تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 167

مساهمون:

ص١٦٧

ارجل

(
arjal
) ص . ع . مرد قوى و زورآور . و مرد كلان‌پاى . و اسب يك ياى سپيد . و ارجل الرجلين : قوىترين و زوردارترين آن دو مرد .

ارجل

(
arjol
) ع . ج رجل .

ارجلة

(
arjelat
) ع . ج رجل .

ارجمند

(
arj - mand
) ص . پ . گرامى و صاحب قدر و عزيز و بزرگوار و شريف و خداوند مرتبه . و گران‌بها و داراى قيمت و نفيس . و محبوب و معشوق . و جوانمرد و بلند همت . و سخى . و نجيب و اصيل . و نامور و نامدار . و دانا و هوشيار و خردمند . وا . ارجمند بانو : - يعنى بانوى نجيب - نام خاص زنان است .

ارجمندى

(
arjmandi
) ا . پ . بزرگوارى و فضيلت و عزت . و گرانبهائى .

ارجن

(
arjan
) ا . پ . درخت بادام تلخ . و درخت بادام كوهى كه از چوب آن عصا سازند . و نام موضعى در نزديكى شيراز .

ارجند

(
arjand
) ا خ . پ . نام شهرى .

ارجنگ

(
arjang
) ا . پ . نام نگارخانهء مانى نقاش .

ارجنه

(
arjane
) ا . پ . نام دشتى در فارس كه دشت ارجن نيز گويند . و نام نوائى از موسيقى .

ارجو

(
arju
) كلمهء فعل مأخوذ از تازى يعنى اميدوارم .

ارجوان

(
arjav n
) ا . پ . ارغوان ( مر . ارغوان ) . و سرخى . و نشاسته و آهار . و آب ارجوان : شراب و مى .

ارجوان

(
orjov n
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - ارغوان .

ارجوانى

(
arjav ni
) ص . پ . ارغوانى و سخت سرخ .

ارجوانى

(
orjov niy
) ص . ع . ارغوانى و سخت سرخ .

ارجوجة

(
orjujat
) ا . ع . باز پيچ يعنى ريسمانى دولائى كه از بلندى آويزان كنند و كودكان و دختران در آن نشسته در هوا آيند و روند كنند .

ارجوزة

(
orjuzat
) ا . ع . قصيده مانندى از بحر رجز . ج : اراجيز .

ارجوزه

(
orjuze
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر شعرى كه از بحر رجز باشد . و خود ستائى . و ارجوزه خواندن : ف ل . : شعر خواندن در معركهء جنگ . و خودستائى كردن .

ارجية

(
orjiyat
) ا . ع . هر چيز اميد داشته شده مالى فى فلان ارجية : من را در فلان اميدى نيست .

ارجيس

(
arjis
) ا خ . ع . نام قلعه‌اى در مزوپوتاميا .

ارچند

(
arcand
) پ . كلمهء شرط بمعنى اگر چند . و هرچند .

ارچه

(
arce
) پ . كلمهء شرط بمعنى اگرچه و هرچه .

ارچين

(
arcin
) ا . پ . زينه پايه و نردبان . و پله و رازينه .

ارچينى

(
arcini
) ا خ . پ . نام كوهى در توابع اصفهان .

ارح

(
arahh
) ص . ع . حيوان فراخ سم . و سم فراخ . و رجل ارح : مرد فراخ كف پا كه همهء آن به زمين نرسد - ضد اخمص . ج : رحّ .

ارحاء

(
arh '
) ا خ . ع . دهى بواسط . و ج رحى (
rah
) .

ارحاب

(
erh b
) م . ع . ارحب ارحابا : فراخ گرديد . و ارحبه : فراخ گردانيد آن را ( لازم و متعدى ) . و ارحب و ارحبى ( بصيغهء امر ) : دو كلمه است كه بدان اسب و شتر را زجر كنند يعنى گشاده شو . و دور بمان .

ارحاض

(
erh z
) م . ع . ارحضه ارحاضا : شست آن را .

ارحاف

(
erh f
) م . ع . ارحف ارحافا : تيز كرد كارد و مانند آن را .

ارحال

(
erh l
) م . ع . رياضت دادن و رام كردن ستور . و ارحل الرجل : بسيار شتر شد آن مرد . و ارحل البعير : قوى پشت گرديد آن شتر بعد ضعف و سستى . و ارحل الابل : فربه شدند شتران پس از لاغرى . و توانا گرديدند بر كوچ . و ارحل فلانا : داد فلان را ستور باركش .

ارحام

(
arh m
) ع . ج رحم و رحم .

ارحب

(
arhab
) ا خ . ع . نام قبيله‌اى از همدان . و النجائب الارحبيات : شتران نجيب منسوب بقبيلهء ارحب .

ارحب !

(
arheb
) و

ارحبى !

(
arhebi
) ع . ( به صيغهء امر ) كلمه‌ايست كه بدان اسب و شتر را زجر كنند يعنى گشاده شو و دور بمان .

ارحل

(
arhal
) ص . ع . اسب سپيد پشت . و گوسپند سياه پشت .

ارحل

(
arhol
) ع . ج رحل .

ارحم

(
arham
) ص . ع . بخشاينده‌تر . و رحم‌كننده‌تر . و ارحم الراحمين ا خ . : خداوند عالم جل شأنه يعنى بخشاينده‌تر بخشايندگان .

ارحم !

(
erham
) ع . ( بصيغهء امر ) يعنى ببخشا و عفو كن . و ارحم يا ارحم الراحمين : به بخشاى اى بخشاينده‌تر بخشايندگان .

ارحى

(
arhi
) و (
orhiy
) و ارحية (
arhiat
) ع . ج رحى (
rah
) .

ارحيقنه

(
arhiqene
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - اسپرك و آن گياهى بود كه بدان چيزها را رنگ كنند .