تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 168

مساهمون:

ص١٦٨

ارخ

(
arx
) م . ع . ارخ اللكتاب ارخا : ( از باب نصر ) : تاريخ نوشت آن كتاب را .

ارخ

(
arx
) و (
erx
) ا . ع . گاو نر .

ارخ

(
arax
) ا خ . ع . نام دهى .

ارخا

(
erx
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سستى . و فروهشتگى .

ارخاء

(
erx
) م . ع . ارخاه ارخاء : سست و نرم گردانيد آن را . و ارخى الفرس : دراز كرد رسن آن اسب را . و كذلك ارخى للفرس . و ارخى الستر : فرو گذاشت آن پرده را . و ارخى دابته : سخت راند ستور خود را . و ارخت الناقة : فرو هشته گرديد يارك آن ماده شتر . و ارخى عمامته : آرميد و بىبيم گرديد .

ارخاء

(
erx '
) ا . ع . نوعى از دويدن .

ارخاخ

(
erx x
) م . ع . مبالغه كردن در چيزى .

ارخاس

(
erx s
) م . ع . ارخس السعر ارخاسا : ارزان كرد نرخ را .

ارخاص

(
erx s
) م . ع . ارخصه ارخاصا : ارزان گردانيد آن را . و ارزان شمرد . و ارزان يافت . و ارزان خريد آن را .

ارخاف

(
erx f
) م . ع . ارخفت العجين ارخافا : تنك و سست گردانيدم آن خمير را و آب افزودم بر آن .

ارخالق

(
arx loq
) ا . پ . جامه‌اى كه در زير قبا و روى پيراهن پوشند و شامكچه .

ارخام

(
erx m
) م . ع . ارخمت الدجاجة على بيضتها ارخاما : تخم را در زير بال گرفت آن ماكيان .

ارخة

(
arxat
) ا . ع . ماده گاو وحشى .

ارخة

(
orxat
) ا . ع . تاريخ و زمان و عهد و عصر . و مبدء تاريخ و ارج .

ارخل

(
arxol
) ع . ج رخل و رخل و رخلة .

ارخم

(
arxam
) ص . ع . نرم‌ترين و ملايمترين آواز . و فرس ارخم : اسب سپيد سر و سياه بدن .

ارخمان

(
arxom n
) ا خ . ع . نام شهرى بفارس .

ارخنده

(
arxande
) ا . پ . گردى كه بدان ناخن و سم و سپل را سرخ مىكنند و نيز آن را با سركه خمير كرده يال و دم اسب را بدان رنگين مىنمايند . و يك نوع درختى كه از آن روغن مىگيرند .

ارخنگ

(
arxang
) ا خ . پ . نام ايالتى از مستملكات هند و چين انگليس .

ارخون

(
arxun
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - شاهزاده . و رئيس . و كشيش بزرگ . و پاطرى ملل مسيحى شرقى .

ارخى

(
arx
) ص . ع . سست‌تر و نرم‌تر . و فروهشته‌تر .

ارخى

(
orxiy
) ا . ع . گاو نر جوان .

ارخية

(
orxiyat
) ا . ع . بچهء بز كوهى . و هرچه فرو انداخته شود مانند پرده . و هر چيز كه نرم و سست كرده شود .

ارد

(
ard
) ا . پ . خشم و قهر و غضب . و آرد و دقيق . و نام روز بيست و پنجم از هر ماه شمسى .

ارد

(
ard
) ا خ . ع . نام دهى .

ارد

(
erd
) ا خ . پ . نام فرشتهء موكل بر دين و مذهب . و فرشته‌اى كه تدبير مصالح روز ارد به دو تعلق دارد .

ارد

(
ord
) ص . پ . مانند و نظير و شبه . و ا خ . نام دهى در فارس .

ارد

(
aradd
) ص . ع . نافع‌تر و سودمندتر و مفيدتر . و بهتر در بازگشت .

اردأ

(
arda '
) ص . ع . تباه‌تر . و زبون‌تر . و بدتر . و شريرتر .

اردا

(
ard
) ا خ . پ . نام پسر و يراف موبد موبدان عهد اردشير و وى را در دانش و بينش بزرگتر از آذر باد مىدانند و در حوالى سال 200 ميلادى اشتهار او را مىنويسند .

اراداء

(
ard '
) ع . ج ردئ .

ارداء

(
erd '
) م . ع . چون مهموز باشد آرام دادن . و تباه نمودن . و به گفت بر خود چيزى را ثابت كردن و برقرار داشتن . و كار هيچ‌كاره كردن . و بهيچ‌كاره رسيدن . و ستون نهادن ديوار را . و ارداته بنفسى : يار او شدم . و ارداه : اعانت نمود او را . و اردا على مائة : افزود بر صد . و اردا الستر : فرو گذاشت پرده را . و چون يائى بود هلاك ساختن . و لاغر نمودن . و در مشقت انداختن . و ارديت الفرس : برفتار ردى راندم اسب را . و اردت غنمه : بسيار شدند گوسپندان او . و اردى على ستين : در گذشت از شصت . و ارداه فى البئر : افگند آن را در چاه .

اردآء

(
arde '
) ع . ج ردئ .

ارداج

(
ard j
) ا . ع . چرم سياه .

ارداح

(
erd h
) م . ع . اردحه ارداحا : پاره‌اى در پس خرگاه برآورد . و گرداگرد خانه را گل گرفت .

ارداد

(
ard d
) ص . پ . فريبنده و مكار و حيله‌باز . و ا . غول . و ديو . و اهريمن . و ا خ . نام پسر ويراف كه اردا نيز گويند . مر . اردا .

ارداد

(
erd d
) م . ع . پستان كردن گوسپند و جز آن پيش از زادن .

ارداغ

(
erd q
) م . ع . اردغت الارض ارداغا : گل‌ناك شد آن زمين .

ارداف

(
ard f
) ع . ج ردف .

ارداف

(
erd f
) م . ع . اردفه اردافا : پس روى كرد او را و در پى وى رفت . و اردفه معه : سوار ساخت او را با وى . و