ارزاء
(
erz '
) م . ع . ارزى اليه ارزاء : پشت باز نهاد به دو و پناه گرفت بوى .
ارزاز
(
erz z
) م . ع . دم به زمين فرو بردن ملخ جهت تخم نهادن .
ارزاغ
(
erz q
) م . ع . ارزغ المطر ارزاغا : گل كرد زمين را باران . و ارزغ الماء : كم شد آب . و ارزغ فى فلان :
طمع كرد در فلان . و بسيار رنجانيد فلان را .
و خوار داشت . و عيب نمود . و طعن كرد در فلان . و ضعيف شمرد فلان را . و ارزغت الارض : گل گرديد آن زمين . و ارزغ المحتفر : به زمين گل رسيدكننده . و ارزغت الريح : نم آورد باد سرد .
ارزاف
(
erz f
) م . ع . ارزف ارزافا :
متوحش گرديد . و بشتافت از بيم . و ارزفوا ( مجهولا ) : شتابانيده شدند در هزيمت و مانند آن . و ارزف الجمل : بانگ كرد آن شتر .
و ارزفت الناقة : پويه دوانيدم آن ماده شتر را . و ارزف اليه : پيش درآمد ويرا .
و ارزفه اليه : مضطر گردانيد آن را بسوى وى .
ارزاق
(
arz q
) ع . ج رزق . و ارزاق الجند : مرسوم لشكر .
ارزاق
(
arz q
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - دولت . و املاك و اموال . و پوشاك . و قوت و روزى و توشه . و مرسوم .
ارزام
(
erz m
) م . ع . ارزم ارزاما :
سخت بانگ كرد . و ارزم الرعد : سخت بانگ كرد تندر . و ارزمت الناقة : ناله كردن آن ماده شتر . و آرزومند بچه گرديد .
و ارزمت الريح : آواز حنين شتر كرد باد .
المثل : لا افعله ما ارزمت ام حائل اى ابدا يعنى نخواهم كرد آن كار را تا وقتى كه ناله كند مادر شتر بچهء نوزاده .
ارزان
(
arz n
) ص . پ . فراخ . و كم بها و كمقدر و سبك مايه و سبك قيمت و كم ارزش و پست قيمت ضد گران . و مناسب و شايسته . و ارزان شدن ف ل . : كم ارزش و سبك قيمت و فراوان شدن . و مناسب بودن . و ارزان كردن ف م . : سبك قيمت و كمارزش كردن .
ارزان
(
arz n
) پ . كلمهء شرط يعنى اگر از آن .
ارزانش
(
arz nec
) ا . پ . صدقه و خير و خيرات و دادن چيزى در راه خدا بمردم .
ارزانى
(
arz ni
) ا . پ . فراخى و فراوانى و كسادى و كمبهائى و كمقيمتى . ضد گرانى . و ص .
لايق و مناسب و سزاوار و مسلم و برقرار . و درويش و فقير و مستحق . و هر چيز داده شده به امانت .
و هر چيز مناسب و شايستهء صدقه و خيرات .
و ارزانى داشتن و ارزانى فرمودن و ارزانى كردن ف م . : بخشيدن و عطا كردن . و بذل كردن . و عنايت فرمودن .
ارزانيان
(
arz ni n
) پ . ج ارزانى يعنى فقرا و مستحقين .
ارزانيدن
(
arz nidan
) ف م . پ . به قيمت درآوردن . و به قيمت كم خريدن و ارزان خريدن .
ارزايانيدن
(
arz y nidan
) ف م .
پ . چيزى را قيمتدار كردن . و ارزان و كمبها كردن .
ارزب
(
erzab
) و (
erzabb
) ص . ع .
كوتاه . و كلان و بزرگ . و درشت و سخت .
و ستبر . و كس ستبر . و ا . كس زن . و زهار زن .
ارزبة
(
erzabbat
) ا . ع . توخماق و كلوخ كوب . و كلوخكوب آهنى .
ارزة
(
arzat
) ا . ع . واحد ارز يعنى يك درخت صنوبر .
ارزتيون
(
arztiun
) ا خ . پ . ارزيتون كه نام زن بهرام گور باشد .
ارزش
(
arzec
) م ح . پ . ارزيدن . و ا .
بها و قيمت . و قدر و لياقت و مرتبه .
ارزع
(
arza '
) ص . ع . هو ارزع منه :
او بدلتر است از وى .
ارزق
(
arzaq
) ص . ع . مأخوذ از ازرق تازى و بمعنى آن .
ارزن
(
arzan
) ا . پ . دانهاى از طايفهء غلات و زردرنگ و كوچك و داراى چندين قسم و قسمى كه در ايطاليا زراعت مىكنند از مواد غذائى انسان است و ساير اقسام را جهت خوراك مرغان عمل مىآورند . و در ايران زراعت ارزن در بيشتر جاها متداول و غذاى معمول فقرا و دهقانان است و در تغذيهء طيور بخصوص مرغ خانگى به كار مىرود . و ارزن ريزه :
قطرات باران ريزه . و جرعهء شراب . و حبابهاى كوچك . و ارزن زرين : كواكب و ستارگان و شرارهء آتش . و جرعهء شراب . و حبابهاى روى شراب . و دشت ارزن ا خ . : دشت ارژن .
ارزن
(
ar - zan
) مخفف اگرزن .
ارزن
(
arzan
) ا . ع . - مأخوذ از ارژن فارسى - درختى سخت كه از چوب آن عصا سازند .
و ا خ . شهرى به ارمنيه و آن را ارزن الروم نيز گويند . و دشت الارزن و يا دشت ارزن : دشت ارژن .
ارزنجان
(
arzanj n
) ا خ . ع . مر .
ارزنگان .
ارزنگان
(
arzang n
) ا خ . پ . نام شهرى در ارمنيه .
ارزنى
(
arzaniy
) ص . ع . منسوب به شهر ارزن الروم .
ارزنين
(
arzanin
) ا و ص . پ . نانى كه از آرد ارزن پزند .
ارزه
(
arzeh
) ا . پ . قير . و كاهگل . و گچ .
و درخت صنوبر . و درخت كاج . و ا خ . نخستين اقليم از هفت اقليم .
ارزهگر
(
arzh - gar
) ا . پ . گچكار