

(
xceyj n
) ج ا . پ . عناصر چهارگانهء متقدمين .

آخشيجستان

(
xceyjest n
) ا خ . پ . آنچه در تحت كرهء ماه واقع شده . و محل عناصر چهارگانه .

آخشيك

(
xceyk
) و

آخشيگ

(
xceyg
) ص . پ . آخشيج و ضد و مخالف .

آخشيگان

(
xceyg n
) ج ا . پ . آخشيجان .

آخشيجىسرا

(
xceyji - sar
) ا خ . پ . جهان چهار عنصر كه اين دنيا بود .

آخككمند

(
xkakmand
) ا . پ . اسبهاى جهت بازى بچه‌ها .

آخمسه

(
xmose
) ا . پ . شرابى كه از آرد جو و آرد ارزن سازند و بوزه و آخسمه نيز گويند .

آخنى

(
xeniy
) ع . ا . جامه‌اى كه داراى خطوط باشد . و كتان پست بىكاره .

آخنية

(
xeniyat
) ا ج . ع . كمانها و و قوسها .

آخور

(
xor
) ا . پ . اصطبل و جاى علوفه خوردن اسبان و ساير حيوانات سوارى و باركش و آخور چرب : عيش و شادى و عشرت و بسيارى اطعمه و فراخى روزى . و آخور خشك و يا آخور سنگين : آخورى كه در آن كاه و علف نباشد . و جاى و مقامى كه در آن نفع و حاصلى نبود .

آخور

(
xor
) ا . پ . استخوان بالاى سينه و زير گردن كه ترقوه نيز گويند .

آخور سالار

(
xor - s l r
) ا . پ . ريش سفيد اصطبل و ميرآخور .

آخورك

(
xorak
) ا . پ . ترقوه .

آخون

(
xon
) و آخوند (
xond
) ا . پ . خطيب و واعظ . و لقب اشخاص عمامه‌دار كه از علوم ادبيه با اطلاع باشند مانند آخوند ملا محمد باقر . و استاد و معلم خواه زن باشد خواه مرد .

آخية

(
xiat
) و (
xiyat
) ا . ع . چوبى كج و يا رسن و يا دوالى كه هر دو طرف آن را در ديوار يا كوه يا زمين نيك فروبرند و ميان آن حلقه مانندى بيرون باشد و چارپايان را بدان بندند . ج : اخايا (
ax y
) و اواخى (
av xiy
) و نيز آخية : طناب خيمه . و حرمت و عهد و لفلان اواخى و اسباب ترعى يعنى براى فلان وسائل و اسبابى است كه رعايت كرده مىشود . و له عندى آخية : او را نزد من وسيلهء قريبى است . و فلان آخية اباء زيد يعنى فلان بقيهء آباى زيد است كه از پدران زيد سواى او كسى زنده نمانده .

آخير

(
xir
) ا . پ . بنياد خانه . و گچ و ساروج و خشت .

آخيز

(
xiz
) ا . پ . ساروج و گچ .

آخيزگر

(
xiz - gar
) ا . پ . گچ‌پز .

آخيسه

(
xise
) ا . پ . مرالى كه رهنماى گله بود . و سنگ و علامتى كه در بيابان قرار مىدهند و مردم بهدايت آن حركت كرده به منزل مىرسند . و علامت فرسخ . و چيز ناقص و ناتمام .

آخيه

(
xie
) ا . پ . هادى و رهنماى گله . و ستايش . و لعاب و آب دهن . و حد و سرحد . و سرزمين و حصار .

آد

(
d
) كلمهء حرف كه چون در آخر فعل درآيد دلالت بر دعا كرده صيغهء دعا بنا مىگردد مانند كناد و شنواد .

آد

(
dd
) ا . ع . غلبه و قوت .

آداب

(
d b
) ع . ج ادب .

آداب

(
d b
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى سلوك و رسوم و اطوار . و عادات نيك . و طريقهء رفتار و گفتار . و تحيات و تكريمات . و آداب فاضله : نام كتابى در لغت فارسى و عربى و هندى تأليف قاضى محمود دهلوى .

آدابگاه

(
d b - g h
) ا . پ . آنجاى از قصر سلاطين كه در آنجا به پادشاه تعظيم مىكنند .