تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 164

مساهمون:

ص١٦٤
القوس : گوشه‌اى از كمان را بر زمين نهاده تكيه كرد بر آن .

ارتكاز

(
ertek z
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - استحكام . و ثبات و برقرارى .

ارتكاس

(
ertek s
) م . ع . ارتكس ارتكاسا : نگونسار شد . و بيفتاد . و انبوهى كرد . و فراهم آمد . و بازگشت به چيزى كه از آن خلاصى يافته بود . و بجاى خود گرديد . و گرداگرد مركز گشت .

ارتكاض

(
ertek z
) م . ع . بزرگ شدن بچه در شكم ماديان . و جنبيدن و لگد زدن آن . و ارتكض فلان : اضطراب كرد فلان در كارى .

ارتكاف

(
ertek f
) م . ع . ارتكف الثلج اى وقع و ثبت فى الارض : افتاد برف و جاى گرفت بر زمين .

ارتكاك

(
ertek k
) م . ع . ارتك ارتكاكا : جنبيد و لرزيد . و ارتك فلان : مرتك گرديد فلان . و ارتك فى امره : شك كرد در كار خود .

ارتكام

(
ertek m
) م . ع . ارتكم الشيى ارتكاما : گرد آمد آن چيز و برهم نشست .

ارتكان

(
ertek n
) م . ع . آرميدن و پشت دادن .

ارتل

(
artal
) ص . ع . مرد گنگلاج كند زبان .

ارتم

(
artam
) ا . ع . از اعلام است .

ارتم

(
artam
) ص . ع . آنكه بيان سخن نتواند .

ارتماء

(
ertem '
) م . ع . همديگر را تير انداختن . و ارتمى الشيى : افتاد آن چيز . و انداخته شد آن چيز يق خرجت ارتمى اذ ارميت القنص اى الصيد .

ارتماز

(
ertem z
) م . ع . ارتمز ارتمازا : جنبيد . و اضطراب كرد . و نيز ارتماز : جنبيدن قوم در مجلس براى برخاستن و يا براى خصومت .

ارتماس

(
ertem s
) م . ع . به آب فرو شدن .

ارتماس

(
ertem s
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غوص و غوطه و فروشدگى در آب . و ارتماس كردن ف ل . : فرو رفتن در آب .

ارتماسى

(
ertem si
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - غسل ارتماسى : شستشوى بدن بواسطهء فروشدن در آب كه همهء بدن را در آب فرو كنند - ضد غسل ترتيبى .

ارتماض

(
ertem z
) م . ع . تباه شدن جگر . و سوخته و اندوهگين گشتن از درد . و ارتمض الفرس : برجست اسب . و ارتمض فلان من كذا : سخت شد و دل تافته و بيقرار گرديد فلان از چنين امرى . و ارتمض له : اندوهگين گرديد براى او .

ارتمال

(
ertem l
) م . ع . آلوده گرديدن و خوار و حقير شدن .

ارتمام

(
ertem M
) م . ع . خوردن يق ارتم الفصيل و هو اول ما تجد لسنامه مسا . و ارتمت البهيمة : گرفت آن ستور چوبها را بدهن و خورد .

ارتناح

(
erten h
) م . ع . ناويدن و خم شدن .

ارتنگ

(
artang
) ا خ . پ . نگار خانهء مانى نقاش . و نام كتابى كه همهء اشكال مانى در آن است . و نام خودمانى . و نام بتخانهء چين .

ارتواء

(
ertev '
) م . ع . سيراب شدن . و تافته و ستبر تاه گرديدن رسن . و معتدل و ستبر شدن بندهاى مرد .

ارتواح

(
ertev h
) م . ع . هما يرتوحان عملا : با هم بنوبت مىكنند كارى را .

ارتهاء

(
ertah '
) م . ع . آميخته شدن . و رهية ساختن . و شوريده راى گرديدن . و و ارتهيوا اى اختلطوا .

ارتهاز

(
erteh z
) م . ع . ارتهز عند الجماع ارتهارا : از روى نشاط حركت كرد در وقت جماع .

ارتهاس

(
erteh s
) م . ع . جنبيدن . و مضطرب شدن . و ارتهس الوادى : پر شد رودبار . و ارتهس القوم : انبوهى كردند آن گروه . و در جنگ افتادند . و ارتهس رجلا الدابة : بر يكديگر سائيده شدند سمهاى ستور در هنگام رفتن . و ارتهس الجراد : نشست بعض ملخ بر بعضى .

ارتهاش

(
erteh c
) م . ع . لرزيدن . و از بن بركندن . و نوعى از نيزه زدن در پهنا . و در جنگ افتادن قوم يق ارتهشوا اذا وقعت الحرب بينهم . و سمها را بر يكديگر زدن ستور در رفتن . و مجروح شدن آن الحديث : عظمت بطوننا و ارتهشت اعضاؤنا اى اضطربت . و ارتهشت القوس : نرم و سست گرديد آن كمان .

ارتهاط

(
erteh t
) م . ع . فراهم آمدن .

ارتهاط

(
erteh t
) ا . ع . فراهم آمدگى و نحن ذووا ارتهاط يعنى فراهم آمدگانيم .

ارتهاك

(
erteh k
) م . ع . فروهشتكى مفاصل و سستى آن در رفتن .

ارتهان

(
erteh n
) م . ع . ارتهن منه ارتهانا : گرو گرفت از وى .

ارتئاء

(
erte '
) م . ع . ارتايته ارتئاء : ديدم او را . و دانستم تدبير آن را . و ارتاينا فى الامر : نگريستيم در آن كار .

ارتئاء

(
erte '
) ا . ع . تدبير .

ارتئاب

(
erte b
) م . ع . ارتاب الصدع اتئابا : پيوند كرد آن شكاف را .

ارتياب

(
erti b
) م . ع . ارتاب
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 164 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )