تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 173

مساهمون:

ص١٧٣

ارسطو

(
arestow
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - گياه زراوند .

ارسطولوخيا

(
arastuluxy
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - ارسطلوخيا و زراوند طويل .

ارسع

(
arsa '
) ص . ع . دردمند نيام چشم .

ارسغ

(
arsoq
) ع . ج رسغ و رسغ .

ارسل

(
arsol
) ع . ج رسول .

ارسلان

(
arsal n
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - شير بيشه . و ا خ . لقبى است كه گاه پادشاهان اختيار مىكنند و ارسلان ارغون : برادر ملكشاه سلجوقى كه در خراسان پس از مرگ برادر در 409 هجرى كشته شد . و ارسلان شاه‌پور مسعود سوم : دوازدهمين پادشاه از سلسلهء غزنوى كه از 508 تا 512 هجرى پادشاهى كرد . و ارسلان شاه : سيوميز پادشاه از سلسلهء خوارزمى كه از 551 تا 568 حكمرانى نمود . و ارسلان شاه : پادشاه پنجم از سلجوقيان كرمان . و ارسلان شاه دوم : پادشاه هفتم از سلجوقيان كرمان كه در 565 هجرى وفات كرد .

ارسم

(
arsom
) ع . ج رسم .

ارسن

(
arsan
) ا . پ . مجمع و مجلس و انجمن و محفل .

ارسن

(
arsan
) ع . ج رسن .

ارسنجار

(
arsanj r
) ا . پ . نام بلوكى از بلوكات فارس .

ارسنگ

(
arsang
) ا . پ . نگارخانهء مانى نقاش .

ارسنيات

(
arseny t
) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - باصطلاح كيميا ملحى كه حاصل شود از تركيب اسيد ارسنيك با يك بزى .

ارسنيك

(
arsenik
) ا . پ . - مأخوذ از ارسنيكون يونانى كه بتازى سم الفار و به فارسى دارموش و ديگ يرويگ گويند - جسمى است . مفرد و معدنى و جامد و برنگ فولاد و شكننده و كسارهء آن دان‌دان و يا ورقه‌ورقه . و چون ويرا در ميان انگشتها مالش دهند بوى محسوسى استشمام مىگردد . و در طبيعت اين جسم هم به حالت خلوص و هم به حالت تركيب با ساير اجسام يافت مىگردد و وزن مخصوص آن 75 و 5 است و آن را در طب استعمال مىكنند .

ارسنيو

(
arsenyo
) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - اسيد ارسنيو باصطلاح كيميا جسمى را گويند كه حاصل مىشود از تركيب ارسنيك با اكسيژن و از سموم قويهء قتاله است و در طب نيز استعمال مىشود و نوعا آن را سم الفار و يا دارموش گويند . و بسيار شبيه است بقند سائيده و لهذا چون شخص از داشتن آن در خانهء خود مجبور گردد بايد وى را در قوطى حفظ كرده و روى آن بنويسد كه اين دواى سمى است و در جائى بگذارد كه دست كودكان نرسد .

ارسوسة

(
orsusat
) ا . ع . كلاه .

ارسوف

(
orsuf
) ا خ . ع . نام شهرى در ساحل بحر شام .

ارسى !

(
ars ?
) كلمهء دعا يعنى خدا پايدار نمايد .

ارسى

(
orsi
) ا . پ . درى از اطاق كه در گاه آن رو بحياط باشد و داراى چارچوبى بود كه اين در جوف آن حركت كرده بالا و پائين رود . و نوعى از كفش كه از چرم سياه دوزند .

ارش

(
arc
) ا . پ . دست يعنى از سر انگشت ميانين تا آرنج . و ا ج . جماعت و انجمن و گروه و محفل .

ارش

(
arc
) ا . ع . ديهء جراحت . ج : اروش . و طلب ديه . و رشوه . و خراش . و خصومت . و نقصانى كه در جامه پيدا شود . و آنچه مىگيرد مشترى از بايع پس از اطلاع از عيب مبيع . و خلق و ما ادرى اى الارش هو : نمىدانم كدام خلق است او و بينهما ارش : ميان آن هر دو خصومت و اختلاف است .

ارش

(
arc
) م . ع . ارشه ارشا : ( از باب نصر ) : مجروح كرد آن را . و ارش فلانا : ارش خواست از فلان . ارش بين القوم : برانگيزانيد ميان آن قوم . و ارش فلانا : عطا كرد فلان را .

ارش

(
arac
) ا . پ . اندازهء معينى كه از سرانگشت ميانين دست راست بود تا سرانگشت ميانين دست چپ درصورتىكه دستها را از هم گشاده دارند . و يا از سرانگشت ميانين تا آرنج كه بندگاه ساعد و بازو است . و ا خ . نام ولايتى از شيروان .

ارش

(
arec
) ص . پ . عاقل و زيرك و هوشيار . و ا . انجمن و جماعت و محفل .

ارشاء

(
arc
) ع . ج رشاء .

ارشاء

(
erc
) م . ع . رشوه دادن . و ارشه ارشه گفتن بشتر و با دست كون وى را خاراندن تا تيز برود . و ارشى الدلو : رسن بست بر دول . و ارشيت الفصيل : شير دادم شتر بچه را . و ارشى القوم فى دمه : شريك شدند آن قوم در خون وى . و ارشى القوم بسلاحهم دمه : راست كردند آن قوم سلاح خود را در خون وى . و ارشى الحنظل : دراز شد شاخه‌هاى حنظل .

ارشاح

(
erc h
) م . ع . ارشح ارشاحا : خوى كرد و عرق نمود .

ارشاد

(
erc d
) م . ع . ارشده الله ارشادا : راه نمود او را خداى .

ارشاد

(
erc d
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - راه‌نمائى . و نمايش راه راست و طريقهء حق و رستگارى . و هدايت و دلالت . و ارشادانگيز ص . : پديدآورندهء رستگارى . و ارشاد كردن ف م . : راه راست به كسى